Writing a new past in the history: Positioning the local history in the national one
Keywords:
Local History, National Historical Narrative, Royal Nationalist Local HistoryAbstract
The writing of local history after the B.E. 2540s underwent significant changes. Specifically, the 60th anniversary of King Rama IX's reign led to the development of local history that was closely linked with the royal nationalism ideology, which centers on the nation, religion, and monarchy. This approach is also referred to as “Royal Nationalist Local History.” It represents a blending of the narratives of localism and royal nationalism to anchor local history within the nation, with the monarchy at its core. Writing local history in this royal nationalist manner is connected to the construction of identity, consciousness, and historical awareness of people in specific areas, as well as determining our position within the nation. This occurs in a context where localism alone lacks the power to establish a position within national history. In other words, understanding the creation of local historical narratives helps one grasp the societal context, worldview, and life perspectives of contemporary people in various dimensions, and it emphasizes history as a way of thinking to explain the dynamics of society.
References
ภาษาไทย
กรมศิลปาก, 2524. ตำนานพระยาเจือง. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
กรมศิลปากร, 2564. มองท้องถิ่นไทยผ่านรัฐสมัยใหม่. กรุงเทพฯ : สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร.
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย, 2555. ทรัพยากรการท่องเที่ยวไทยชุด ภาคอีสาน (หนองบัวลำพู) : ภูมินิเวศ, โบราณคดีและประวัติศาสตร์, กลุ่มชาติพนธุ์ และชุมชน, ศิลปวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ, 2542. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ความเป็นมาของอำเภอสำคัญในประวัติศาสตร์ภาคเหนือ. จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพิธีมหามงคลเฉลิมพระชมนพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ, 2542. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ความเป็นมาของอำเภอสำคัญในประวัติศาสตร์ภาคเหนือ. จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพิธีมหามงคลเฉลิมพระชมนพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ, 2542. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ความเป็นมาของอำเภอสำคัญในประวัติศาสตร์ภาคกลาง. จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพิธีมหามงคลเฉลิมพระชมนพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ, 2542. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ความเป็นมาของอำเภอสำคัญในประวัติศาสตร์ภาคใต้. จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพิธีมหามงคลเฉลิมพระชมนพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ, 2542. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น : ความเป็นมาของอำเภอสำคัญในประวัติศาสตร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพิธีมหามงคลเฉลิมพระชมนพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542.
คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ ในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ, 2542. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดนครสวรรค์. จัดพิมพ์เนื่องในโอกาสพิธีมหามงคลเฉลิมพระชมนพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม 2542, หน้า คำแถลง
คณะกรรมการอำนวนการรับเสด็จฯ, 2498. ที่ระลึกในคราวเสด็จเยี่ยมจังหวัดเลย. มปพ.
จิราภรณ์ สถาปนะวรรธนะ และคณะ, 2554. การวิจัยเอกสารประวัติศาสตร์เรื่อง เที่ยวเมืองพระร่วง พระ
ราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อครั้งดำรงพระยศสยามมกุฎราชกุมาร พ.ศ.2450. พิษณุโลก: ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร,
จิราภรณ์ สถาปณะวรรธนะ, 2551. การวิจัยเอกสารประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการเสด็จประพาสมณฑลฝ่าย
เหนือของรัชกาลที่ 5 พ.ศ. 2444 (ร.ศ. 120). พิษณุโลก : สาขาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ชมัยโฉม สุนทรสวัสดิ์, 2521. การศึกษาเชิงประวัติศาสตร์เกี่ยวกับกิจการป่าไม้ทางภาคเหนือของไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2439 ถึง พ.ศ. 2475.วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชนิดา พรหมพยัคฆ์ และณัฏฐพงษ์ สกุลเลี่ยว, บรรณาธิการ. 2563. วิธีวิทยาในการศึกษาประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ : ศยาม.
ชนิดา ชิตบัณฑิต, 2550. โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ : การสถาปนาพระราชอำนาจนำใน
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ : มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ชัยพงษ์ สำเนียง, 2551. พลวัตการสร้างและการรับรู้ประวัติศาสตร์เมืองแพร่ 2445-2550. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, ภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
_____, 2553. การสร้างตำแหน่งแห่งที่ของ “เมืองแพร่” ในประวัติศาสตร์ “ชาติไทย” : จากเมืองกบฏสู่เมืองที่จงรักภักดี ตีพิมพ์ใน วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 30, (1).
