ตำนานอุรังคธาตุ: วิธีคิดว่าด้วยศาสนาและความเชื่อ
คำสำคัญ:
ตำนานอุรังคธาตุ, วิธีคิด, ศาสนาและความเชื่อบทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาวิธีคิดว่าด้วยศาสนาและความเชื่อที่ปรากฏในตำนานอุรังคธาตุ ข้อมูลที่นำมาศึกษาเป็นเอกสารตำนานอุรังคธาตุที่มีการปริวรรตเรียบเรียงเอาไว้แล้ว โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดเกี่ยวกับวิธีคิดมาเป็นแนวทางในการศึกษาและวิเคราะห์ตีความ ผลการศึกษาพบว่า วิธีคิดเป็นการอธิบายในเรื่องราวสิ่งต่างๆ ที่บรรพชนต้องการสื่ออะไรบ้างมาสู่อนุชน
คนรุ่นหลัง และด้วยตำนานอุรังคธาตุเป็นข้อมูลทางวัฒนธรรมอย่างหนึ่งที่มีกระบวนทัศน์หรือชุดความคิดที่สื่อสารให้เห็นถึงความคิดความเชื่อทางศาสนาของผู้คนในอดีตผ่านเรื่องราวทางวรรณกรรม ซึ่งประกอบด้วย ตัวละคร พื้นที่ และพฤติกรรม ซึ่งช่วยทำให้มองเห็นถึงระบบความเชื่อทางศาสนาที่เป็นการผสมปนเปกันระหว่างพุทธและผีได้อย่างน่าสนใจ
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร, 2483. อุรังคธาตุ (ตํานานพระธาตุพนม). พระนคร: โรงพิมพ์ไทยเขษม.
จรัสศรี จริภาส, 2547. เห้งเจีย (ฉีเทียนต้าเสิ้ง): ลิงในวรรณกรรมที่กลายเป็นเทพเจ้า. กรุงเทพฯ: มติชน.
ณรงค์ศักดิ์ ราวะรินทร์, 2561. อุรังคธาตุ จ.ศ. 1167 (พ.ศ. 2348). เอกสารวิชาการลำดับที่ 28. กลุ่มงานอนุรักษ์เอกสารโบราณ สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, มหาสารคาม: อภิชาติการพิมพ์.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา, 2511. ตํานานพระพุทธบาท: อธิบายเรื่องพระบาท นิราศพระบาทและลิลิตทศพร. พระนคร: กรมศิลปากร.
ธนิต อยู่โพธิ์, 2524. ตำนานพระบรมสารีริกธาตุ. กรุงเทพฯ: มิตรสยาม.
เธียรชาย อักษรดิษฐ์, 2552. ตำนานพระเจ้าเลียบโลก: การศึกษาพื้นที่สังคมและวัฒนธรรมล้านนา ภูมินาม ตำนาน ผู้คน. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ปฐม หงษ์สุวรรณ, 2548. ตำนานพระธาตุของชนชาติไท: ความสำคัญและปฏิสัมพันธ์ระหว่างพุทธศาสนากับความเชื่อดั้งเดิม. วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาอักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ปฐม หงษ์สุวรรณ, 2555. โครงการวรรณกรรมตำนาน. สนับสนุนการวิจัยงบประมาณเงินแผ่นดินประจำปีงบประมาณ 2555 มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
ปฐม หงษ์สุวรรณ, 2556. “จากธรรมชาติถึงธรรม: มติพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ในตำนานพระธาตุของคนไท.” ใน กาลครั้งหนึ่ง: ว่าด้วยตำนานกับวัฒนธรรม. (หน้า 41-74). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ประคอง นิมมานเหมินท์, 2554. ไขคําแก้วคําแพง พินิจวรรณกรรมไทย-ไท. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พิเศษ เจียจันทร์พงษ์, 2521. “บทนำเสนอ,” ใน ตํานานอุรังคธาตุ ตำนานพระธาตุพนม. (หน้า 4-24). กรุงเทพฯ: เรือนแก้วการพิมพ์.
ภัทรพร สิริกาญจน และ ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์, 2540. ความรู้พื้นฐานทางศาสนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ราชบัณฑิตยสถาน, 2521. สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม 14. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พระจันทร์.
ราชบัณฑิตยสถาน, 2556. พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
ศรีศักร วัลลิโภดม, 2533. แอ่งอารยธรรมอีสาน: แฉหลักฐานโบราณคดี พลิกโฉมหน้าประวัติศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ: มติชน.
ราชบัณฑิตยสถาน, 2560. พุทธศาสนาและความเชื่อในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์.
ศิราพร ณ ถลาง, 2552. ทฤษฎีคติชนวิทยา วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ เล่ม 9, 2542. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสารานุกรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.
อานันท์ กาญจนพันธุ์, 2548. ทฤษฎีและวิธีวิทยาของการวิจัยวัฒนธรรม: การทะลุกรอบและกับดักของความคิดแบบคู่ตรงกันข้าม. กรุงเทพฯ: อมรินทร์บุ๊คเซ็นเตอร์.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน