ภาวะผู้นำเชิงพระพุทธในการแก้ไขปัญหาวิกฤตทางสังคม : กรณีศึกษาโรคระบาด

  • พระมหาไพจิตร อุตฺตมธมฺโม มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระมหาทศพร สุมุทุโก นักศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสนาและปรัชญา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
คำสำคัญ: ภาวะผู้นำเชิงพระพุทธ, การแก้ไขปัญหา, โรคระบาด

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอหลักการปฏิบัติตนตามหลักเสขิยวัตรของพระสงฆ์ในด้านการแพทย์และสาธารณะสุขทางพระพุทธศาสนา เพื่อนำเสนอภาวะผู้นำเชิงพระพุทธในการแก้ไขปัญหาโรคระบาดในสมัยพุทธกาลและในอดีต และเพื่อเปรียบเทียบบทบาทและภาวะผู้นำของพระสงฆ์ในการแก้ไขปัญหาโรคระบาดในปัจจุบัน ผลการศึกษา พบว่าสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเป็นผู้นำภิกษุสงฆ์ 500 รูป ทำการปัดเป่าภัยโรคระบาดที่เมืองไพสาลีด้วยพระปริตรและตรัสเทศนารัตนสูตรรวม 7 วัน

ด้านสาธารณะสุขทรงวางหลักปฏิบัติ 14 ข้อ สำหรับวิธีการรักษาโรค ประกอบด้วย 3 วิธี คือ 1) การดูแลรักษาด้วยวิธีทางการแพทย์ อาศัยพระภิกษุดูแลกันเอง บางครั้งพระพุทธเจ้าก็ลงมาดูแลด้วยพระองค์เอง และบางครั้งก็อาศัยหมอชาวบ้าน 2) การดูแลรักษาด้วยธรรมะ และ 3) การป้องกันการเกิดโรคด้วยข้อปฏิบัติสุขอนามัยในธุดงควัตร 13 ข้อ ส่วนเภสัชที่ทรงอนุญาต ประกอบด้วย 1) ชนิดที่เป็นรากไม้ 2) ฝาดที่เป็นยา 3) ยาชนิดที่ใช้ใบ 4) ยาชนิดที่ใช้ผล และ 5) ยาชนิดที่ใช้ยางไม้

 ในสถานการณ์ปัจจุบัน คณะสงฆ์ไทยควรคำนึงและทบทวนข้อวัตรปฏิบัติว่าได้มีการปฏิบัติตามธุดงควัตร 14 ประการหรือไม่ มีความหย่อนยานในพระธรรมวินัยหรือไม่ อย่างไร และควรมีแนวทางปฏิบัติ แนวทางปรับปรุงแก้ไขปัญหาหรืออย่างไร

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข. (2563). เรื่องชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่ออันตราย (ฉบับที่ 3). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 137 ตอนพิเศษ 48 ง, วันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2563, หน้าที่ 1 (2563).

Black Death. (2553). โรคห่า กาฬโรค ยุคพระเจ้าอู่ทอง. เอกสารการเสวนา “แบ่งปันความรู้ เชิดชูศาสนาพัฒนาแหล่งน้ำลำคลอง” จัดโดยกระทรวงวัฒนธรรม, โครงการสนทนาวันศุกร์ คณะโบราณคดีมหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล และมติชนข่าวสด, เมื่อวันที่ 9 ก.ค. 2553 ณ โรงละครแห่งชาติ, (โรงเล็ก) กรุงเทพมหานคร.

ขวัญชาย ดำรงขวัญ. (2559). เส้นทางประวัติศาสตร์และความทรงจำ. นนทบุรี: สถาบันวิจัยจัดการความรู้และมาตรฐานการควบคุมโรค, กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข.

ปรีชา ช้างขวัญยืน. (2538). ความคิดทางการเมืองในพระไตรปิฎก. อ้างถึงใน พระเทพปริยัติเมธี, รายงานเรื่อง ภาวะผู้นําเชิงพุทธกับการจัดการความขัดแย้งในสังคมไทย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 2553.

พระครูสิริจันทนิวิฐ. (2549). ภาวะผู้นําเชิงพุทธ. อ้างถึงใน พระเทพปริยัติเมธี, รายงานเรื่องภาวะผู้นําเชิงพุทธกับการจัดการความขัดแย้งในสังคมไทย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 2553.

วิรัช ถิรพันธุ์เมธี. (2546). พุทธปรัชญาการปกครอง. อ้างถึงใน พระเทพปริยัติเมธี, รายงานเรื่องภาวะผู้นําเชิงพุทธกับการจัดการความขัดแย้งในสังคมไทย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 2553.

สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2552). “โรคห่า” ยุคพระเจ้าอู่ทอง คือ กาฬโรคจากเมืองจีน. ลงวันที่ 3 มิถุนายน พ.ศ. 2552 ปีที่ 32 ฉบับที่ 11407 มติชนรายวัน, คอลัมน์ สยามประเทศไทย.

พระเทพปริยัติเมธี. (2553). รายงานเรื่อง ภาวะผู้นําเชิงพุทธกับการจัดการความขัดแย้งในสังคมไทย.มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์.

ไวรัสโคโรนา. (2563). อาการ การรักษา และการป้องกันโรคโควิด-19. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2563. จาก https://www.bbc.com/thai/features-51734255.

นภนาท อนุพงศ์พัฒน์. (2563). ย้อนรอยประวัติศาสตร์โรคระบาดประเทศไทย (2563). สืบค้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2563. จาก https://www.hfocus.org/content/2013/09/4628.

ประเสริฐ ทองเจริญ. (2552). ระบาดบันลือโลก. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2563. จาก https://www.hfocus.org/content/2015/04/9652.

ภัทรวรรณ วันทนชัยสุข. (ม.ป.ป.). รัตนสูตรปราบภัย 3 ประการ ณ เมืองไพศาลี อาณาจักรวัชชี. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2563. จาก http://www.dhammathai.org/buddha/g74.php.

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (ม.ป.ป.). ธุดงค์. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน 2563. จาก https://bit.ly/39MYMjE.

เผยแพร่แล้ว
2020-06-14
การอ้างอิงบทความ