_____, 2564ก. กบฏเงี้ยว การเมืองของความทรงจำ ประวัติศาสตร์ขบวนการเคลื่อนไหวของ "คนล้านนา". กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์กรมหาชน).
_____, 2564ข. ประวัติศาสตร์เมืองแพร่: รัฐจารีตสู่การสร้างอาณานิคมภายในภายใต้วาทกรรม “รัฐชาติ. พิษณุโลก: ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ไชยันต์ รัชชกูล, 2549. การรับรู้และการทำความเข้าใจอดีต. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
______, 2560. อาณานิคมสมบูรณาญาสิทธิราชย์ : การก่อรูปรัฐไทยสมัยใหม่จากศักดินานิยมสู่ทุนนิยมรอบ
นอก. กรุงเทพฯ : อ่าน.
ชูสิทธิ์ ชูชาต, 2523. วิวัฒนาการเศรษฐกิจหมู่บ้านในภาคเหนือ พ.ศ.2394-2475. ปริญญานิพนธ์การศึกษา มหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร.
เตช บุนนาค, 2548. การปกครองระบบเทศาภิบาลของประเทศสยาม พ.ศ.2435-2458: กระทรวงมหาดไทยสมัยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เตือนใจ ไชยศิลป์, 2536. ล้านนาในการรับรู้ของชนชั้นปกครองสยาม พ.ศ. 2437-2476. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสรมหาบัณฑิต, คณะศิลปศาสตร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทักษ์ เฉลิมเตียรณ, การเมืองระบบพ่อขุนอุปถัมภ์แบบเผด็จการ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์. 2548. หน้า 255-259.
ธงชัย วินิจจะกูล, 2530. “ประวัติศาสตร์การสร้าง “ตัวตน”. ใน สมบัติ จันทรวงศ์ และชัยวัฒน์ สถาอานันท์, บรรษณาธิการ. อยู่เมืองไทย: รวมบทความทางสังคมการเมืองเพื่อเป็นเกียรติแด่ศาสตราจารย์เสน่ห์ จามริก ในโอกาสอายุครบ 60 ปี. กรุงเทพฯ : ธรรมศาสตร์.
_____, 2544. ประวัติศาสตร์ไทยแบบราชาชาตินิยม จากยุคอาณานิคมอำพรางสู่ราชาชาตินิยมใหม่หรือลัทธิเสด็จพ่อของกระฎุมพีไทยในปัจจุบัน. ศิลปวัฒนธรรม 23 (1).
_____, 2562ก. ออกนอกขนบประวัติศาสตร์ไทย : ว่าด้วยประวัคิศาสตร์นอกขนบและวิธีวิทยาทางเลือก. นนทบุรี : ฟ้าเดียวกัน.
_____, 2562ข. ประวัติศาสตร์การสร้างตัวตน. ใน. โฉมหน้าราชาชาตินิยม : ว่าด้วยประวัติศาสตร์ไทย. นนทบุรี
: ฟ้าเดียวกัน.
นคร พันธุ์ณรงค์, 2516. การเจรจาข้อตกลงระหว่างรัฐบาลสยามกับรัฐบาลอังกฤษเกี่ยวกับหัวเมืองชายแดนลานนาไทยพม่า สมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ระหว่าง 2428-2438. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต ภาควิชาประวัติศาสตร์ วิทยาลัยการศึกษาประสานมิตร.
_____, 2540. ปัญหาชายแดนไทย-พม่า. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
นิธิ เอียวศรีวงศ์, 2509. การปราบฮ่อและการเสียดินแดน พ.ศ.2431. กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
_____, 2523. ประวัติศาสตร์รัตนโกสินทร์ในพงศาวดารอยุธยา. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์บรรณกิจ.
_____, 2538. “สงครามอนุสาวรีย์กับรัฐไทย.” ใน ชาติไทย, เมืองไทย, แบบเรียนและอนุสาวรีย์ ว่าด้วยวัฒนธรรม รัฐ และรูปการณ์ จิตสำนึก. กรุงเทพฯ : มติชน.
