การออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้าจากทุนทางวัฒนธรรมทุ่งกุลาร้องไห้: วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตภัณฑ์สมุนไพรแม่บ้าน บ้านยางเลิง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มผลิตภัณฑ์สมุนไพรแม่บ้าน บ้านยางเลิง ตำบลดอกไม้ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด มีสมาชิกกลุ่มทั้งหมด 20 คน ผลิตยาหม่องแบบสติ๊ก และพิมเสนน้ำ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ภายใต้แบรนด์ “เลิงหอม” และจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ณ ที่ทำการกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและออกร้านในงานเทศกาลของอำเภอสุวรรณภูมิ บรรจุภัณฑ์มีข้อด้อยดังนี้ ฝายาหม่องแบบสติ๊กปิดไม่สนิททำให้เนื้อยาหม่องละลายและไหลเยิ้มเมื่อเก็บในอุณหภูมิสูง และขวดแก้วหัวลูกกลิ้งของพิมเสนน้ำมีผนังบางทำให้ขวดแตกง่าย และรูปแบบและวัสดุบรรจุภัณฑ์เป็นแบบที่พบได้ทั่วไปในท้องตลาด ลวดลายและสีไม่สื่อถึงเอกลักษณ์ท้องถิ่น ภูมิปัญญาและวัฒนธรรมของวิสาหกิจชุมชน งานวิจัยนี้จึงนำทุนทางวัฒนธรรมทุ่งกุลาร้องไห้ มาใช้ออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์และตราสินค้าของกลุ่ม ที่สามารถสะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นและเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ โดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติแบบมีส่วนร่วม เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ผู้นำชุมชนและกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จำนวน 6 คน ปราชญ์ชาวบ้านทุ่งกุลาร้องไห้ จำนวน 4 คน ผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบบรรจุภัณฑ์ จำนวน 3 คน และนักท่องเที่ยวที่สนใจในผลิตภัณฑ์ จำนวน 80 คน โดยมีกระบวนการดังนี้ 1) การศึกษาและรวบรวมข้อมูลอัตลักษณ์ทุนทางวัฒนธรรมทุ่งกุลาร้องไห้ที่สามารถประยุกต์ใช้พัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชน พบว่า ทุนทางวัฒนธรรมที่สัมผัสได้ คือ โบราณสถานกู่กาสิงห์ ลวดลายผ้าไหมศรีภูมิ ลวดลายบั้งไฟศรีภูมิ และสถานที่ท่องเที่ยวเลิงขี้ตุ่น และทุนทางวัฒนธรรมที่สัมผัสไม่ได้ คือ ตำนานเรื่องเล่าทุ่งดอกสะมั่ง 2) ค้นหาอัตลักษณ์ของทุนวัฒนธรรมที่สามารถนำสู่การประยุกต์ใช้ออกแบบบรรจุภัณฑ์และตราสินค้า ดังนี้ อัตลักษณ์โบราณสถานกู่กาสิงห์ อัตลักษณ์ดอกสะมั่ง อัตลักษณ์ลวดลายผ้าไหมศรีภูมิ และอัตลักษณ์ลวดลายบั้งไฟศรีภูมิ 3) การออกแบบบรรจุภัณฑ์และตราสินค้าโดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมทุ่งกุลาร้องไห้ โดยการออกแบบตราสินค้า การออกแบบบรรจุภัณฑ์ยาหม่องแบบสติ๊กและพิมเสนน้ำ และหาข้อสรุปในการออกแบบ 4) การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ภายใต้ตราสินค้า “เลิงหอม” 5) การจัดทำต้นแบบบรรจุภัณฑ์และการทดสอบการใช้งาน โดยสมาชิกกลุ่มทดสอบการใช้งาน ด้วยการทดลองบรรจุขวดยาหม่องแบบสติ๊กและพิมเสนน้ำ เพื่อตรวจสอบบรรจุภัณฑ์ว่าสามารถรองรับผลิตภัณฑ์ได้อย่างเหมาะสม และ 6) การทดสอบตลาด โดยการทดลองวางจำหน่าย ณ ศูนย์ OTOP อำเภอเมือง จังหวัดร้อยเอ็ด ส่งผลให้กลุ่มวิสาหกิจมีบรรจุภัณฑ์ที่รักษาคุณภาพสินค้าได้อย่างปลอดภัยและสะท้อนอัตลักษณ์ทุนทางวัฒนธรรมได้อย่างเหมาะสม และการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า เลขที่ 251117285 ภายใต้ชื่อตราสินค้า “เลิงหอม” นอกจากนี้กลุ่มยังได้วางจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ณ ศูนย์ OTOP อำเภอเมือง จังหวัดร้อยเอ็ด อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์พิมเสนน้ำมีกำไรเพิ่มขึ้นต่อเดือนร้อยละ 350 และยาหม่องแบบสติ๊กมีกำไรเพิ่มขึ้นต่อเดือนร้อยละ 37.25 ดังนั้น การใช้งานทุนทางวัฒนธรรมก่อให้เกิดผลดีต่อชุมชนและสังคม ช่วยเสริมสร้างความภาคภูมิใจและความตระหนักในคุณค่าของวัฒนธรรมท้องถิ่น สามารถนำมาสร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่สร้างรายได้ และนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Area Based Development Research Journal values copyright protection and licensing to safeguard author rights and facilitate the appropriate dissemination of research. Our policies ensure openness, accessibility, and attribution. Authors retain copyright ownership, and articles are published under a Creative Commons Attribution License (CC BY), allowing sharing, adaptation, and proper attribution. Authors have the freedom to publish under the CC BY license, granting broad reuse and distribution permissions. The journal supports posting articles on third-party repositories, adhering to institutional and funding restrictions. Author guidelines detail copyright and licensing requirements, empowering authors with knowledge about their rights and responsibilities. These policies cultivate an environment of collaboration, openness, and responsible sharing, benefiting authors and the research community while honoring intellectual property rights.
