สถานะพิเศษของรัสเซีย
ลัทธิยูเรเซียใหม่ รัฐ-อารยธรรม และภูมิรัฐศาสตร์ของยุทธศาสตร์สองซีกโลก
คำสำคัญ:
ภูมิรัฐศาสตร์, ลัทธิยูเรเซียใหม่, รัฐ-อารยธรรม, รัสเซียบทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้ต้องการศึกษาการปรับอัตลักษณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ของรัสเซียภายใต้แนวคิดเรื่องลัทธิยูเรเซียใหม่ในยุคหลังสงครามเย็น โดยนำเสนอผ่านกรอบแนวคิดที่เรียกว่ายุทธศาสตร์สองซีกโลกเพื่ออธิบายพฤติกรรมทางนโยบายต่างประเทศของรัสเซียในฐานะพลวัตที่เกิดจากปัจจัยในระดับระบบโดยเฉพาะเรื่องการรักษาดุลแห่งอำนาจในพื้นที่รัฐใกล้เรือนเคียงเพื่อรักษาสถานภาพดั้งเดิม และดุลแห่งอำนาจในยูโร-แปซิฟิกเพื่อแสวงหาสถานภาพใหม่ กับปัจจัยเชิงอัตลักษณ์ภายในประเทศที่สร้างขึ้นจากแนวคิดเรื่องรัฐ-อารยธรรมกับเรื่องเล่าเกี่ยวกับความอัปยศอดสูแห่งชาติ โดยหนึ่งในประเด็นวิเคราะห์คือการอธิบายว่ายุทธศาสตร์สองซีกโลกประกอบด้วย 3 แนวทางหลัก ได้แก่ หนึ่ง ยุทธศาสตร์เข้าหายุโรปที่สืบเนื่องจากมรดกสมัยซาร์ สอง ยุทธศาสตร์หันสู่เอเชียที่ได้รับอิทธิพลจากลัทธิยูเรเซียแบบดั้งเดิม และ สาม ยุทธศาสตร์สะพานแห่งยูเรเซียในยุคของวลาดีมีร์ ปูติน ซึ่งพยายามสร้างสมดุลระหว่างสองซีกโลกและยืนยันสถานะของรัสเซียในระเบียบโลกใหม่
ข้อค้นพบในเรื่องรัฐ-อารยธรรมพบว่าเรื่องเล่าความอัปยศอดสูจากการถูกปิดล้อมและการถูกดูแคลนโดยชาติตะวันตกถูกนำมาใช้สร้างความชอบธรรมให้กับการรักษาสถานภาพดั้งเดิมของรัสเซียภายใต้กรอบ ยูเรเซียใหม่ พร้อม ๆ กับการแสวงหาสถานภาพใหม่ของรัสเซียขยายบทบาทในองค์กรระหว่างประเทศ เช่น SCO EAEU CSTO และ BRICS ท้ายที่สุดการผสมผสานกันระหว่างปัจจัยทางภูมิรัฐศาสตร์กับปัจจัยด้านการสร้างอัตลักษณ์ทางอารยธรรมจึงกลายเป็นหัวใจสำคัญในความพยายามของรัสเซียในการฟื้นฟูสถานภาพมหาอำนาจ และสร้างระเบียบโลกแบบหลายขั้วอำนาจที่ไม่อยู่ภายใต้อำนาจนำของตะวันตก
เอกสารอ้างอิง
Götz, E. (2017). Putin, the state, and war: The causes of Russia’s near abroad assertion revisited. International Studies Review, 19(3), 228–253. https://doi.org/10.1093/isr/vix021
Karaganov, S. (2016, October 25). From East to West, or Greater Eurasia. Russia in Global Affairs. http://eng.globalaffairs.ru/pubcol/From-East-to-West-or-Greater-Eurasia-18440
Karaganov, S. (2018). The new Cold War and the emerging Greater Eurasia. Journal of Eurasian Studies, 9(2), 85–93.
