กำเนิดโลกในโองการแช่งนำ

บทคัดย่อ

โองการแช่งนำเป็นวรรณคดีที่สำคัญเรื่องหนึ่งของลุ่มแม่นำเจ้าพระยา ในส่วนต้นของโองการนี้กล่าวถึงฉากการกำเนิดโลกใหม่ มีนักวิชาการหลายท่านตั้งประเด็นที่ว่า ฉากการกำเนิดโลกในโองการแช่งนำนำเนื้อหามาจากอคัญญสูตรและรวมไปถึงอรรถกถาอคัญญสูตรแต่อย่างไรก็ตามเรื่องราวการกำเนิดโลกมิได้จะมีปรากฏเฉพาะแต่ในอคัญญสูตรและอรรถกถาอคัญญสูตรเท่านั้น หากแต่ยังมีปรากฏในคัมภีร์วินัยฎีการวมถึงคัมภีร์โลกศาสตร์ที่รจนาขึ้นในสมัยหลัง พ.ศ. 1700

เมื่อพิจารณาจากรายละเอียดที่ปรากฏในโองการแช่งนำจะพบว่าเรื่องราวตอนนำมันปลาเจ็ดติดไฟจนกลายเป็นไฟบรรลัยกัลป์ และจากบทที่ว่า “ขุนแผนแรกเอาดินดูที่” ซึ่งหมายถึงพระพรหมลงมาดูศีรษะปฐพีมีปรากฏในคัมภีร์มหากัปปโลกสัณฐาน ซึ่งเชื่อว่ารจนาขึ้นในราว พ.ศ. 1550 - 1650

การที่เนื้อหาการกำเนิดโลกในโองการแช่งนำมีความสัมพันธ์กับคัมภีร์มหากัปปโลกสัณฐานจึงทำให้สามารถกำหนดได้ว่า ถ้าโองการแช่งนำจะมีอายุเก่ากว่าการสถาปนากรุงศรีอยุธยา ก็ไม่ควรที่จะมีอายุเก่าเกินไปกว่าพ.ศ. 1750 ซึ่งทั้งนี้ก็รับกับหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่กล่าวถึงผู้ปกครองเมืองลพบุรีเป็นพระโอรสพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 (ครองราชย์ พ.ศ.1724 – 1764)

ฉากกำเนิดโลกใหม่ในโองการแช่งนำไม่ใช่มีวัตถุประสงค์ที่เล่าเรื่องการกำเนิดโลกใหม่ หากแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อที่จะต้องยำว่าพระมหากษัตริย์ทรงสืบวงศ์มาจากองค์มหาสมมติ ซึ่งคติแนวคิดมีปรากฏในคัมภีร์ทีปวงศ์

อนึ่งการที่โองการแช่งนำเป็นโองการที่ใช้อ่านในงานพิธีกรรมที่ยำถึงความภักดี ก็จะหมายความต่อไปอีกว่ากลุ่มคนที่ใช้ภาษาตระกูลไท-ลาวจะมีอำนาจปกครองในแถบลุ่มแม่นำภาคกลางก็ควรที่จะอยู่ในช่วงหลัง พ.ศ.1750 โดยประมาณ