เอกสารอ้างอิง
Asawangkura, C. (2005). Design that delights. Bangkok: Supporting Industries Development Division, Department of Export Promotion. (in Thai)
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
Chankitchanyo, T. (2022). Participatory design of brand logo and packaging: A case study of the Saeng Tawan Housewives Community Enterprise, Sam Khok District, Pathum Thani Province. Burapha Journal of Fine Arts, 25(1), 35–51. (in Thai)
Janklab, E. (2020). Management guidelines for cultural capital to promote creative economic development: A case study of the Nakhon Si Thammarat Provincial Cultural Office (Master’s thesis, Chulalongkorn University, Faculty of Political Science, Department of Public Administration). (in Thai)
Kaewkamon, K., Thaotong, N., Rosruen, S., Pechchan, A., Ratanasupa, A., & Phutiariyawat, J. (2021). Manipulation of cultural capital for sustainable community development. Journal of Humanities and Social Sciences Academic, 11(1), 76–90. (in Thai)
Kasemsuk, J. (2018). The concept of people participation for sustainable community development. Journal of Humanities and Social Sciences, 26(50), 169-186. (in Thai)
Kiansawathana, K. (2024). Souvenir business management for the tourism industry (1st ed.). Bangkok: Siam Chulalamondol Publishing. (in Thai)
Lunlalin Thaisilk. (2024). Sri Phumi pattern silk. Retrieved March 16, 2024, from: https://www.facebook.com/photo?fbid=784592880118840&set=pcb.784592940118834 (in Thai)
National Economic and Social Development Council. (2022). The 13th National Economic and Social Development Plan (2023–2027). Bangkok: NESDC. (in Thai)
Paklamjeak, M. (2015). Packaging knowledge. Bangkok: Jindasan Printing Co., Ltd. (in Thai)
Pinkaeo, K. (2011). Creative economy, cultural capital, and business opportunities. Executive Journal, 31(1), 32-37. (in Thai)
Prathet Roi Et. (2024). Adisak Sasiri was mentioned in a simulated image of "Ku Ka Sing", Kaset Wisai District, Roi Et Province. Retrieved February 15, 2024, from: https://www.facebook.com/Roiet.Station101/posts/pfbid0FyoU2mB714R68LpJ4pPWnxMrE4pfH6S6HCSguFn6EDvz83xe7upv9qbktY1fqFKil (in Thai)
Phanpaisarn, U., & Morathop, N. (2024). The participatory process of developing brand identity and community packaging of the Ban Sao Luang weaving group, Bosuak Subdistrict, Mueang District, Nan Province. Sripatum Review of Humanities and Social Sciences, 24(1), 68-81. (in Thai)
Roi Et Provincial Office. (2023). Roi Et Province 20-Year Development Plan (2023–2042). Roi Et: Roi Et Provincial Office. (in Thai)
Saengngam, A. (2015). Ku Ka Sing: Community-based tourism (1st ed.). Kalasin: Prasan Kanphim. (in Thai)
Sukkapap Didi. (2024). Water caltrop: A medicinal herb for all genders and ages. Retrieved February 15, 2024, from: https://sukkrapab.blogspot.com/2018/03/blog-post_47.html (in Thai)
Suwanthada, P., & Sikha, S. (2018). Design and development of products using cultural capital and wisdom: In the upper northeastern region. Journal of Fine Arts and Architecture, 9(2), 137-155. (in Thai)
Tangpornprasert, P. (2024). Visu al arts: Graphic design. Bangkok: Samlada. (in Thai)
Talaluck, M., Sonyon, T., & Intum, P. (2018). Design of local identity on the packages for the community enterprise of Ban SoaLuang, Bor Suak sub district, Nan province. RMUTL Journal Socially of Engaged Scholarship, 3(1), 11-18. (in Thai)
Tiwasing, W. (2017). Graphic design on cosmetic package for promoting silk innovation center (SIC) of Mahasarakham University. Art and Architecture Journal Naresuan University, 8(2), 9-22. (in Thai)
Vanichakorn, A. (2016). Local product design (1st ed.). Bangkok: Chulalongkorn University Press. (in Thai)
Wiwithrukunkasem, K., & Chaiupala, S. (2017). The development of souvenir products to reflect the local identity of Luang Prabang. Journal of the Faculty of Architecture, King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang, 24(1), 65-77. (in Thai)
