การตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้างของโมเดลการวัดสมรรถนะนวัตกรที่มีความรับผิดชอบของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
สมรรถนะนวัตกรที่มีความรับผิดชอบเป็นผลลัพธ์การเรียนรู้ที่สำคัญในการเตรียมนักเรียนให้เป็นผู้สร้างสรรค์นวัตกรรมที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม งานวิจัยที่ผ่านมาพบว่านักวิจัยหลายคนได้เสนอกรอบแนวคิดของสมรรถนะนวัตกรรมและนวัตกรรมที่มีความรับผิดชอบแยกกัน โดยยังไม่พบงานวิจัยที่บูรณาการทั้งสองกรอบแนวคิดเข้าด้วยกัน ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและตรวจสอบความตรงเชิงโครงสร้างของโมเดลการวัดสมรรถนะนวัตกร
ที่มีความรับผิดชอบ โดยบูรณาการกรอบสมรรถนะนวัตกรรม 5 ด้าน ได้แก่ ความคิดสร้างสรรค์ การคิดเชิงวิพากษ์ ความคิดริเริ่ม การทำงานเป็นทีม และการสร้างเครือข่าย เข้ากับกรอบนวัตกรรมที่มีความรับผิดชอบ 4 ด้าน ได้แก่ การคาดการณ์ล่วงหน้า การสะท้อนคิด การมีส่วนร่วมเชิงไตร่ตรอง และการตอบสนอง กลุ่มตัวอย่างคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่มีประสบการณ์การแข่งขันโครงงานวิทยาศาสตร์ระดับภาคขึ้นไป จำนวน 758 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบประเมินตนเองแบบมาตรประมาณค่า 6 ระดับ ครอบคลุม 20 องค์ประกอบ 60 ข้อคำถาม ผู้วิจัยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน ผลการวิจัยพบว่าโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับดีเยี่ยม (χ²/df = 2.84, CFI = 0.995, TLI = 0.994, RMSEA = 0.049, SRMR = 0.045) ค่าน้ำหนักองค์ประกอบมาตรฐานของตัวแปรสังเกตได้ทั้ง 60 ตัวมีค่าระหว่าง 0.565–0.916 และมีนัยสำคัญทางสถิติทุกตัว สำหรับความตรงเชิงลู่เข้า พบว่า องค์ประกอบ 18 องค์ประกอบ จากทั้งหมด 20 องค์ประกอบ (ร้อยละ 90) มีค่า AVE ≥ 0.50 และ 19 องค์ประกอบ(ร้อยละ 95) มีค่า CR ≥ 0.70 แสดงว่าองค์ประกอบแต่ละตัวสามารถอธิบายตัวแปรสังเกตได้อย่างชัดเจนและมีความเชื่อมั่นในระดับที่ยอมรับได้ สำหรับความตรงเชิงจำแนก ตรวจสอบด้วยเกณฑ์ HTMT พบว่า 88.4% ของคู่องค์ประกอบมีค่า HTMT < 0.90 แสดงว่าองค์ประกอบแต่ละตัวมีความแตกต่างจากองค์ประกอบอื่นอย่างชัดเจน ผลการศึกษายืนยันว่าการบูรณาการกรอบสมรรถนะนวัตกรรมและนวัตกรรมที่มีความรับผิดชอบสามารถอธิบายโครงสร้างสมรรถนะของผู้เรียนได้อย่างเป็นองค์รวม และมีศักยภาพในการใช้เป็นเครื่องมือประเมินและพัฒนานวัตกรในศตวรรษที่ 21
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
หากผู้เสนอบทความมีความจำเป็นเร่งด่วนในการตีพิมพ์โปรดส่งลงตีพิมพ์ในวารสารฉบับอื่นแทน โดยกองบรรณาธิการจะไม่รับบทความหากผู้เสนอบทความไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขและขั้นตอนที่กำหนดอย่างเคร่งครัด ข้อมูลของเนื้อหาในบทความถือเป็นลิขสิทธิ์ของ Journal of Inclusive and Innovative Education คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
เอกสารอ้างอิง
Andreu-Andrés, M.-Á., García-Carbonell, A., González-Ladrón-de-Guevara, F. R., & Watts-Hooge, F. (2018). Contrasting Innovation Competence FINCODA Model in Software Engineering: Narrative Review. Journal of Industrial Engineering and Management, 11(4), 715–734.
Bardone, E., Burget, M., & Pedaste, M. (2023). The RRI map: making sense of responsible research and innovation in science education. Journal of Responsible Innovation, 10(1), Article 2198183.
Beck, U. (1992). Risk society: Towards a New Modernity (M. Ritter, Trans.). London: Sage Publications.
Brown, T. (2008). Design thinking. Harvard Business Review, 86(6), 84–92.
