รูปแบบอุโบสถ ช่วง พ.ศ. 2484-2510 ในจังหวัดอุดรธานี : กรณีศึกษากลุ่มรูปแบบผสมอิทธิพลช่างญวนและพื้นถิ่น

บทคัดย่อ

ภายหลังจากอุโบสถแบบมาตรฐาน ได้เผยแพร่ออกไปยังจังหวัดต่างๆ ในประเทศไทย เพื่อใช้ในการก่อสร้างตามกำลังปัจจัยแสดงถึงเอกลักษณ์ของชาติ ตามมติชาตินิยมสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม พ.ศ. 2483 จังหวัดอุดรธานีได้รับแนวทางปฏิบัติดังกล่าวเช่นกัน อย่างไรก็ดีกลับพบรูปแบบอุโบสถเกิดขึ้นโดยการผสมกันระหว่างแบบมาตรฐานและพื้นถิ่น แบบที่กล่าวคือ การใช้ผังและส่วนประกอบตกแต่งจากภาคกลางผสมกับรูปแบบฝีมือช่างญวนเข้าด้วยกัน ซึ่งมีจุดเด่นที่วงโค้งครึ่งวงกลมระหว่างหัวเสา

การรับเอารูปแบบจากรัฐบาลในขณะนั้น มีข้อจำกัดในเรื่องของการก่อสร้างที่ใช้ช่างพื้นถิ่นเป็นคนสร้าง ซึ่งทำให้ลวดลายคลาดเคลื่อนจากต้นแบบหรือมีการรับรูปแบบส่วนตกแต่งเข้าไปผสมผสานกับกลุ่ม พื้นถิ่น ปะปนกัน และมักพบกลุ่มรูปแบบที่มีอิทธิพลภาคกลางอยู่เป็นจำนวนมากในเขตเฉพาะอำเภอเมืองเท่านั้น การกระจายแบบมาตรฐานของการสร้างอุโบสถจึงมีการปรับรูปแบบเฉพาะในเขตพื้นที่ดังกล่าว อำเภอที่ห่างออกไปไม่ได้รับรูปแบบมากเท่าที่ควร แสดงให้เห็นถึงสังคมเฉพาะในเมืองเท่านั้นที่รับรูปแบบจากส่วนกลางตรงกับการออกพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน