ใต้ถุนเรือนในบริบทของสังคมไทย: การเปลี่ยนแปลงสู่พื้นที่ใช้งานหลัก

บทคัดย่อ

“เรือนพักอาศัยพื้นถิ่น” เป็นสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นประเภทหนึ่งที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา โดยเรือนพักอาศัยในแต่ละภูมิภาคของไทยมักจะมีลักษณะเฉพาะตัวแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับลักษณะภูมิประเทศสภาพแวดล้อม สังคม และวัฒนธรรมของพื้นที่นั้นๆ แต่ลักษณะร่วมประการหนึ่งของเรือนพักอาศัยพื้นถิ่นในประเทศไทย คือการ “ยกพื้นเรือน” ซึ่งเป็นการปรับตัวให้เข้ากับธรรมชาติและบริบทโดยรอบได้เป็นอย่างดีโดยพื้นที่ว่างที่เกิดจากยกพื้นเรือน เรียกว่า “ใต้ถุนเรือน” ใต้ถุนเรือนเป็นอีกพื้นที่หนึ่งที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องของพื้นที่ให้เหมาะกับสภาพสังคม วิถีชีวิต และความเป็นอยู่ของผู้อาศัย ไม่ได้หยุดนิ่งหรือคงสภาพเดิมมาตั้งแต่อดีต จากสภาพพื้นที่ใต้ถุนเรือนที่เป็นเพียงพื้นที่สกปรก มีประโยชน์เพียงแค่ช่วยให้ลมพัดผ่าน ใช้เก็บของหรือใช้สำหรับเลี้ยงสัตว์ รวมถึงความเชื่อที่เกี่ยวเนื่องกับการใช้พื้นที่ใต้ถุน ทั้งในเรื่องของการถือหัวหรือการไม่เดินลอดใต้ถุน และความเชื่อที่ว่าใต้ถุนเป็นพื้นที่อัปมงคล จึงเปลี่ยนแปลงเป็นพื้นที่ที่มีการใช้งานที่หลากหลาย และกลายเป็น “พื้นที่ใช้งานหลัก” อีกพื้นที่หนึ่งของเรือน