การประเมินศูนย์การขนส่งเมืองบ้านไผ่ด้วย Node-Place Model
DOI:
https://doi.org/10.14456/bei.2026.11คำสำคัญ:
แบบจำลอง Node-Place, การพัฒนาเน้นการขนส่งเชื่อมต่อ, ศูนย์การขนส่ง, เมืองบ้านไผ่บทคัดย่อ
บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อนำเสนอการประเมินศักยภาพความพร้อมของพื้นที่ย่านใจกลางเมืองบ้านไผ่ สำหรับการพัฒนาเป็นศูนย์การขนส่งตามแนวทางการพัฒนาเน้นการขนส่งเชื่อมต่อ หรือ Transit-Oriented Development (TOD) การศึกษาใช้วิธีการประเมินตามแบบจำลอง Node-Place Model ของ Luca Bertolini โดยพิจารณาศักยภาพของพื้นที่ในด้านคุณค่าความเป็น Node และคุณค่าความเป็น Place โดยใช้วิธีการสำรวจพื้นที่ในระยะรัศมี 800 เมตรจากสถานีรถไฟและสถานีขนส่งผู้โดยสาร เมืองบ้านไผ่ และใช้วิธี Pairwise Comparison และ Simple Additive Weighting ในการให้ค่าน้ำหนักองค์ประกอบความเป็น Node และความเป็น Place โดยผู้เชี่ยวชาญ ผลการศึกษาแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างความเป็น Node และความเป็น Place ของพื้นที่ศึกษาว่ามีลักษณะคาบเกี่ยวระหว่างความเป็นพื้นที่สมดุล (Balance) ในระดับต่ำและใกล้เคียงความเป็นพื้นที่แบบพึ่งพา (Dependency) ผลการศึกษาบ่งชี้ว่าย่านใจกลางเมืองบ้านไผ่มีศักยภาพของความเป็น Node และ Place ในระดับต่ำ แต่องค์ประกอบของความเป็น Node และ Place ในพื้นที่ยังคงสนับสนุนซึ่งกันและกัน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงโอกาสของพื้นที่ที่สามารถพัฒนาได้ในอนาคต แนวทางการพัฒนาโดยรวมควรเน้นการเสริมสร้างความเป็น Node และความเป็น Place ให้ชัดเจนมากขึ้น โดยเฉพาะการพัฒนาโครงข่ายระบบขนส่งสาธารณะในเขตเมืองและระหว่างเมือง การสนับสนุนการออกแบบเมืองให้มีสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรกับคนเดิน และการพัฒนาเมืองให้เป็นเมืองกระชับมีความผสมผสานของระบบกิจกรรมที่หลากหลาย จะช่วยทำให้การใช้ต้นทุนเชิงพื้นที่ของเมืองบ้านไผ่เกิดประโยชน์สูงสุด และนำไปสู่การพัฒนา ปรับปรุง เปลี่ยนแปลงพื้นที่ย่านใจกลางเมืองบ้านไผ่ ให้เป็นย่านศูนย์การขนส่งที่มีบทบาทสำคัญในภูมิภาคต่อไป
เอกสารอ้างอิง
มนสิชา เพชรานนท์. (2561). การวิเคราะห์ศักยภาพเชิงพื้นที่เพื่อการพัฒนา TOD เมืองขอนแก่น. วารสารสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 17(2), 93-113.
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2560). รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการศึกษาออกแบบรายละเอียดระบบขนส่งสาธารณะในเขตจังหวัดขอนแก่น และผลกระทบสิ่งแวดล้อม. มหาวิทยาลัยขอนแก่น. https://www.otp.go.th/edureport/view?id=137
Alfyan, M. Y., & Widyastuti, D. T. (2022). Node-Place Model Analysis on Attached Transit Oriented Development (TOD) Areas: The Case of Wates Train and Bus Station Area. BESt: Journal of Built Environment Studies, 3(1), 8-16.
American Planning Association. (2006). Planning and urban design standards. John Wiley & Sons.
Baghestani, A., Najafabadi, S., Salem, A., Jiang, Z., Tayarani, M., & Gao, O. (2023). An Application of the Node–Place Model to Explore the Land Use–Transport Development Dynamics of the I-287 Corridor. Urban Science, 7(1), 21. https://doi.org/10.3390/urbansci7010021
Bertolini, L. (1999). Spatial Development Patterns and Public Transport: The Application of an Analytical Model in the Netherlands. Planning Practice & Research, 14(2), 199-210.
Bertolini, L. (2005). Sustainable urban mobility, an evolutionary approach. European Spatial Research and Policy, 12(1), 109-125.
Bertolini, L. (2008). Station areas as nodes and places in urban networks: An analytical tool and alternative development strategies. In F. Bruinsma et al. (Eds.), Railway Development: Impacts on Urban Dynamics (pp. 35-58). Physica-Verlag.
Bertolini, L., & Spit, T. (1998). Cities on Rails: The Redevelopment of Railway Stations and their Surroundings. https://doi.org/10.4324/9780203980439
Cervero, R., & Kockelman, K. (1997). Travel demand and the 3Ds: Density, diversity, and design. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 2(3), 199-219.
Chen, Z., Wu, T., Gao, L., & Zhou, Y. (2024). Comparative Analysis of Transit-Oriented Development (TOD) Types in the Metropolitan Region Along the Middle Reaches of the Yangtze River. Sustainability, 16(22), 9884. https://doi.org/10.3390/su16229884
Chorus, P., & Bertolini, L. (2011). An application of the node place model to explore the spatial development dynamics of station areas in Tokyo. Journal of Transport and Land Use, 4(1), 45-58. https://doi.org/10.5198/jtlu.v4i1.145
Dittmar, H., & Ohland, G. (2004). The New Transit Town: Best Practices in Transit-Oriented Development. Island Press.
