โบราณคดีช่วงก่อนสมัยทวารวดี: ข้อมูลใหม่จากเมืองโบราณอู่ทอง
คำสำคัญ:
โบราณคดี, ช่วงก่อนสมัยทวารวดี, เมืองโบราณอู่ทองบทคัดย่อ
เมืองอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นเมืองโบราณที่มีความสำาคัญที่สุดแห่งหนึ่งในการศึกษาโบราณคดีสมัยทวารวดี ซึ่งมีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 12-16 (ประมาณ 1,450-1,000 ปีมาแล้ว) นักวิชาการในอดีตต่างสันนิษฐานว่า บริเวณเมืองอู่ทองมีมนุษย์อยู่อาศัยมาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ก่อนเติบโตเป็นเมืองท่าค้าขายในยุคหัวเลี้ยวประวัติศาสตร์ แต่โบราณวัตถุส่วนใหญ่ของยุคนี้ก็มีที่มาหรือบริบททางโบราณคดีไม่แน่ชัด และยังมีข้อมูลไม่มากนักเกี่ยวกับร่องรอยหลักฐานของการอยู่อาศัยหรือการประกอบกิจกรรมอื่นใดของชุมชนโบราณในยุคดังกล่าว
การขุดค้นทางโบราณคดีบริเวณบ้านเนินพลับพลา ภายในเมืองอู่ทองเมื่อ พ.ศ. 2558 ทำให้ได้พบหลักฐานสำาคัญที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมการอยู่อาศัยและการฝังศพทารก ซึ่งมีการกำาหนดอายุด้วยวิธีเรดิโอคาร์บอนอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 7-11 (ประมาณ 1,950-1,450 ปีมาแล้ว) ข้อมูลใหม่ทางโบราณคดีนี้จึงช่วยสนับสนุนข้อสันนิษฐานของนักวิชาการในอดีต และยังช่วยยืนยันได้อย่างดีว่าบริเวณเมืองอู่ทองมีประชากรอยู่อาศัยมาตั้งแต่ยุคหัวเลี้ยวประวัติศาสตร์หรือช่วงก่อนสมัยทวารวดีแล้ว
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร, 2509. รายงานการสำรวจและขุดแต่งโบราณวัตถุสถาน เมืองเก่าอู่ทอง อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี. พระนคร: ศิวพร.
กรมศิลปากร, 2541. คูบัว: ความสัมพันธ์กับชุมชนทวารวดีในบริเวณใกล้เคียง. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
จารึก วิไลแก้ว, 2534. โบราณคดีเมืองอู่ตะเภา. กรุงเทพฯ: ฝ่ายวิชาการ กองโบราณคดี กรมศิลปากร.
ช็อง บวสเซอลิเย่ร์, 2509ก. “เมืองอู่ทองและความสำคัญของเมืองอู่ทองในประวัติศาสตร์ไทย.” ใน โบราณวิทยาเรื่องเมืองอู่ทอง. แปลโดย อุไรศรี วรศะริน. พระนคร: กรมศิลปากร. (พิมพ์ในงานเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิด พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทอง 13 พฤษภาคม 2509).
ช็อง บวสเซอลิเย่ร์, 2509ข. “ทฤษฎีใหม่เกี่ยวกับสถานที่ตั้งของอาณาจักรฟูนัน.” ใน โบราณวิทยาเรื่องเมืองอู่ทอง. เก็บความ เรียบเรียงโดย หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล. พระนคร: กรมศิลปากร. (พิมพ์ในงานเสด็จพระราชดำเนินทรงเปิด พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทอง 13 พฤษภาคม 2509).
เชษฐ์ ติงสัญชลี, 2558. ศิลปะไทยภายใต้แรงบันดาลใจจากศิลปะอินเดียแบบปาละ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มติชนปากเกร็ด. มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จัดพิมพ์เพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสฉลองพระชนมายุ 5 รอบ 2 เมษายน 2558.
ผาสุข อินทราวุธ, 2542. ทวารวดี การศึกษาเชิงวิเคราะห์จากหลักฐานทางโบราณคดี. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อักษรสมัย.
ผาสุข อินทราวุธ, 2548. สุวรรณภูมิจากหลักฐานทางโบราณคดี. กรุงเทพฯ: ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
พิริยะ ไกรฤกษ์, 2533. ประวัติศาสตร์ศิลปะและโบราณคดีในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินทร์ พริ้นติ้ง กรุ๊พ จำกัด.
พิริยะ ไกรฤกษ์, 2555. รากเหง้าแห่งศิลปะไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ริเวอร์บุ๊คส์.
พิริยะ ไกรฤกษ์, 2523. ศิลปทักษิณก่อนพุทธศตวรรษที่ 19. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร. (กรมศิลปากรจัดพิมพ์เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 5 ธันวาคม 2523).