_____, 2553. จากรัฐชายขอบถึงมณฑลเทศาภิบาล : ความเสื่อมสลายของกลุ่มอำนาจเดิมในเกาะภูเก็ต. ใน กรุงแตก, พระเจ้าตากฯ และประวัติศาสตร์ไทย : ว่าด้วยประวัติศาสตร์และวัติศาสตร์นิพนธ์. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ : มติชน.
_____, 2550. 200 ปี ของการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย และทางข้างหน้า. ใน กรุงแตกพระเจ้าตาก
ฯ และประวัติศาสตร์ไทย ว่าด้วยประวัติศาสตร์และประวัติศาสตร์นิพนธ์. กรุงเทพฯ : มติชน. หน้า 3-39.
บดินทร์ กินาวงศ์, 2548. เจ้าหลวงกาวิละ วีรบุรุษแห่งล้านนา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มิ่งเมือง.
_____, 2557. เจ้าอัตถะวรปัญโญ ขอเป็นเจ้าหลวง ไม่ขอเป็นเจ้าฟ้า เชียงราย : ล้อล้านนา.
ปริศนา ศิรินาม, 2516. ความสัมพันธ์ระหว่างไทยและประเทศราชในหัวเมืองลานนาไทย สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปารเมศ วรรณสัย, 2546. เล่าขานเมืองลำพูน คำบรรยายภาพปั้นฉากหลังอนุสาวรีย์พระนางจามเทวี ตำนาน
ประวัติศาสตร์เมืองลำพูน. พิมพ์ครั้งที่ 2. ลำพูน : เทศบาลเมืองลำพูน.
พัฒนา กิติอาษา, 2546. มานุษยวิทยากับการศึกษาปรากฏการณ์โหยหาอดีตในสังคมไทยร่วมสมัย.
กรุงเทพฯ : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
มาลินี คุ้มสุภา, 2548. อนุสาวรีย์ประชาธิปไตยกับความหมายที่มองไม่เห็น. กรุงเทพฯ : วิภาษา.
ยงยุทธ ชูแว่น, 2548. โครงการประมวลวิเคราะห์และสังเคราะห์ความรู้เพื่อเขียนตำรา เรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไทย. สำนักงานส่งเสริมการวิจัย.
_____, 2562. ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไทย. กรุงเทพฯ : ยิบซี กรุ๊ป.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2540.
สมเกียรติ วันทะนะ, 2524. ทฤษฎีกำเนิดโลก กำเนิดสังคม และกำเนิดรัฐ .จากอัคคัญญสูตร ไตรภูมิพระร่วง ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา." วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 11.1, 99–115.
สรัสวดี ประยูรเสถียร, 2524. การปฏิรูปการปกครองมณฑลพายัพ (พ.ศ. 2436–2476). วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สรัสวดี อ๋องสกุล, 2544. ประวัติศาสตร์ล้านนา. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
สายชล สัตยานุรักษ์, 2550. โครงการ ประวัติศาสตร์วิธีคิดเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรมไทยของปัญญาชน
(พ.ศ.2435-2535) :รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. หน้า 239-258.
สายพิณ แก้วงามประเสริฐ, 2538. การเมืองในอนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี. กรุงเทพฯ : มติชน.
สุเทพ สุนทรเภสัช, 2548. มานุษยวิทยากับประวัติศาสตร์: รวมความเรียงว่าด้วยการประยุกต์ใช้แนวความคิดและทฤษฎีทางมานุษยวิทยาในการศึกษาข้อมูลทางประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ.
หจช. ร. 5 ม.16.1/19, เรื่องจัดการแกไขเรื่องสัญญาป่าไม้ที่ขัดข้องกับบริษัทต่าง ๆ และเจ้านายเมืองแพร่ยกเงินแก่บริษัท (ร.ศ. 119) พ.ศ. 2443.
หจช. ร.5 2/10, พระบรมราโชบายการเล่าเรียนเมืองเชียงใหม่ สำเนาที่ 24/1589. วันที่ 7 กุมภาพันธ์ ร.ศ. 124 ร.ศ 124.
