การจัดการพื้นที่อยู่อาศัยสมัยก่อนประวัติศาสตร์ : การศึกษาหลักฐานทางโบราณคดี ประเภทกระดูกสัตว์
คำสำคัญ:
สมัยก่อนประวัติศาสตร์, กระดูกสัตว์บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแปลความหมายของแบบแผนการกระจายตัวของหลักฐานทางโบราณคดีประเภทกระดูกสัตว์ เพื่อทำความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการพื้นที่อยู่อาศัยของกลุ่มคนล่าสัตว์-เก็บหาอาหารในสมัยไพลสโตซีนตอนปลาย (ประมาณ 32,000-11,500 ปีมาแล้ว) ผ่านหลักฐานทางโบราณคดีประเภทกระดูกสัตว์จากแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ้ำลอดโดยนำแนวคิดด้านสัตววิทยาโบราณคดี โบราณคดีเชิงพื้นที่ และชาติพันธุ์วรรณาทางโบราณคดีมาประยุกต์ใช้
ผลการศึกษาบ่งชี้ว่ากลุ่มคนที่เข้ามาใช้พื้นที่ในสมัยไพลสโตซีนตอนปลายน่าจะมีแนวคิดเกี่ยวกับการจัดการพื้นที่สำหรับกิจกรรมการอยู่อาศัยแล้วโดยสามารถแบ่งได้ดังนี้
1. มีการจัดการพื้นที่อยู่อาศัยตามหน้าที่หรือวัตถุประสงค์การใช้งานที่ต่างกัน โดยแบ่งเป็น 3 พื้นที่หลัก คือ พื้นที่ครัวเรือน พื้นที่ส่วนรวม และพื้นที่กิจกรรมพิเศษ
2. มีการจัดการเกี่ยวกับพื้นที่นอน และมีแนวคิดเกี่ยวกับความสะดวกสบายของการใช้พื้นที่
3. ไม่พบหลักฐานของการจัดการพื้นที่สำหรับทิ้งขยะ โดยพบหลักฐานของการทิ้งขยะในบริเวณพื้นที่กิจกรรมการอยู่อาศัย
การจัดการพื้นที่ข้างต้นปรากฏตลอดช่วงระยะเวลาของการปรากฏหลักฐานการเข้ามาใช้พื้นที่บริเวณแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ้ำลอด (สมัยไพล-สโตซีนตอนปลาย) สันนิษฐานว่ากลุ่มคนเหล่านี้มีการเปลี่ยนแปลงแนวคิด และพฤติกรรมหลักเกี่ยวกับการจัดการพื้นที่น้อยมาก อาจเป็นไปได้ว่ากลุ่มคนที่เข้ามาใช้พื้นที่นี้ในแต่ละช่วงเวลาน่าจะมีความสัมพันธ์กันเชิงวัฒนธรรมก็เป็นไปได้
เอกสารอ้างอิง
รัศมี ชูทรงเดช และคณะ. “รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอําเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน (เล่มที่ 5: การขุดค้นแหล่งโบราณคดีเพิงผาถ้ำลอด).” กรุงเทพฯ: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2546.
_______. “รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอําเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะที่ 2 (เล่มที่ 2: ด้านโบราณคดี).” กรุงเทพฯ: สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2550.
อุดมลักษณ์ ฮุ่นตระกูล. “รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการโบราณคดีบนพื้นที่สูงในอําเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะที่ 2 (เล่มที่ 6: การศึกษาชาติพันธุ์วรรณนาทางโบราณคดี).” สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2550.
Bartram, L.E., Kroll, E.M. and Bunn, H.T. “Variability in Camp Structureand Bone Food Refuse Patterning at Kua San Hunter-GathererCamps.” In The Interpretation of Archaeological Spatial Patterning. Edited by Kroll, E.M. and Price, T.D. United State of America: New York. Plenum Press, 1991.
Binford, L. R. Nunamiut Ethnoarchaeology. Academic Press, New York, 1978
Clarke, D. L. Spatial Archaeology. Boston: Academic Press, 1977.
David, N. and Kramer, C. Ethnoarchaeology in Action. United Kingdom: Cambridge University Press, 2001.
Fagan, B. M. Archaeology : A Brief Introduction. 9th ed., New Jersey: Upper Saddle River, 2006.
Galanidou, N. “Patterns in caves: foragers, horticulturists and the use of space.” Journal of Anthropological Archaeology 19 (2000): 243–75.
Joyce, A. and Johannessen, S. “Abandonment and the production of archaeological variability at domestic sites.” The Abandonment of Settlements and Regions: Ethnoarchaeological and Archaeological Approaches. Edited by Catherine M. Cameron and Steve A. Tomka. University of Colorado, Boulder, 1993.
Murray, P. “Discard location: The ethnographic data.” American Antiquity 45 (1980): 490 - 502.
O’Connell, J.F., Hawkes, K. and Jones, N.B. “Distribution of Refuse-Producing Activities at Hadza Residential Base Camps: Implications for Analyses of Archaeological Site Structure.” The Interpretation of Archaeological Spatial Patterning. Edited by Kroll, E.M. and Price, T.D. United State of America: New York. Plenum Press, 1991.
Renfrew, C. and Bahn, P. Archaeology: Theories, Methods, Practice. New York: Thames and Hudson Inc, 1996.
Schiffer, M. B. “Archaeological context and systemic context.” AmericanAntiquity 37 (1972): 156-165.
________. “Toward the Identification of Formation Processes.” American Antiquity 48 (1983): 675-706
________. Formation Processes of the Archaeological Record: Formation Processes of the Archaeological Record. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1987.
Spurling, B. and Hayden, B. “Ethnoarchaeology and intrasite spatial analysis: a case study from the Australian Western Desert.” In Intrasite spatial analysis in archaeology. Edited by Harold Hietala. Cambridge University: Cambridge, 1984.
ดาวน์โหลด
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