Burget, M., Bardone, E., & Pedaste, M. (2017). Definitions and Conceptual Dimensions of Responsible Research and Innovation: A Literature Review. Science and Engineering Ethics, 23(1), 1–19.
Butter, R., & van Beest, W. (2017). Psychometric validation of a tool for Innovation Competencies Development and Assessment using a mixed-method design (Research report). Utrecht: HU University of Applied Sciences Utrecht.
Byrne, B. M. (2016). Structural Equation Modeling With AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming (3rd ed.). New York: Routledge.
Charosky, G., Hassi, L., Papageorgiou, K. & Bragós, R. (2021). Developing innovation competences in engineering students: a comparison of two approaches. European Journal of Engineering Education, 47(2), 353–372.
Chen, F. F., West, S. G., & Sousa, K. H. (2006). A Comparison of Bifactor and Second-Order Models of Quality of Life. Multivariate Behavioral Research, 41(2), 189–225.
Cropley, A. (2006). In Praise of Convergent Thinking. Creativity Research Journal, 18(3), 391–404.
Darsø, L. (2012). Innovation Competency—An Essential Organizational Asset. In S. Høyrup, M. Bonnafous-Boucher, C. Hasse, M. Lotz, & K. Møller (Eds.), Employee-Driven Innovation: A New Approach (pp. 108–126). London: Palgrave Macmillan.
Deppeler, J., & Aikens, K. (2020). Responsible innovation in school design – a systematic review. Journal of Responsible Innovation, 7(3), 573–597.
European Commission. (2014). Rome Declaration on Responsible Research and Innovation in Europe. Retrieved from https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/rome-declaration-responsible-research-and-innovation-europe
European Commission. (2018). Proposal for a Council recommendation on Key Competences for Lifelong Learning. Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52018DC0024
European Commission. (2025). Horizon Europe. Retrieved from
https://research-and-innovation.ec.europa.eu /funding /funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe_en
European Parliament & Council of the European Union. (2013). Regulation (EU) No 1291/2013 of the European Parliament and of the Council of 11 December 2013 establishing Horizon 2020—the framework programme for research and innovation (2014–2020) and repealing Decision No 1982/2006/EC. Official Journal of the European Union, L347, 104–173.
Floridi, L., Cowls, J., Beltrametti, M., Chatila, R., Chazerand, P., Dignum, V., Luetge, C., Madelin, R., Pagallo, U., Rossi, F., Schafer, B., Valcke, P., & Vayena, E. (2018). AI4People-An Ethical Framework for a Good AI Society: Opportunities, Risks, Principles, and Recommendations. Minds and Machines, 28(4), 689–707.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50.
Franke, G., & Sarstedt, M. (2019). Heuristics versus statistics in discriminant validity testing: A comparison of four procedures. Internet Research, 29(3), 430–447.
Geyer, R., Jambeck, J. R., & Law, K. L. (2017). Production, use, and fate of all plastics ever made. Science Advances, 3(7), Article e1700782.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Hampshire: Cengage Learning.
Hamel, G. (2006). The why, what, and how of management innovation. Harvard Business Review, 84(2), 72–84.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43, 115–135.
Jonas, H. (1984). The Imperative of Responsibility: In Search of an Ethics for the Technological Age. Chicago: University of Chicago Press.
Katzenbach, J. R., & Smith, D. K. (1993). The Wisdom of Teams: Creating the High-Performance Organization. Massachusetts: Harvard Business School Press.
Keinänen, M., & Kairisto-Mertanen, L. (2019). Researching learning environments and students' innovation competences. Education + Training, 61(1), 17–30.
Keinänen, M., & Konst, T. (2024). Re-validating an Assessment Tool to Identify, Assess, and Develop Higher Education Students’ Innovation Competence in Online Education. In W. W. K. Ma (Ed.), Engaged learning and innovative teaching in higher education (pp. 179–190). Cham: Springer.
Keinänen, M., Ursin, J., & Nissinen, K. (2018). How to measure students' innovation competences in higher education: Evaluation of an assessment tool in authentic learning environments. Studies in Educational Evaluation, 58, 30–36.
Kelley, T., & Kelley, D. (2013). Creative confidence: Unleashing the creative potential within us all. New York: Crown Business.
Kline, R. B. (2023). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (5th ed.). New York: The Guilford Press.
Kupper, J. F. H., Klaassen, P., Rijnen, M. C. J. A., Vermeulen, S., & Broerse, J. E. W. (2015). Report on the quality criteria of Good Practice Standards in RRI (Research report). Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam.
Malagrida, R., Klaassen, P., Ruiz-Mallén, I., & Broerse, J. E. W. (2022). Towards competencies and methods to support Responsible Research and Innovation within STEAM secondary education – the case of Spain. Research in Science & Technological Education, 42(3), 678–698.
Marín-García, J. A. (2018). Development and validation of Spanish version of FINCODA: an instrument for self-assessment of innovation competence of workers or candidates for Jobs. WPOM–Working Papers on Operations Management, 9(2), 182–215.
