ปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า จังหวัดราชบุรี

ผู้แต่ง

  • สุภาวดี สาตรา คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • กฤตพร ห้าวเจริญ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

DOI:

https://doi.org/10.14456/bei.2025.10

คำสำคัญ:

ปัจจัย, การเปลี่ยนแปลง, ชุมชมตลาดน้ำ

บทคัดย่อ

       การวิจัยครั้งนี้มุ่งศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า จังหวัดราชบุรี ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยศึกษาถึงพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า ที่สะท้อนจากความสัมพันธ์ระหว่างคน กิจกรรม และการใช้พื้นที่ แล้วนำมาสรุปเป็นปัจจัยหลัก และปัจจัยรองที่ส่งผลต่อพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้าในแต่ละช่วงเวลา โดยการใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากการลงสำรวจพื้นที่ การสัมภาษณ์บุคคลในพื้นที่ทั้งบุคคลสำคัญ และบุคคลทั่วไป ประกอบกับการสืบค้นข้อมูลจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  โดยจากการศึกษาพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงพบว่าในยุคเริ่มต้นชุมชนตลาดน้ำหลักห้าเป็นชุมชนที่มีความสำคัญในเชิงจุดศูนย์กลางในการแลกเปลี่ยนซื้อขายสินค้าด้วยการ คมนาคมทางน้ำ จากการอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานของพ่อค้าแม่ค้าทั้งชาวจีน คริสตชนชาวญวน และคริสตชนชาวจีน จนนำไปสู่ความพร้อมทางสาธารณูปโภคและสาธารณูปการที่ส่งผลให้เกิดยุครุ่งเรืองในเชิงย่านการค้าเกิดการพัฒนาด้านคมนาคมทางบกมากขึ้น ส่งผลให้ชุมชนตลาดน้ำหลักห้าได้รับอิทธิพลจากการเป็นตลาดน้ำมาขยายตัวเป็นตลาดบนบกจนทำให้เป็นย่านการค้าที่มีความคึกคัก ต่อมาเมื่อชุมชนและเมืองพัฒนาเพิ่มมากขึ้นการขยายตัวของชุมชนเปลี่ยนแปลงไปตามบริบทของเมืองโดยเริ่มตั้งถิ่นฐานตามแนวโครงข่ายคมนาคมทำให้ชุมชนตลาดน้ำหลักห้าถูกลดบทบาทลง กล่าวได้ว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้าที่สำคัญ คือ ปัจจัยด้านโครงข่ายคมนาคม ส่วนปัจจัยรอง คือ รูปแบบและกิจกรรมทางการค้า และการปรับเปลี่ยนกิจกรรมการค้าให้สอดคล้องกับบริบทของเมือง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต ที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงในด้านอื่นๆ ของชุมชนตลาดน้ำหลักห้าจนถึงปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2564). มาตรฐานตลาด สืบค้นจาก https://www.sa-kwan.go.th/FilesUploads/12052020_160512มาตรฐานตลาด.pdf

กฤตพร ห้าวเจริญ. (2560). เอกลักษณ์ทางกายภาพของตลาดชุมชนริมน้ำบริเวณริมแม่น้ำท่าจีน กรณีศึกษา จังหวัดสุพรรณบุรีและนครปฐม. วารสารวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล., 25(2), 37-50.

เทิดศักดิ์ เตชะกิจขจร. (2542). การศึกษาที่อยู่อาศัยริมน้ำบริเวณลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พนิดา จันรักษา, สื่อออนไลน์. (2558). การอ้างอิงสารสนเทศตาม ผลกระทบต่อครอบครัวและชุมชน : การตั้งถิ่นฐาน. http://janraksa.blogspot.com/2015/02/

วิชชุดา เขียวเกตุ. (2559). การจัดการตนเองของตลาดชุมชน กรณีศึกษา ตลาดริมน้าคลองแดน อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. ภาควิชาการพัฒนาชุมชน.

สุริชัย หวันแก้ว. (2540). ระเบียบวาระด้านสังคมของประชาคมอาเซียน : เน้นพิจารณาความร่วมมือเฉพาะด้าน ใน 30 ปีอาเซียนกับก้าวต่อไปในอนาคต : การสัมมนาทางวิชาการ เอกสารประกอบการประชุมทางวิชาการ, คณะรัฐศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุริชัย หวันแก้ว. (2547). สังคมและวัฒนธรรมในการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม เอกสารประกอบการประชุมทางวิชาการ, สำนักงานคณะกรรมการการวิจัยแห่งชาติ.

สุเมธ ชุมสาย ณ อยุธยา. (2529). น้ำ บ่อเกิดแห่งวัฒนธรรมไทย. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.

Boyden, S. (1972). THE ENVIRONMENT AND HUMAN HEALTH. The Medical Journal of Australia, Department of Human Biology, 12, 110-160. Retrieved June 1, 1972 from https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1972.tb116528.x

Nuissl, H. (2018). Settlement/settlement structure. Switzerland. Academy for Territorial Development on the Leibniz association, 2167-2183.

Rapoport, A. (1977). Human Aspects of Urban Form: Towards a Man-Environment Approach to Urban Form and Design, Urban and Regional Planning Series 15. Scientific Research an academic publisher, 5(3).

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-05-15

รูปแบบการอ้างอิง

สาตรา ส., & ห้าวเจริญ ก. (2025). ปัจจัยที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า จังหวัดราชบุรี. สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย, 24(2), 61–81. https://doi.org/10.14456/bei.2025.10

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย