การแปรเปลี่ยนของสถาปัตยกรรมเรือนอยู่อาศัยที่สัมพันธ์กับปัจจัยด้านเศรษฐกิจ : กรณีศึกษาบ้านปลาค้าว ตำบลปลาค้าว อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งเน้นที่จะศึกษาถึงวิถีชีวิตและสถาปัตยกรรมเรือนอยู่อาศัยของชุมชนบ้านปลาค้าว ในเขตจังหวัดอำนาจเจริญซึ่งในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา (ประมาณ พ.ศ. 2540-2560) ซึ่งประเทศไทยของเราได้เกิดปรากฏการณ์ความเคลื่อนไหวทางด้านสังคมและการเมืองภายในประเทศเป็นอย่างมาก ควบคู่การเปลี่ยนแปลงทางด้านสภาพเศรษฐกิจของโลกในเวลาพร้อมๆกัน อีกทั้งความทันสมัยทางด้านเทคโนโลยี การสื่อสารและการส่งผ่านข้อมูล (กระแสโลกาภิวัตน์) ทำให้การรับรู้ข้อมูล ข่าวสาร ไปสู่ผู้คนได้อย่างกว้างไกลและขยายขอบเขตออกไปมากขึ้น
ปัจจัยต่างๆที่กล่าวมานี้ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของชาวชุมชนบ้านปลาค้าว ซึ่งพบว่าปัจจัยหลักๆที่มีผลกระทบกับอย่างเห็นได้ชัด คือ ปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจ ซึ่งมีความเกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนแปลงด้านอาชีพ โดยชาวชุมชนบ้านปลาค้าว ซึ่งส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำนา ทำไร่ ได้ออกไปทำงานนอกภาคเกษตรในเมืองใหญ่หรือเมืองหลวงมากขึ้น รวมทั้งลูกหลานคนรุ่นใหม่ ได้ละทิ้งอาชีพทางเกษตรกรรม ไปประกอบอาชีพด้านอื่นเป็นส่วนใหญ่ เนื่องจากประสบปัญหาด้านราคาสินค้าเกษตรและปัญหาภัยธรรมชาติ อีกทั้งยังเป็นการหารายได้จากด้านอื่นๆ เพื่อมาจุนเจือครอบครัวให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น
นอกจากนี้ผลกระทบต่อสถาปัตยกรรมเรือนอยู่อาศัยที่มีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นทั้งในทางตรงและทางอ้อมจากปัจจัยทางเศรษฐกิจ เช่น รูปแบบของเรือน วัสดุก่อสร้าง พื้นที่ใช้สอยภายในเรือน เป็นต้น อีกทั้งการเปลี่ยนแปลงต่างๆที่คืบคลานเข้ามาสู่ชุมชนบ้านปลาค้าวและท้องถิ่นในแถบภาคอีสาน ยังได้ส่งผลกระทบต่อ คติ-ความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณีและวัฒนธรรมที่สืบทอดกันมายาวนาน อย่างมีนัยยะสำคัญ