Ewing, R., & Bartholomew, K. (2013). Pedestrian & Transit-Oriented Design. Urban Land Institute.
Ewing, R., & Cervero, R. (2001). Travel and the Built Environment: A Synthesis. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, 1780(1), 87-114. https://doi.org/10.3141/1780-10
Ewing, R., & Cervero, R. (2010). Travel and the Built Environment: A Meta-Analysis. Journal of the American Planning Association, 76(3), 265-294. https://doi.org/10.1080/01944361003766766
Global Platform for Sustainable Cities. (2018). PD-R02: TOD planning principles. In G. Ollivier et al. (Eds.), TOD Implementation Resources & Tools: Supported by Global Platform for Sustainable Cities (GPSC) (pp. 69-100). The World Bank.
Institute for Transportation and Development Policy. (2017). TOD Standard. (3rd ed.). https://www.eltis.org/sites/default/files/trainingmaterials/tod-2017-v3.pdf
Kamruzzaman, M., Baker, D., Washington, S., & Turrell, G. (2014). Advance transit oriented development typology: case study in Brisbane, Australia. Journal of Transport Geography, 34, 54-70. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2013.11.002
Li, J., Chen, Y., Zhao, D., & Zhai, J. (2024). The Impact of Built Environment on Mixed Land Use: Evidence from Xi’an. Land, 13(12), 2214. https://doi.org/10.3390/land13122214
Lyu, G., Bertolini, L., & Pfeffer, K. (2016). Developing a TOD typology for Beijing metro station areas. Journal of Transport Geography, 55, 40-50. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2016.07.002
Metropolitan Council. (2006). Compact Development: Guide for Transit-Oriented Development. In C. Kozlak (Eds.), Guide for Transit-Oriented Development (pp. 1-8). Metropolitan Council.
Nyunt, K. T. K., & Wongchavalidkul, N. (2020). Evaluation of Relationships Between Ridership Demand and Transit-Oriented Development (TOD) Indicators Focused on Land Use Density, Diversity, and Accessibility: A Case Study of Existing Metro Stations in Bangkok. Urban Rail Transit, 6(1), 56-70. https://doi.org/10.1007/s40864-019-00122-2
Olaru, D., Moncrieff, S., McCarney, G., Sun, Y., Reed, T., Pattison, C., … & Biermann, S. (2019). Place vs. Node Transit: Planning Policies Revisited. Sustainability, 11(2), 477. https://doi.org/10.3390/su11020477
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2012). Compact City Policies: A Comparative Assessment. OECD Publishing.
Papa, E., & Bertolini, L. (2015). Accessibility and Transit-Oriented Development in European metropolitan areas. Journal of Transport Geography, 47, 70-83. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2015.07.003
Peng, H., Chen, Y., Shangguan, L., Zhou, S., Li, Y., & Wang, Q. (2025). Evaluation of Urban Rail Transit System Planning Based on Integrated Empowerment Method and Matter-Element Model. Sustainability, 17(10), 4569. https://doi.org/10.3390/su17104569
Project for Public Spaces. (2018). Placemaking: What if we built our cities around placecs?. https://www.pps.org/category/placemaking
Reconnecting America and the Center for Transit-Oriented Development. (2008). Station Area Planning: How To Make Great Transit-Oriented Places. http://www.reconnectingamerica.org/assets/Uploads/tod202.pdf
Reusser, D. E., Loukopoulos, P., Stauffacher, M., & Scholz, R. W. (2008). Classifying railway stations for sustainable transitions – balancing node and place functions. Journal of Transport Geography, 16(3), 191-202. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2007.05.004
Salat, S., & Ollivier, G. (2017). Transforming the Urban Space through Transit-Oriented Development: The 3 V Approach. https://doi.org/10.1596/26405
Singh, Y. J., Lukman, A., Flacke, J, Zuidgeest, M., & Van Maarseveen M. F. A. M. (2017). Measuring TOD around transit nodes - Towards TOD policy. Transport Policy, 56, 96-111. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2017.03.013
Su, S., Pi, J., Xie, H., Cai, Z., & Weng, M. (2017). Community deprivation, walkability, and public health: Highlighting the social inequalities in land use planning for health promotion. Land Use Policy, 67, 315-326. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2017.06.005
Sung, H. G., Go, D. H., & Choi, C. G. (2013). Evidence of Jacobs’s street life in the great Seoul city: Identifying the association of physical environment with walking activity on streets. Cities, 35, 164-173. https://doi.org/10.1016/j.cities.2013.07.010
Sung, H., & Oh, J. T. (2011). Transit-oriented development in a high-density city: Identifying its association with transit ridership in Seoul, Korea. Cities, 28(1), 70-82. https://doi.org/10.1016/j.cities.2010.09.004
Transit Oriented Development Institute. (n.d.). Elements of Placemaking. http://www.tod.org/placemaking.html
We, H., Lee, J. B., & Levinson, D. (2023). The node-place model, accessibility, and station level transit ridership. Journal of Transport Geography, 113, 103739. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2023.
Yameqani, A. S., & Alesheikh, A. A. (2019). Predicting subjective measures of walkability index from objective measures using artificial neural networks. Sustainable Cities and Society, 48, 101560. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101560
Zhang, Y., Marshall, S., & Manley, E. (2019). Network criticality and the node-place-design model: Classifying metro station areas in Greater London. Journal of Transport Geography, 79, 102485. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2019.102485
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและข้อคิดเห็นของบทความที่ปรากฏในวารสารฉบับนี้เป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