Marín-García, J. A., Andreu-Andrés, M. Á., Atares-Huerta, L., Aznar-Mas, L. E., Garcia-Carbonell, A., González-Ladrón-de-Guevara, F., Montero-Fleta, B., Perez-Peñalver, M.J., & Watts, F. (2016). Proposal of a Framework for Innovation Competencies Development and Assessment (FINCODA). WPOM–Working Papers on Operations Management, 7(2), 119–126.
Marín-García, J. A., González-Ladrón-de-Guevara, F., Garcia-Ortega, B., Santandreu-Mascarell, C., Atarés, L., Aznar-Mas, L. E., Fernandez Diego, M., Insfran, E., Mara Abrahao, S., & Juarez Tarraga, A. (2023). Protocol paper: Needs analysis for the development of innovation competence in higher education remote learning environments. WPOM–Working Papers on Operations Management, 14(2), 76–100.
Marsh, H. W., Muthén, B., Asparouhov, T., Lüdtke, O., Robitzsch, A., Morin, A. J. S., & Trautwein, U. (2009). Exploratory Structural Equation Modeling, Integrating CFA and EFA: Application to Students’ Evaluations of University Teaching. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 16(3), 439–476.
Mezirow, J. (1991). Transformative Dimensions of Adult Learning. San Francisco: Jossey-Bass
Muthén, L. K., & Muthén, B. O. (2017). Mplus: Statistical Analysis with Latent Variables: User’s Guide (8th ed.). California: Muthén & Muthén.
OECD. (2019). OECD Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. Retrieved from https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/about/projects/edu/education-2040/1-1-learning-compass/OECD_Learning_Compass_2030_Concept_Note_Series.pdf
Ojo, K. S., & Volkova, N.V. (2023). Modelling Innovation competence profiles: the empowering roles of self-monitoring and resilience. BMC Psychology, 11(1), Article 293.
Office of the National Economic and Social Development Council. (2023). The Thirteenth Plan (2023-2027)The National Economic and Social Development Plan. Bangkok: Office of the Prime Minister. [in Thai]
Owen, R., Macnaghten, P., & Stilgoe, J. (2012). Responsible research and innovation: From science in society to science for society, with society. Science and Public Policy, 39(6), 751–760.
Owen, R., Stilgoe, J., Macnaghten, P., Gorman, M., Fisher, E., & Guston, D. (2013). A Framework for Responsible Innovation. In R. Owen, J. Bessant, & M. Heintz (Eds.), Responsible Innovation: Managing the Responsible Emergence of Science and Innovation in society (pp. 27–50). London: Wiley.
Qiang, R., Han, Q., Guo, Y., Bai, J., & Karwowski, M. (2018). Critical Thinking Disposition and Scientific Creativity: The Mediating Role of Creative Self-Efficacy. The Journal of Creative Behavior, 54(1), 90–99.
Rowe, G., & Frewer, L. J. (2005). A Typology of Public Engagement Mechanisms. Science, Technology, & Human Values, 30(2), 251–290.
Salas, E., Sims, D. E., & Burke, C. S. (2005). Is there a “big five” in teamwork? Small Group Research, 36(5), 555–599.
Schön, D. A. (1992). The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. London: Routledge.
Schuurbiers, D. (2011). What happens in the Lab: Applying Midstream Modulation to Enhance Critical Reflection in the Laboratory. Science and Engineering Ethics, 17(4), 769–788.
Stilgoe, J., Owen, R., & Macnaghten, P. (2013). Developing a framework for responsible innovation. Research Policy, 42(9), 1568–1580.
Tassone, V. C., O'Mahony, C., McKenna, E., Eppink, H. J., & Wals, A. E. J. (2018). (Re-)designing higher education curricula in times of systemic dysfunction: a responsible research and innovation perspective. Higher Education, 76, 337–352.
Villa Sánchez, A., & Poblete Ruiz, M. (2008). Competence-based learning: A proposal for the assessment of generic competences. Bilbao: University of Deusto.
von Schomberg, R. (2013). A Vision of Responsible Research and Innovation. In R. Owen, J. Bessant, & M. Heintz (Eds.), Responsible Innovation: Managing the Responsible Emergence of Science and Innovation in Society (pp. 51–74). London: Wiley.
Watts, F., García-Carbonell, A., & Andreu-Andrés, M. A. (2013). Innovation Competencies Development – INCODE Barometer and User Guide. Turku: Turku University of Applied Sciences.
Wickson, F., & Carew, A. L. (2014). Quality criteria and indicators for responsible research and innovation: learning from transdisciplinarity. Journal of Responsible Innovation, 1(3), 254–273.
Wiek, A., Withycombe, L., & Redman, C. L. (2011). Key competencies in sustainability: A reference framework for academic program development. Sustainability Science, 6, 203–218.
