ช่างเขียนภาพพุทธศิลป์กลุ่มลำปาง พ.ศ.2475 – 2504: การค้นหาประเด็นใหม่ทางประวัติศาสตร์ศิลปะ (Mural and Biography for Buddhist art painter group in Lampang 1932 – 1961 AD. : A research for new subject in the art history)

Main Article Content

ดร.ชาญคณิต อาวรณ์

Abstract

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาประวัติและผลงานของช่างเขียนภาพจิตรกรรมพุทธศิลป์แนวประเพณี 2 ท่าน คือ นายปวน สุวรรณสิงห์ และนายน้อง อินชัยเทพ โดยมีแหล่งศึกษา 3 แห่ง คือ วัดท่าแหน อ. แม่ทะ จ. ลำปาง วัดช่างแต้ม อ. เมืองฯ จ. ลำปาง และวัดบุญยืน อ. เมืองฯ จ. พะเยา ผลการศึกษาพบว่า ในเชิงรูปแบบศิลปะ ช่างทั้งสองได้รับการฝึกฝนถ่ายทอดแบบแผนการเขียนภาพจาก “ช่างหลวง” ที่เข้ามาเขียนภาพในเมืองลำปาง จึงแสดงออกผ่านนาฏลักษณ์แบบรัตนโกสินทร์-กรุงเทพฯ และภายใต้การธำรงความหมายของ “ศิลปะไทยแบบกรุงเทพฯ” จึงทำให้นายปวน สุวรรณสิงห์ ได้รับการอุปถัมภ์จากเจ้าผู้ครองนครลำปาง เพื่อรักษา “ชั้นเชิง” ของขนบแบบช่างหลวงไว้ในหัวเมือง
ช่างทั้งสองท่านมีบทบาทในการสร้างสรรค์ภาพจิตรกรรมในช่วงทศวรรษ 2460-2510 แม้ว่าช่วงหลังทศวรรษ 2480 โครงสร้างการอุปถัมภ์จะเปลี่ยนจากเจ้านายท้องถิ่นไปสู่ชนชั้นนำใหม่ แต่ช่างทั้งสองยังคงรักษาแบบแผนจิตรกรรมแบบกรุงเทพฯ ไว้ ทั้งนี้เพื่อเป็นหลักประกัน “ความสามารถของช่าง” ที่สัมพันธ์กับ “รสนิยมใหม่” ของคณะสงฆ์และผู้อุปถัมภ์ นอกจากนั้นการว่าจ้างข้ามพื้นที่ดังกรณีของช่างน้อง อินชัยเทพ ยังชี้ให้เห็นเครือข่ายความสัมพันธ์ของคณะสงฆ์และผู้อุปถัมภ์ระหว่างเมืองพะเยาและลำปางได้อีกมิติหนึ่งด้วย


Abstract


This article focuses on the history and works of two Buddhist artists Mr. Puan Suwannasing and Mr. Nong Inchaithep. This is done via the study of three sites which are Tha Han temple in Mae Tha district, Lampang province, Changtaem temple in Mueang district, Lampang province, and Bunyuen temple in Mueang district, Phayao province. The research indicated that both artists were trained by “Chang Luang”, a Royal craftsman who came to work in Lampang. Therefore, the works were expressed in the style of Rattanakosin-Bangkok and were considered “Thai art in the Bangkok style.” This association resulted in Mr. Puan Suwannasing receiving patronage from the ruler of Lampang who hoped to preserve “the tactfulness” of a Royal artist in his province. Both artists painted many works during the period between 1917 and 1967. After 1937, the patronage structure changed from one dependent on the traditional local governer to a new elite class under the nation state system. However, both artists still maintained their Bangkok painting style to emphasize the artistic skills that corresponded with the “new” tastes of the clergy and patrons. In addition, cross-province hirings like in the case of Mr. Nong Inchaiyathep also revealed a network of clergies and patrons that existed between Phayao and Lampang.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
บทความ