Köstem, S. (2019, February 26). Kennan Cable No. 40: Russia’s search for a Greater Eurasia: Origins, promises, and prospects. Wilson Center. https://www.wilsoncenter.org/publication/kennan-cable-no-40-russias-search-for-greater-eurasia-origins-promises-and-prospects
Kremlin. (2025). Заседание Совета глав государств – членов ШОС; SCO Heads of State Council Meeting. Kremlin.ru. https://ru.kremlin.ru/events/president/news/77891 (Accessed August 31, 2025)
Laruelle, M. (2008). Russian Eurasianism: An ideology of empire. Washington, DC: Woodrow Wilson Center Press.
Lewis, D. (2019). Strategic culture and Russia’s ‘Pivot to the East’: Russia, China, and ‘Greater Eurasia’ (Marshall Center Security Insight No. 34). Marshall Center. https://www.marshallcenter.org/en/publications/security-insights/strategic-culture-and-russias-pivot-east-russia-china-and-greater-eurasia-0
Liik, K. (2014). Russia’s “Pivot” to Eurasia. European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/publication/russias_pivot_to_eurasia/
Mearsheimer, J. J. (2014). Why the Ukraine crisis is the West’s fault: The liberal delusions that provoked Putin. Foreign Affairs, 93(5), 77–89. https://www.foreignaffairs.com/articles/russia-fsu/2014-08-18/why-ukraine-crisis-west-s-fault (Accessed August 31, 2025)
Medvedev, D. (2008). Interview given by Dmitry Medvedev to television channels Channel One, Rossia, NTV. Kremlin.ru. http://ru.kremlin.ru/events/president/transcripts/48301
Ministry of Defense of the Russian Federation. (2010). The military doctrine of the Russian Federation (Approved by President Dmitry Medvedev, February 5, 2010). Moscow: MOD of Russia. https://carnegieendowment.org/files/2010russia_military_doctrine.pdf
Ministry of Defense of the Russian Federation. (2014). The military doctrine of the Russian Federation (Approved by President Vladimir Putin, December 25, 2014). Moscow: MOD of Russia. http://ru.kremlin.ru/supplement/461
Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation. (2000). The foreign policy concept of the Russian Federation (Approved by President Vladimir Putin, June 28, 2000). Moscow: MFA of Russia. https://www.mid.ru/en/foreign_policy/official_documents/42608/
Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation. (2023). The concept of the foreign policy of the Russian Federation (Approved by President Vladimir Putin, March 31, 2023). Moscow: MFA of Russia. https://mid.ru/en/foreign_policy/fundamental_documents/1860586/?lang=ru (Accessed August 31, 2025)
NATO. (2002, May 28). Speech: Rome, Italy – 28 May 2002 [Speech]. NATO. https://www.nato.int/docu/speech/2002/s020528r.html
NATO. (2008, April 3). Bucharest Summit Declaration. North Atlantic Treaty Organization. https://www.nato.int/cps/en/natolive/official_texts_8443.htm
Nikitina, Y. (2014). The “color revolutions” and “Arab Spring” in Russian official discourse. Connections, 14(1), 87–104.
