การวิเคราะห์พฤติกรรมการให้บริการการขนส่งที่เหมาะสมด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศภูมิศาสตร์ กรณีศึกษา: บริษัทขนส่งแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

การขนส่งทางถนนเป็นหัวใจสำคัญของโลจิสติกส์ในประเทศ แต่การขนส่งสินค้าด้วยรถบรรทุกโดยเฉพาะระยะไกลยังเผชิญความท้าทายด้าน ต้นทุน ความปลอดภัย และประสิทธิภาพ เนื่องจากพฤติกรรมการขับขี่ที่ไม่เหมาะสมและการวางแผนเส้นทางที่ไร้ประสิทธิภาพ งานวิจัยนี้จึงมุ่ง วิเคราะห์สถานภาพการขับขี่รถขนส่งและพฤติกรรมการขนส่งสินค้าเดิมของพนักงานขนส่ง และประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ โดยวิธี Network Analysis เพื่อหาเส้นทางที่เหมาะสมที่สุด ภายใต้กรอบกฎหมายการขนส่ง ผลการศึกษาแบ่งออกเป็น 3 ประเด็น ประเด็นแรกจากการวิเคราะห์ข้อมูล GPS Tracking ของรถบรรทุก 6 ล้อ จำนวน 1 คัน ในปี 2567 พบว่ารถมีการใช้งานเฉลี่ย 12 ชั่วโมง 3 นาที 17 วินาทีต่อวัน ซึ่งเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด โดยมี 67 วัน (ร้อยละ 26.27) ที่ใช้งานเกิน 8 ชั่วโมง รวมถึงการขับรถเร็วเกินกำหนด 190 ครั้ง และจอดรถโดยไม่ดับเครื่องยนต์เป็นเวลานาน ประเด็นที่สองเมื่อพิจารณา 3 เส้นทางหลัก ได้แก่ สมุทรปราการ-อุบลราชธานี, สมุทรปราการ-ภูเก็ต และสมุทรปราการ-เชียงราย พบว่าเส้นทางเดิมมีระยะเวลาการเดินทางรวมและจุดจอดพักที่มากเกินไป เช่น เส้นทางเชียงรายใช้เวลาเดินทางรวมถึง 69 ชั่วโมง 3 นาที ซึ่งรวมเวลาจอดพักที่ยาวนานอย่างผิดปกติ ประเด็นที่สาม การประยุกต์ใช้ GIS และ Network Analysis ตามหลักเกณฑ์ของกรมการขนส่งทางบก (การขับรถต่อเนื่องไม่เกิน 3 ชั่วโมง และการพักอย่างน้อย 30 นาที) ส่งผลให้เส้นทางขนส่งใหม่มีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เส้นทางสมุทรปราการ-อุบลราชธานี ลดเวลาลง 11.01 ชั่วโมง ด้วยจุดจอดลดลงเหลือ 7 จุด เส้นทางสมุทรปราการ-ภูเก็ต ลดเวลาลง 9.20 ชั่วโมง ด้วยจุดจอดลดลงเหลือ 4 จุด และเส้นทางสมุทรปราการ-เชียงราย ลดเวลาลงถึง 50.70 ชั่วโมง ด้วยจุดจอดลดลงเหลือ 8 จุด ผลวิจัยยืนยันว่าการใช้ GIS และ Network Analysis สามารถช่วยผู้ประกอบการ ลดต้นทุน เพิ่มความปลอดภัย และยกระดับประสิทธิภาพการขนส่ง ได้อย่างแท้จริง สะท้อนถึงความจำเป็นในการบูรณาการเทคโนโลยีเพื่อการบริหารจัดการขนส่งที่ดียิ่งขึ้น