ภารวิผู้บุกเบิกแนวทางจิตรกาวยะ

บทคัดย่อ

ในราวคริสต์ศตวรรษที่ 6 กวีภารวิรจนามหากาวยะเรื่องกิราตารชุนียะอันเป็นเรื่องราวการสู้รบกันระหว่างกิราตะ (พรานป่าอันเป็นร่างจำแลงของพระศิวะ) กับอรชุน ภารวิได้ชื่อว่าเป็นกวีที่ใช้ลีลาการประพันธ์แบบเคาฑีซึ่งเป็นกล่มุที่นิยมคำประพันธ์ที่มีเสียงแข็งขัน ห้าวหาญ บทประพันธ์ของภารวิจึงปรากฏพยัญชนะเสียงหนัก ภารวิยังเลือกใช้อลังการชนิดอรรถานตรันยาสะซึ่งให้ความรู้สึกหนักแน่น ขึงขัง จริงจังเป็นจำนวนมากเทียบเท่าอุปมาและอุตเปรกษา นอกจากนั้นเขายังเป็นผู้นิยมคุณที่ชื่อว่าโอชะคือความเข้มข้นทางความหมาย ทั้งยังปรากฏความหมายแนะตามแนวทฤษฎีธวนิโดยตลอดเรื่อง ลักษณะต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนส่งเสริมวีรรสซึ่งเป็นรสเด่นของเรื่องให้โดดเด่นยิ่งขึ้น ในบรรดามหากาวยะทั้งห้าเรื่องของอินเดีย กิราตารชุนียะมักจะถูกหยิบยกขึ้นมากล่าวถึงเป็นตัวอย่างในเรื่องจิตฺรมากกว่าประเด็นอื่น จิตฺร คือกลวิธีการแต่งคำประพันธ์ชนิดที่มีการเล่นคำหลากชนิด ไม่ว่าจะเป็นกลอักษร กลบท หรือแม้กระทั่งวรรณรูปกวีนิพนธ์เรื่องใดหรือตอนใดที่กวีใช้กลวิธีประเภทนี้ในการประพันธ์ จะเรียกกวีนิพนธ์ดังกล่าวว่าจิตฺรกาวฺย มหากาวยะเรื่องกิราตารชุนียะของภารวิปรากฏจิตฺรกาวฺยอยู่ในสรรคที่ 15 ซึ่งเป็นตอนที่สกันทกุมารผู้เป็นแม่ทัพใหญ่ขับไล่พลพรรคของตนให้กลับไปรบกับอรชุน และเป็นการเริ่มต้นต่อสุ้กันด้วยศรระหว่างพระศิวะกับอรชุน บทความนี้มุ่งวิพากษ์การใช้จิตฺรของภารวิว่าเป็นไปเพื่อส่งเสริมรสเด่นของเรื่อง หรือต้องการใช้เป็นเครื่องแสดงฝีมือในเชิงกวีของเขาเท่านั้น