จากวรรณคดีสู่อุปรากร : Carmen

บทคัดย่อ

ในประเทศฝรั่งเศสช่วงศตวรรษที่ 19 มีการคิดค้นและแรงบันดาลใจใหม่ๆในศิลปะ วรรณคดีเป็นแหล่งที่มาของแรงบันดาลใจสำคัญในการสร้างสรรค์อุปรากรม ซี่งเมื่อสร้างขึ้นมาแล้วกลับมาชื่อเสียงมากกว่าวรรณกรรมต้นแบบเสียอีก ดังเช่นกรณีอุปรากร เรื่อง คาร์เมน ของบิเซต์ ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากเรื่องสั้นชื่อเดียวกันของเรื่องคาร์เมน บทความนี้มุ่งศึกษาลักษณะเฉพาะของวรรณกรรมและอุปรากรเรื่อง คาร์เมน และชี้ให้เห็นถึงกลวิธีการ “ปรับ” และ “ปรุง” วรรณกรรมสู่ศิลปะการแสดง จากการวิเคราะห์ปมเรื่อง โครงเรื่อง กลวิธีการเล่าเรื่อง และการสร้างตัวละคร แสดงให้เห็นได้ว่าผู้แต่งบทอุปรากร คือ แมยัคและอาเลวี เข้าใจดีว่าวรรณคดีและอุปรากรมีลักษณะเฉพาะมีข้อได้เปรียบ และมีข้อจำกัดที่แตกต่างกัน ทั้งแมยัคและอาเลวีสามารถจับความและตีความเรื่องเดิมได้ดีมาก สามารถปรับปรุง เปลี่ยนแปลง หรือเพิ่มเติม รายละเอียด และลำดับเหตุการณ์ตามความจำเป็นในการแสดง รวมทั้งแต่งบทร้องให้เข้ากับงานของคีตกวีด้วย ในทางกลับกันคีตกวีก็สามารถแต่งทำนองเพลงให้ไพเราะสอดคล้องกับเนื้อร้อง บทร้องและบทสนทนาได้อย่างสมบูรณ์ แม้จะมีบางส่วนที่จำเป็นต้องปรับบท ก็สามารถปรับโดยรักษาความหมายเดิมไว้ได้เป็นอย่างดี ที่อุปรากร คาร์เมน ประสบความสำเร็จระดับโลกเป็นผลเนื่องมาจากการที่ผู้เขียนและคีตกวีทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