ภัทรพงษ์ เก่าเงิน, 2545. “พัฒนาการของเมืองอู่ทองหลังพุทธศตวรรษที่ 12.” ใน โบราณคดีเมืองอู่ทอง. นนทบุรี: สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 2 สุพรรณบุรี.
สถาพร เที่ยงธรรม, 2554. ศรีเทพ: เมืองศูนย์กลางความเจริญแห่งลุ่มแม่น้ำป่าสัก. เพชรบูรณ์: อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ กรมศิลปากร.
สันติ์ ไทยานนท์, 2554. การศึกษาลำดับพัฒนาการวัฒนธรรมทางโบราณคดีเมืองอู่ทอง. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (โบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์) ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.
สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง, 2558. ทวารวดี: ประตูสู่การค้าบนเส้นทางสายไหมทางทะเล. กรุงเทพฯ: ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง, 2559ก. โบราณคดีเมืองนครปฐม: การศึกษาอดีตของศูนย์กลางแห่งทวารวดี. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
สฤษดิ์พงศ์ ขุนทรง, 2559ข. เมืองโบราณอู่ทอง: ผลการขุดค้นทางโบราณคดีที่เนินพลับพลาปี 2558. กรุงเทพฯ: ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
หม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล, 2540. “วิวัฒนาการของประติมากรรมสมัยทวารวดี.” ใน ท่องอารยธรรม: การค้นคว้าเกี่ยวกับโบราณคดีในประเทศไทย (หน้า 218-223). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธุรกิจก้าวหน้า.
อนันต์ กลิ่นโพธิ์กลับ, 2547. การศึกษาความหมายและแบบของตราประทับสมัยแรกเริ่มประวัติศาสตร์ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทอง อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.
Barram, Andrew, 2003. “Dating ‘Dvaravati’.” Indo-Pacific Prehistory Association Bulletin 23 (1): 59-62.
Barram, Andrew & Ian Glover, 2008. “Re-thinking Dvaravati.” In Jean-Pierre Pautreau et al. (eds.), From Homo erectus to the Living Traditions (pp. 175-182). Choice of papers from the 11th International Conference of the European Association of Southeast Asian Archaeologists. Chiang Mai: Siam Ratana.
Boisselier, Jean, 1965. “Recherches archéologiques en Thaïlande. Rapport préliminaire de la Mission (25 juillet-28 novembre 1964).” Arts Asiatiques Tome XII: 125-176.
Bronson, Bennet, 1976. Excavation at Chansen and the Cultural Chronology of Protohistoric Central Thailand. Ph.D. dissertation, University of Pennsilvania, USA.
Glover, Ian C, 2010. “The Dvaravati Gap-Linking Prehistory and History in Early Thailand.” Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association 30: 79-86.
Glover, Ian C, 2016. “Connecting prehistoric and historic cultures in Southeast Asia.” Journal of Southeast Asian Studies 47 (3): 506-510.
Loofs, H.E., 1979. “Problems of Continuity between the pre-Buddhist and Buddhist Periods in Central Thailand, with special reference to U-Thong.” In Early South East Asia: Essays in Archaeology, History, and Historical Geography. New York, Kuala Lumpur: Oxford University Press.
Manguin, Pierre-Yves, 2010. “Pan-Regional Response to South Asian Inputs in Early Southeast Asia.” In Bérénice Bellina et al. (eds.), 50 Years of Archaeology in Southeast Asia: Essays in Honour of Ian Glover (pp. 171-181). Bangkok: River Books.
Murphy, Stephen A., 2016. “The case of proto-Dvaravati: A Review of the art historical and archaeological evidence.” Journal of Southeast Asian Studies 47 (3): 366-392.
Phiromanukun, Rungrot, 2009. “Les bornes rituelles du nord-est de la-ThaÏlande.” en Pierre Baptise et Thierry Zéphir (eds.), Dvãravatî aux sources du bouddhisme en Thaïland. Paris: Musee Guimet.
Wales, Quaritch, 1969. Dvaravati: The Earliest Kingdom of Siam (6th to 11th century A.D.). London: Bernard Quaritch, LTD.
Watson, William & Helmut H.E. Loofs, 1967. “The Thai-British Archaeological Expedition A Preliminary Report on the Work of the First Season 1965-1966.” Journal of the Siam Society 55 (2): 239-248.
Wheatley, Paul, 1973. The Golden Khersonese. reprinted of the 1961 ed. Kualar Lumpur: University of Malaya Press.
Woodward, Hiram, 2005. The Art and Architecture in Thailand from Prehistoric Times through the Thirteenth Century. 2nd edition. Leiden: Boston: Brill.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
