ข้อสันนิษฐานว่าด้วย “ตัว” กับ “ตน”

บทคัดย่อ

คำว่า “ตัว” และ “ตน” เป็นคำที่มีความหมายคล้ายคลึงกันมาก พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๔๙๓ ได้ระบุที่มาของคำว่า “ตน” และ “ตัว” ว่าเป็นคำภาษาไทย แต่ผู้เขียนสนใจว่าทั้งสองคำเป็นคำไทยแท้หรือไม่ และตั้งข้อสันนิษฐานว่าเดิมในภาษาไทยคงมีคำว่า “ตัว” ใช้อยู่เดิม และรับคำว่า “ตน” มาจากคำว่า “ตนุ” [ tanu ] ซึ่งเป็นภาษาบาลีสันสกฤต ผู้เขียนจึงได้รวบรวมข้อมูลจากพจนานุกรมสมัยต่าง ๆ เอกสารสมัยสุโขทัย ได้แก่ จารึก และไตรภูมิพระร่วง ภาษาไทถิ่น และภาษาอื่น ๆ และได้พบว่าคำว่า “ตัว” และ “ตน” มีใช้มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย คำว่า “ตน” นั้น มีปรากฏเป็นจำนวนมาก เนื่องจากเนื้อหาในจารึกทุกหลักยกเว้นจารึกหลักที่ ๑ และไตรภูมิพระร่วง เป็นเนื้อหาเกี่ยวกับศาสนา และจากการศึกษาภาษาไทถิ่นอื่น ๆ พบว่า มีคำว่า “ตัว” แต่ไม่พบข้อมูลคำว่า “ตน” นอกจากนี้ผู้เขียนยังได้หาหลักฐานจากภาษาเขมรเพิ่มเติมพบว่า ภาษาเขมรมีคำว่า “ขฺลวน” หมายถึง ตัว ร่างกาย และมีคำว่า “ตนุ” ใช้ด้วย จึงเป็นหลักฐานสนับสนุนว่า “ตน” มาจาก “ตนุ” และมีการเปลี่ยนแปลงทางเสียงในภาษาไทย สอดคล้องกับที่ขุนวิจิตรมาตรา (๒๕๑๑:๑๒๑-๑๒๓) ได้ตั้งข้อสันนิษฐานว่า คำว่า “ตน” มาจากภาษาบาลีสันสกฤต คือ คำว่า “ดนู”