หจช. ร.5 ต.40/3ม, เขตแดนอังกฤษทางหัวเมืองมณฑลลาวเฉียง. (17-23 ธนวาคม 2435)
หจช. ร.5ม. 5.1/8, พระยาอุดมพงษ์เพ็ญสวัสดิ์ ถึงพระยาศรีสหเทพ, รศ. 119
อรรถจักร์ สัตยานุรักษ์, 2538. การเปลี่ยนแปลงโลกทัศน์ของชนชั้นนำไทย ตั้งแต่รัชกาลที่ 4 - พ.ศ. 2475. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
_____, 2541. การเปลี่ยนแปลงโลกทัศน์ของชนชั้นผู้นำไทยตั้งแต่รัชกาลที่ 4 - พ.ศ. 2475. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
_____, 2548. ประวัติศาสตร์เพื่อชุมชนทิศทางใหม่ของการศึกษาประวัติศาสตร์ . กรุงเทพฯ : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
อานันท์ กาญจนพันธุ์ อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว และศรีธน คำแปง (ปริวรรต), 2527. หัตถกัมมวินิจฉัยบาฬีฎีการอมสมมุติราช: ต้นฉบับวัดศรีโคมคำ อ.เมือง พะเยา. ใน หนังสือปริวรรตจากคัมภีร์ใบลาน: ตำนานเมืองและกฎหมายล้านนา. ลำดับที่ 3–4. เชียงใหม่: คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และศูนย์ส่งเสริมและศึกษาวัฒนธรรมล้านนาไทย วิทยาลัยครูเชียงใหม่.
อานันท์ กาญจนพันธุ์, 2527. ตำนานและลักษณะความคิดทางประวัติศาสตร์ในล้านนาระหว่างพุทธศตวรรษที่ 20 และ 21. ใน ปรัชญาประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำรามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์.
_____, 2549. วัฒนธรรมทางเศรษฐกิจในเศรษฐกิจไร้วัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: คบไฟ.
อุบลศรี อรรถพันธุ์, 2524. การชำระพระราชพงศาวดารในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกเฉียงใต้. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
แอนเดอร์สัน, เบนเนดิกท์, 2552. ชุมชนจินตกรรม บทสะท้อนว่าด้วยกำเนิดและการแพร่ขยายของชาตินิยม. แปลโดย ชาญวิทย์ เกษตรศิริ และคณะ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ภาษาอังกฤษ
Anderson, Benedict, 1991. Imagined communities : reflections on the origin and spread of nationalism. London : Verso.
Carr, E. H, 1961. What Is History?. London : University of Cambridge & Penguin Books.
Chaiyan Rajchagool, 1994. The Rise and fall of the Thai absolute monarchy: foundations of the modern Thaistate from feudalism to peripheral capitalism. Bangkok: White Lotus.
Foucault, Michel, 1977. Discipline and punish : the birth of the prison. translated by Alan Sheridan New York: Pantheon Books. London : Tavistock.
Hechter, Michael, 1975. Internal Colonialism: The Celtic Fringe in British National Development. 1536–1966. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
_____, 2005. Cultural Intimacy: Social Poetics in the Nation-State.New York: Routledge.
Lenin, V.I, 1956. The Development of Capitalism in Russia. Moscow : Foreign Languages Pub.
Ranke. Leopold von, 1973. The Theory and Practice of History. Edited by Georg G. Iggers and Konrad von Moltke. New York: Bobbs-Merrill.
Scott, James C, 1998. Seeing like a state: how certain schemes to improve the human condition have failed. New Haven [Conn.]: Yale University Press.
Tej Bunnag, 1977. The Provincial administration of Siam, 1892-1915 : the Ministry of Interior under Prince Damrong Rajanubhab. Kuala Lumpur : Oxford University Press.
Thongchai Winichakul, 1994. Siam Mapped: A History of the Geo-Body of a Nation. Honolulu: University of Hawaii Press.
Vandergeest, Peter, and Peluso, Nancy Lee, 1995. “Territorialization and state power in Thailand.” Modern Asian Studies 24. no 3: 385-426.
White, H, 1978. Tropics of discourse: Essays in cultural criticism. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Damrong Journal of The Faculty of Archaeology Silpakorn University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน