Western-styled Buildings in Bangkok: Shophouses and Commercial Buildings in Khlong Khu Mueang Doem Canal Area

Authors

  • Dr. Pichit Angkasuparakul Lecturer, Department of Art History, Faculty of Archaeology, Silpakorn University. email: angkasu.pc@gmail.com

Keywords:

Shophouse, Khu Mueang Doem Canal, Rattanakosin period, Bangkok, Urban development

Abstract

This research article aims to present the study of shophouse and commercial buildings in the area of the Khlong Khu Mueang Doem Canal (former city moat). It examines architectural styles, as well as the social and historical contexts of change from around the beginning of the reign of King Rama V onwards. The study found that overall, the buildings were influenced by Western architectural styles. This influence can be observed through the adoption of certain architectural elements and ornaments applied to these shophouses. Beginning in the period of King Rama V, building decorations were commonly adapted for use on the façade, showing a gradual development in building appearance toward a modern architectural style and structure over time.
The study of the historical context also revealed that the area of the former city moat, which was close to the inner city, was a significant location where palaces and diverse communities were established during the early Rattanakosin period. However, following the significant economic development after the Bowring Treaty, this marked the beginning of physical development in the area, including the construction of roads and the orderly erection of roadside buildings. Additionally, as this newly developed location became the downtown area, it attracted business owners to continuously rent space there to open shops and stores. A major factor behind this development was that land ownership in the area belonged to the elite class in society or was under government control, allowing for the sustained construction of buildings.

References

หนังสือและบทความ

กองโครงการอนุรักษ์ สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์, 2557. ทรรศนียาคาร: อาคารอนุรักษ์ของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์.

คุณหญิงมณี สิริวรสาร, 2527. ชีวิตเหมือนฝัน เล่ม 1. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กรุงเทพ.

เจ้าพระยาทิพากรวงศ์ 2547. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4 ฉบับเจ้าพระยาทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค). กรุงเทพฯ: ต้นฉบับ.

ชัชพล ไชยพร, 2552. “ตราตั้งห้าง.” วชิราวุธานุสรณ์สาร 28 (1): 96-100.

ชัยบูรณ์ ศิริธนะวัฒน์ และคณะ, 2553. สถาปัตยกรรมในสมัยพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ: แอดวานซ์อินโฟร์ เซอร์วิส.

ณัฐวุฒิ ปรียวนิตย์, 2560. เศรษฐกิจการเมืองของการตัดถนนในพระนคร สมัยรัชกาลที่ 1-5. กรุงเทพฯ: คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ปิยะนาถ บุนนาค และคณะ, 2525. คลองในกรุงเทพฯ: ความเป็นมาการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่อกรุงเทพฯ ในรอง 200 ปี (พ.ศ.2325-2525). กรุงเทพฯ: คณะอนุกรรมการปฏิบัติภาระกิจ โครงการวิจัย "วิวัฒนาการของศิลปวัฒนธรรมไทยในรอบ 200 ปีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์" จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ผุสดี ทิพทัส และ มานพ พงศทัต, 2525. บ้านในกรุงเทพฯ: รูปแบบและการเปลี่ยนแปลงในรอบ 200 ปี (พ.ศ.2325-2525). กรุงเทพฯ: คณะอนุกรรมการปฏิบัติภาระกิจโครงการวิจัย "วิวัฒนาการของศิลปวัฒนธรรมไทยในรอบ 200 ปี แห่งกรุงรัตนโกสินทร์" จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พินัย สิริเกียรติกุล, 2565. “กำเนิดรับเหมาก่อสร้างในสยาม.” หน้าจั่ว 19 (2): 72-111.

พีรศรี โพวาทอง, 2548. ช่างฝรั่งในกรุงสยาม: ต้นแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ: คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ยงธนิศร์ พิมลเสถียร, 2542. รายงานฉบับสมบูรณ์ การศึกษาโครงการวางผังเฉพาะแห่งในพื้นที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ บริเวณท่าเตียน-ปากคลองตลาด. กรุงเทพฯ: รุ่งนภาการพิมพ์.

______, 2552. อาคารที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์บริเวณถนนเจริญกรุงตอนบน. กรุงเทพฯ: อิโคโมสไทย.

______, 2559. อนุรักษณียาคาร: หน้าพระลาน ท่าช้าง ท่าเตียน. กรุงเทพฯ: สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์, 2559.

สมชาติ จึงสิริอารักษ์, 2553. สถาปัตยกรรมแบบตะวันตกในสยาม สมัยรัชกาลที่ 4 – พ.ศ. 2480.กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน).

สมเด็จฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ และสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ, 2505. สาส์นสมเด็จ เล่ม 22. พระนคร: องค์การค้าของคุรุสภา.

สำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร, 2557. จดหมายเหตุเล่าเรื่องถนนเมืองบางกอก เล่ม 1 รัชกาลที่ 4-5. กรุงเทพฯ: สำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร.

หม่อมราชวงศ์แน่งน้อย ศักดิ์ศรี และคณะ, 2534. องค์ประกอบทางกายภาพกรุงรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เอกสุดา สิงห์ลำพอง, 2559. รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์เครื่องเคราตะวันตกอัตลักษณ์นำสมัยของชนชั้นนำไทยช่วงต้นสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: งานวิจัยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนวิจัยและสร้างสรรค์ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2559.

เอสซีจี, 2565. พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระผู้ทรงนำไทยสู่ความเป็นอารยะ. กรุงเทพฯ: เอสซีจี.

Julian Davison, 2010. Singapore shophouse. Singapore: Talisman.

ราชกิจจานุเบกษา

“กฎกระทรวง ฉบับที่ 55 (พ.ศ. 2543) ออกตามความในพระราชบัญญัติความคุมอาคาร พ.ศ. 2522,” 2543.ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 117, ตอนที่ 75ก (7 ส.ค.): 16-30.

“แจ้งความกระทรวงยุติธรรม เรื่อง จดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ จำกัดสินใช้,” 2456. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 30, ง (21 มิ.ย.): 610.

“ประกาศกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เรื่อง เลิกสะพานปลาตำบลคลองหลอด,” 2435. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 9, ตอนที่ 38 (17 ธันวาคม): 324.

“ประกาศยกตึกแถวถนนบำรุงเมือง และถนนเฟื่องนครพระราชทานเจ้าของที่,” 2435. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 9, ตอนที่ 29 (15 ตุลาคม): 240-241.

“ประวัติพระยาราชสงคราม,” 2441. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 15, ตอนที่ 9 (28 พ.ค.): 95-97.

“เทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพ เรื่อง ควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช 2483,” 2484. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 58, ก (21 มี.ค.): 407-449.

“พระบรมราชโองการ ประกาศ ห้ามไม่ให้ปลูกโรงเรือน อันมุงบังด้วยไม้ขัดแตะ ฤาด้วยแผง ฤาด้วยใบไม้ ในที่เพลิงไหม้,” 2441. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 15, ตอน 34 (19 พ.ย.): 345-346.

“พระราชกำหนดสุขาภิบาลกรุงเทพฯ รัตนโกสินทร์ ศก 116,” 2440. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 14, ตอนที่ 34 (20 พ.ย. 2440): 517-525.

“พระราชบัญญัติควบคุมการก่อสร้างอาคาร พุทธศักราช 2479,” 2479. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 53, ตอนที่ ก (29 พ.ย.): 765 - 774.

Downloads

Published

2025-12-29