President of Russia. (2007, February 10). Speech and the following discussion at the Munich Conference on Security Policy [Transcript]. Kremlin.ru. https://en.kremlin.ru/events/president/transcripts/24034
President of Russia. (2023, October 5). Valdai International Discussion Club meeting. Kremlin.ru. https://en.kremlin.ru/events/president/news/72444
President of Russia. (2025, September 1). SCO Plus meeting: Vladimir Putin took part in the SCO Plus meeting [Transcript]. Kremlin.ru. http://www.en.kremlin.ru/events/president/transcripts/77895
Putin, V. (2012, December 12). Послание Президента Федеральному Собранию; Address to the Federal Assembly. Kremlin.ru. http://ru.kremlin.ru/events/president/news/17118
Putin, V. (2013). Заседание международного дискуссионного клуба «Валдай»; Meeting of the Valdai International Discussion Club. Kremlin.ru. http://kremlin.ru/events/president/news/19243
Putin, V. (2014, April 17). Прямая линия с Владимиром Путиным; Direct Line with Vladimir Putin. Kremlin.ru. https://www.ru.kremlin.ru/events/president/transcripts/20796
Putin, V. (2014, October 24). Заседание Международного дискуссионного клуба «Валдай»; Meeting of the Valdai International Discussion Club. Kremlin.ru. http://ru.kremlin.ru/events/president/news/46860
Putin, V. (2016). Пленарное заседание Петербургского международного экономического форума; Plenary session of the St. Petersburg International Economic Forum. Kremlin.ru. http://ru.kremlin.ru/events/president/news/52178
Putin, V. (2022, February 24). Обращение Президента Российской Федерации; Address by the President of the Russian Federation. Kremlin.ru. http://ru.kremlin.ru/events/president/news/67843
Radchenko, S. (2020). ‘Nothing but humiliation for Russia’: Moscow and NATO’s eastern enlargement, 1993–1995. Journal of Strategic Studies, 43(6–7), 769–815.
RIA Novosti. (2025, July 13) Путин рассказал об истоках противоречий между Западом и Россией. https://ria.ru/20250713/putin-2028851534.html.
Sakwa, Richard. (2008). ‘New Cold War’ or Twenty Years’ Crisis? Russia and International Politics. International Affairs 84(2), 241–267.
Sarotte, M. E. (2010). Not one inch eastward? Bush, Baker, Kohl, Genscher, Gorbachev, and the origin of Russian resentment toward NATO enlargement in February 1990. Diplomatic History, 34(1), 119–140.
Schuman, M., Fulton, J., & Gering, T. (2023). How Beijing’s newest global initiatives seek to remake the world order [Issue brief]. Atlantic Council. https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/issue-brief/how-beijings-newest-global-initiatives-seek-to-remake-the-world-order/
Smith, G. (1999). Russia, geopolitical shift and the new Eurasianism. Europe-Asia Studies, 51(2), 201–232.
Trenin, D. (2012, September 10). Россия и страны СНГ: «взросление» отношений [Russia and the CIS countries: The maturing of relations]. Russian International Affairs Council. https://russiancouncil.ru/analytics-and-comments/analytics/rossiya-i-strany-sng-vzroslenie-otnosheniy/
Trenin, D. (2013, October 14). Russia, a Euro-Pacific nation. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/posts/2013/10/russia-a-euro-pacific-nation?lang=en
Tsygankov, A. P. (2012). Russia and the West from Alexander to Putin: Honor in international relations. Cambridge: Cambridge University Press.
Tsygankov, A. P. (2013). Russia’s foreign policy: Change and continuity in national identity (3rd ed.). Lanham, MD: Rowman & Littlefield.
Verpoest, L. (2022). From defiance to civilizationalism: The securitization of humiliation in Russia. Journal of Applied History, 4(1), 85–101.
Waltz, K. N. (1959). Man, the State, and War: A Theoretical Analysis. New York: Columbia University Press.
Wilson, A. (2014). Ukraine crisis: What it means for the West. New Haven, CT: Yale University Press.
Yeltsin, B. N. (1992, June 17). Address to U.S. Congress [Transcript]. speeches-usa.com. http://www.speeches-usa.com/Transcripts/047_yeltsin.html
Ziegler, Charles E. Russia in the Pacific: The Quest for Great Power Recognition. Oxford University Press, 2024.
Zubok, V. M. (2009). A failed empire: The Soviet Union in the Cold War from Stalin to Gorbachev. Chapel Hill, NC: University of North Carolina Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 รัฐศาสตร์พิจาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
All contents and information in the manuscripts published by Journal of Political Science Critique are the authors’ opinions; thus, the authors take sole responsibility for any contents. The editorial board does not agree with or accept responsibility for the manuscripts.
All published articles, information, contents, pictures, or other things in Journal of Political Science Critique are Copyright by the Journal. All Rights Reserved. All contents may not be copied or duplicated in whole or part by any means without the prior written permission of Journal of Political Science Critique.
