สัญลักษณ์ลำบองราหูที่ศาลาแม่ซื้อวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม: ความสัมพันธ์แพทยศาสตร์และโหราศาสตร์ (The Symbols of Lam Bong Rahu at the Mae Sue Pavilion of Wat Phra Chetuphon Wimon Mangkhalaram: Association of Medicine and Astrology)

Main Article Content

ดร.ประเสริฐ รุนรา

Abstract

บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อจะศึกษาสัญลักษณ์ลำบองราหูซึ่งเป็นชื่อโรคหนึ่งที่เกิดกับเด็กแรกเกิด 1-12 เดือนที่ศาลาแม่ซื้อวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม จากการศึกษาพบว่าแพทยศาสตร์โบราณของไทยนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับโรคของเด็กผ่านแนวคิดโหราศาสตร์ทั้งภาคคำนวณ ภาคพยากรณ์ และภาคพิธีกรรม โดยใช้สื่อ 2 ประเภทคือ ประเภทแรก ภาพจิตรกรรมสื่อถึงอาการของโรคจะนำเสนอผ่านสัญลักษณ์ภาพที่มีความหมายสัมพันธ์กับ เทวดาประจำราศี ธาตุประจำฤดูกาลตามแนวคิดโหราศาสตร์ภาคคำนวณ ประเภทที่สอง จารึกบนแผ่นศิลาสื่อถึงวิธีการรักษาโรคซึ่งเป็นข้อมูลด้านเวทมนตร์ โอกาสในการรักษา ยาสมุนไพร และการแต่งเครื่องพลีเพื่อทำพิธีกรรมที่สัมพันธ์กับเทวดานพเคราะห์ประจำวันเกิดซึ่งถือเป็นภาคพิธีกรรมและภาคพยากรณ์ ทั้งนี้ในการทำพิธีกรรมรักษานั้นจะต้องมีการอัญเชิญเทวดาและมีการจัดแต่งเครื่องพิธีเพื่อบูชาเทวดา นำดินหรือแป้งมาจากสถานที่อาถรรพ์เพื่อปั้นรูปเทวดานพเคราะห์และบรรจุสัญลักษณ์เทวดานพเคราะห์ประจำวันเกิด แบ่งตามช่วงเวลาเจ็บป่วยข้างขึ้นข้างแรม ขั้นตอนและพิธีกรรมดังกล่าวมีลักษณะเป็นการเสี่ยงทายเพื่อแสดงให้เห็นว่าเด็กจะหายป่วยเพื่อสร้างขวัญกำลังใจให้แก่ญาติพี่น้องของเด็ก ในส่วนเนื้อหาเกี่ยวกับยาก็มีวิธีการรักษาที่หลากหลายทั้งวิธีการปรุงยาและสูตรยาซึ่งจะแตกต่างกันออกไปขึ้นอยู่กับเดือนที่เด็กเจ็บป่วย


Abstract
The purpose of this research was to study the symbols related to Lam Bong Rahu, which is one of the newborn children’s diseases which occur throughout the year in Thailand. The symbols are located at Mae Sue Pavilion, Wat Phra Chetuphon Wimon Mangkhalaram, Bangkok. From the study, it was found that Thai traditional medicine presented knowledge about children's diseases through astrological concepts that cover all three aspects of astrology: calculation, prophesy, and ritual. Two types of media were used for the presentation; (1) paintings showing signs or symbols of the diseases which were presented through the symbolic paintings of zodiac deities and seasonal elements based on astrological calculations and (2) the stone inscriptions showing the methods of treatment, spells, prognosis, herbal medicine, and the sacrifices necessary for the performance of rituals for the Navagraha or the seven birthday gods - all of these topics were considered in the ritual and prophetic sections. In order to perform a ceremonial treatment, celestial bodies must be summoned. During the ceremony, ceremonial offerings and items would be arranged and offered to the deities. Soil or flour from specific places were gathered to be sculpted into the image of the Navagraha which would then be marked with the symbol of one of the birthday deities depending the lunar phase when the illness took place. These processes and rituals were used to predict whether the child would be cured and to provide mental support for their family members. In terms of pharmacological content, there were a variety of treatments, medicinal formulation methods, and medicinal recipes which varied depending on the month the child fell ill.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
บทความ