วณิพก: ตัวตนและวิถีชีวิตในพื้นที่สังคมไทย

ผู้แต่ง

  • นัฐวุฒิ สิงห์กุล คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

ประวัติศาสตร์, วิถีชีวิต, วณิพก

บทคัดย่อ

บทความชิ้นนี้ ผู้เขียนมีเป้าหมายแสดงให้เห็นประวัติศาสตร์และความหมายของวณิพกในสังคมไทย ภายใต้กระบวนการของความทันสมัยและการสร้างความรู้ความจริงให้กับคนในสังคม ไม่ว่าจะเป็นการจัดแบ่งจำแนกแยกแยะบุคคลออกเป็นระดับชั้นที่แตกต่างกัน เช่น คนปกติ คนไม่ปกติ คนมีอาชีพ คนไร้อาชีพ คนรวยหรือคนจน ซึ่งเป็นกระบวนการทางอำนาจที่ควบคุม ตรวจสอบ จัดการคนในสังคม รวมถึงตัวตนของวณิพกในสังคมไทยด้วย

การศึกษาครั้งนี้ผู้เขียนใช้วิธีการศึกษาภาคสนามทางมานุษยวิทยา ในการสังเกตการณ์ การสัมภาษณ์วณิพกในเขตกรุงเทพมหานคร ทั้งวณิพกแบบเดี่ยวและแบบวงดนตรี โดยในบทความชิ้นนี้จะเน้นที่ตัวของวณิพกอมร สมัครการ (วณิพกเดี่ยว) เป็นตัวเดินเรื่องหลัก เพราะมีความสนใจในแง่วิถีชีวิตและการก้าวเข้ามาสู่อาชีพวณิพกรวมทั้งการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารต่างๆ เพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ พัฒนาการความเป็นมาภาพลักษณ์และความหมายของวณิพกในสังคมไทยที่มีความแตกต่างหลากหลาย

ภาพวณิพกที่ปรากฏในสังคมไทยจึงสะท้อนให้เห็นการต่อสู้ของกลุ่มคนภายใต้กระบวนการกลายเป็นเมือง ที่พวกเขาพยายามนิยามหรือสร้างความหมายของตัวเองให้แตกต่างจากขอทาน โดยใช้ร่างกายและดนตรีเป็นสื่อแสดงออกถึงตัวตนของพวกเขาที่เรียกว่าวณิพกในพื้นที่ทางสังคมไทย

เอกสารอ้างอิง

กมลศักดิ์ สรลักษณ์ลิขิต. “ขอทานด้วยเสียงดนตรี ดีดสีด้วยน้ําตา” ศิลปวัฒนธรรม 24, 2 (ธ.ค. 2545) : 40-41.

กองวิชาการ กระทรวงมหาดไทย. รายงานการสํารวจลักษณะและพฤติกรรมการปรับตัวของคนไร้ที่พึ่งในสถานสงเคราะห์, กระทรวงมหาดไทย, กรุงเทพฯ : 2517.

เธียรชัย เอี่ยมวรเวช. พจนานุกรมไทย-อังกฤษ, กรุงเทพฯ : 2539.

ปานะนันท์. “ประมวลบทร้องเพลงไทยของเก่า” พระนคร กรุงเทพฯ, มปป. ประคอง เตกฉัตร. “ความเห็นบางประการในเรื่องกฎหมายขอทาน” วารสารอัยการ 15, 167 (พ.ศ. 2535) : 123-128.

พระมหามนตรี (ทรัพย์), นิทานโบราณ ชุดระเด่นลันได., ลายกนก, กรุงเทพฯ: 2539.

พระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พุทธศักราช 2484 นี้ตีเวชช์ พระนคร กรุงเทพฯ, 2491.

ยุพิน จิตติชานนท์, “ลุยปราบขอทานระดับชาติ เอาผิดหัวหน้าแก๊งค์ ให้พระมาโปรด” ข่าวพิเศษ อาทิตย์วิเคราะห์ 17, 860 (3-9 ธ.ค. 2536) : 30-31.

สมศักดิ์ ชินอรุณชัย “ความเห็นบางประการในเรื่องกฎหมายขอทาน” วารสารอัยการ 14, 14 (ต.ค. 2537) : 27-36.

สมศิริ ยิ้มเมือง. “เพลงขอทานตํานานวณิพกไทย” สยามอารยะ 2,17 (พ.ศ. 2537) : 133-136

สุรศักดิ์ มณีศร. “กฎหมายขอทาน” วารสารนิติศาสตร์, 24, 2 (ม.ย. 2537) 179-183.

สุวิทย์ ภักดีราษฎร์ “อาชีพขอทานตํานานเพลงวณิพก” วัฏจักรการเมือง. 1, 35 (5-11 ก.พ. 2536) : 43-43.

หมอบรัดเลย์ Dictionary of the Siamese language, ม.ป.พ. : 1873.

อเนก นาวิกมูล, เพลงนอกศตวรรษ. เมืองโบราณ, กรุงเทพฯ : 2527

หนังสืออ้างอิงภาษาอังกฤษ

Dreyfus, L. Hubert and Rabinow paul Michel Foucault : Beyond Structuralism and Hermerneutics With an Afterword by Michel Foucault. Chicago : The University of Chicago Press.

ข้อมูลจากการสัมภาษณ์

นายอมร สมัครการ, นายประยูร พรราช, นายสานิตย์, วงมิวสิคซาวด์, วงศิษย์ฟ้า บางกอก, วงยายแมวตาโต้ง, วงยายตุ่ม, วง Memory Brand, ลุงประเสริฐ ลุงขาว, ทิพย์ มุ่งดี, ป้าจิ๋ม, ตาจัน และวงตาหวาง

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