การประเมินศักยภาพและแนวทางการพัฒนาพื้นที่จุดเปลี่ยนถ่ายการสัญจร บริเวณสถานีรถไฟความเร็วสูงนครราชสีมา กับสถานีหัวรถไฟโครงข่ายขนส่งมวลชนภายในเมืองสายสีเขียว

บทคัดย่อ

การพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน หรือ TOD (Transit-oriented Development) เป็นหนึ่งในกลยุทธ์การวางแผนเชิงพื้นที่ที่สำคัญสำหรับการพัฒนาโครงข่ายระบบขนส่งมวลชนของประเทศไทย แม้ว่าปี พ.ศ. 2564 มีผลการศึกษาแผนแม่บทการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน โดยสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร กำหนดประเภท TOD สอดคล้องกับโครงข่ายคมนาคมระบบรางทั่วประเทศไทย จำนวน 177 พื้นที่ แต่อย่างไรก็ดียังขาดรายละเอียดการวิเคราะห์เพื่อการวางแผนเชิงพื้นที่สู่แนวทางการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ของการศึกษาองค์ประกอบทางกายภาพ กรณีศึกษาพื้นที่รอบสถานีรถไฟความเร็วสูงนครราชสีมา เพื่อเป็นการประเมินเบื้องต้นสำหรับการวางแผนเชิงพื้นที่สู่แนวทางการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน วิธีการศึกษามี 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การทบทวนวรรณกรรมและจำแนกองค์ประกอบทางกายภาพ 2) การรวบรวมข้อมูลทางกายภาพเชิงพื้นที่รอบสถานีรถไฟความเร็วสูงนครราชสีมา 3) ประเมินคุณลักษณะความเป็น TOD จุดเปลี่ยนถ่ายการสัญจรพื้นที่โดยรอบสถานีรถไฟความเร็วสูงนครราชสีมากับสถานีหัวรถไฟโครงข่ายขนส่งมวลชนภายในเมืองสายสีเขียว และ 4) เสนอแนะแนวทางการพัฒนาพื้นที่โดยรอบจุดเปลี่ยนถ่ายการสัญจร ผลการศึกษาพบว่าการพัฒนาพื้นที่จุดเปลี่ยนถ่ายการสัญจรบริเวณสถานีรถไฟความเร็วสูงนครราชสีมากับสถานีหัวรถไฟโครงข่ายขนส่งมวลชนภายในเมืองสายสีเขียว มีศักยภาพความเป็น TOD ในระดับศูนย์กลางเมือง มีองค์ประกอบทางด้านเส้นทางเดินเท้ามีค่าระดับเกือบจะมาตรฐานศูนย์กลางเมืองอาจจะพิจารณารายละเอียดเชิงคุณภาพในการเชื่อมต่อโครงข่ายส่วนองค์ประกอบด้านอื่น อาทิ การเพิ่มความหนาแน่นอาคาร ความหลากหลายการใช้ที่ดินกับอาคาร สามารถใช้กลไกด้านการผังเมืองช่วยส่งเสริมการพัฒนาทางกายภาพได้