ความเชื่อพื้นบ้านในสังคมสมัยใหม่: กรณีศึกษาความเชื่อของไทยโซ่งในจังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

สถานการณ์ เนื่องมาจากปัจจุบัน เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติในชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ภูมิปัญญาพื้นบ้านเป็นต้นว่าความเชื่อ ประเพณี พิธีกรรมได้ถูกละเลย ไม่พบเห็นการปฏิบัติเหมือนที่เคยเป็นมาแต่ก่อน จึงเป็นที่มาของการศึกษาเรื่อง “ความเชื่อพื้นบ้านในสังคมสมัยใหม่ : กรณีศึกษาความเชื่อของไทยโซ่งในจังหวัดนครปฐม” ครั้งนี้ เพื่อค้นหาความรู้มาตอบคำถามที่ว่า ลักษณะความเชื่อพื้นบ้านกับสังคมสมัยใหม่ของไทยโซ่งในจังหวัดนครปฐม ปัจจุบันเป็นอย่างไร? ที่เป็นอย่างนั้นเพราะอะไร? มีแนวทางอนุรักษ์ฟื้นฟู และพัฒนาเพื่อใช้เป็นเครื่องมือสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีควบคู่ไปกับการใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้อย่างไร?

ผลการศึกษา พบว่า ลักษณะความเชื่อพื้นบ้านเกี่ยวกับปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีพ ความปลอดภัยในชีวิตทรัพย์สิน ความรัก ความอบอุ่น ความเข้มแข็งของครอบครัว เกียรติยศชื่อเสียง และความสำเร็จหรือ ความสุขในชีวิตไทยโซ่งในพื้นที่ศึกษาในปัจจุบัน ส่วนใหญ่ยอมรับเอาความเชื่อทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่แพร่กระจายอยู่ในสังคมสมัยใหม่มาใช้ผสมผสานกับความเชื่อพื้นบ้านในการดำรงชีพในชีวิตประจำวัน เช่น มีความเชื่อในประสิทธิภาพ ประสิทธิผลของเครื่องจักรกล จึงนำมาใช้แทนแรงงานคนและแรงงานสัตว์ในการประกอบอาชีพ

ขณะที่ยังคงมีการดูฤกษ์ยามและอำนาจของผีในกระบวนการประกอบอาชีพนั้นๆด้วย มีความเชื่อในทางการแพทย์และสาธารณสุขแผนปัจจุบัน แต่ยังคงมีพิธีกรรมพื้นบ้านประกอบการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บไข้ได้ป่วย มีความเชื่อในอำนาจเงินว่าสามารถสร้างสุขแก่ชีวิตตามปรารถนาได้ แต่ยังยึดมั่นในความดี บุญกุศล ชาตินี้ ชาติหน้า โดยใช้เงินเป็นปัจจัยในการทำบุญกุศล เป็นต้น ความเชื่อพื้นบ้านจึงตกอยู่ในฐานะธรรมเนียม ประเพณีและพิธีกรรม อันเป็นส่วนประกอบบางประการในการดำเนินชีวิตเท่านั้น จะเคร่งครัดหรือไม่ขึ้นอยู่กับบุคคลมากกว่าสังคม ที่เป็นเช่นนี้เพราะบริบทของบุคคลครอบครัว ชุมชน และสังคมของไทยโซ่งปัจจุบันไม่สามารถพึ่งตนเองได้ทั้งหมด เช่น ปัจจัยในการผลิต การรักษาพยาบาล ต้องพึ่งสังคมนอกชุมชนจึงจะอยู่รอดได้ หากจะใช้ความเชื่อพื้นบ้านเป็นเครื่องมือสร้างคุณภาพชีวิตจะต้องส่งเสริมให้ไทยโซ่งศึกษาเรียนรู้รากเหง้าความเชื่อพื้นบ้าน แล้วฟื้นฟูและพัฒนาขึ้นเป็นรากฐานรองรับความทันสมัยต่างๆที่แพร่กระจายเข้ามา

ข้อเสนอแนะ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรจะส่งเสริมให้ไทยโซ่งในชุมชนได้รวมกลุ่มแล้วศึกษาวิจัยความเชื่อของชุมชนตนเอง เลือกประเด็นที่อยากรู้แล้วใช้กระบวนการศึกษาเป็นเครื่องมือส่งเสริมชุมชนให้รู้ เข้าใจ เห็นคุณค่าความสำคัญของความเชื่อพื้นบ้าน น่าจะทำให้กลุ่มชาติพันธุ์ไทยโซ่ง สามารถดำรงเอกลักษณ์ทางความเชื่อของตนไว้ได้อย่างยั่งยืน