ปราสาทแบบหลังคาลาดซ้อนชั้นในศิลปะรัตนโกสินทร์
คำสำคัญ:
ศิลปะรัตนโกสินทร์, ปราสาทแบบหลังคาลาดซ้อนชั้น, สถาปัตยกรรมไทย, ศิลปะไทยบทคัดย่อ
แนวคิดในเรื่องของปราสาทนับเป็นแรงบันดาลใจอันสำคัญต่องานช่างในศิลปะไทย ทั้งในงานสถาปัตยกรรมและงานศิลปกรรมแขนงต่าง ๆ มานับแต่อดีตทุกยุคสมัย ปราสาทแบบเรือนยอดซึ่งมีเครื่องหลังคาที่ประกอบด้วยชั้นหลังคาลาดซ้อนชั้นเป็นปราสาทรูปแบบหนึ่งในศิลปะรัตนโกสินทร์ซึ่งมีพัฒนาการอันยาวนาน เกิดจากการลดรูปและการผสมผสานแรงบันดาลใจจากศิลปะในวัฒนธรรมใกล้เคียงเช่นศิลปะล้านนา โดยมีการคลี่คลาย ปรับปรุงจนเกิดระเบียบแบบแผนอันเป็นลักษณะเฉพาะ ปราสาทแบบเรือนยอดดังกล่าวยังคงเป็นรูปแบบที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในงานช่างแขนงต่าง ๆ มาจนถึงปัจจุบัน แต่กลับมีแนวโน้มจะให้ความสำคัญกับหน้าที่การใช้งานและประโยชน์ใช้สอยมากกว่าคติความหมาย ซึ่งเป็นแนวคิดอันเคร่งครัดของงานช่างโบราณตามแบบแผนประเพณี
เอกสารอ้างอิง
กรุณา กุศลาสัย และเรืองอุไร จูตะเสน. มหากาพย์พุทธจริตของมหากวีอัศวโฆษ. พระนคร: โรงพิมพ์ไทยเขษม, 2492.
ทิพากรวงศ์ (ขํา บุนนาค), เจ้าพระยา. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ฉบับหอสมุดแห่งชาติ รัชกาลที่ 1 รัชกาลที่ 2. พระนคร: คลังวิทยา,2505.
นริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยา และดํารงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. สาส์นสมเด็จ เล่ม 18. พระนคร: องค์การค้าของคุรุสภา, 2505.
ประชุมประกาศรัชกาลที่ 4. ธนบุรี: โรงพิมพ์ดํารงธรรม, 2511.
พระบาลีวินัยปิฎก จุลวรรค (ทุติยภาค) พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับสังคายนาในพระบรมราชูปถัมภ์ พุทธศักราช 2530. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์การศาสนา, 2530.
ศักดิ์ชัย สายสิงห์. พัฒนาการศิลปกรรมสมัยก่อนอยุธยาและสมัยอยุธยา (พุทธศตวรรษที่ 18-23) โครงการย่อยที่ 3: พัฒนาการของงานศิลปกรรมเมืองลพบุรีตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12 ถึงพุทธศตวรรษที่ 24 โครงการลพบุรีศึกษาเชิงบูรณาการเพื่อพัฒนาการของสังคมและเศรษฐกิจไทย, ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2549.
สันติ เล็กสุขุม. กระหนกในดินแดนไทย. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ, 2545
_________. งานช่าง คําช่างโบราณ. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2553.
สําเนียง เลื่อมใส. แปลและเรียบเรียง. มหากาพย์พุทธจริต พุทธประวัติฝ่ายมหายานจากกวีนิพนธ์สันสกฤต. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2547.
Ananda K. Coomaraswamy. Early Indian Architecture: Palaces. New Delhi: Munshiram Manoharlal, 1975.
Claudine Bautze-Picron. The Buddhist murals of Pagan. Bangkok: Orchid Press, 2003
E. B. Havell. The Ancient and Medieval Architecture of India: A Study of Indo-Aryan Civilisation. New Delhi: S. Chand & Co.(Pvt.) Ltd, 1972.
Margaret Stutley. The Illustrated Dictionary of Hindu Iconography. Great Britain: Routledge & Kegan Paul, 1985.
Prasanna Kumar Acharya. A dictionary of Hindu Architecture. New Delhi: Oriental Book Reprint Corporation, 1981.
Satish Grover. The Architecture of India Buddhist and Hindu. New Delhi: Vikas Publishing House. 1980.
Stellar Kramrisch. The Hindu Temple. Calcutta: University of Calcutta, 1946.
Thainess: Sustainable Way of Life, The World Exposition Shanghai China 2010. Ministry of Social and Human Security, 2010.
ประภัสสร์ ชูวิเชียร. “กําแพงกรุงศรีอยุธยาก่อนรัชกาลสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ: หลักฐานในภาพปูนปั้นวัดไลย์ ลพบุรี.” เมืองโบราณ30, 3 (กรกฎาคม - กันยายน 2547): 116.
ประภัสสร โพธิ์ศรีทอง. “ประติมานวิทยาและรูปแบบศิลปะในภาพปูนปั้นประดับวิหารวัดไลย์.” เมืองโบราณ 20, 4 (2537),: 44 และ 53.
สันติ เล็กสุขุม. “ปราสาท: อุดมคติกับงานออกแบบเชิงช่าง.” วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, (ตุลาคม 2549)
_________. “หลังคาปราสาท พม่า-ไทย: แรงบันดาลใจย้อนกลับ.” เมืองโบราณ33, 2 (เมษายน-มิถุนายน 2550): 94.
ดาวน์โหลด
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน