การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างจ้วงกับไทยในมิติทางประเพณีวัฒนธรรมและความเชื่อ

ผู้แต่ง

  • ปรานี วงษ์เทศ รองศาสตราจารย์ประจำภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

ความเชื่อ, จ้วง, วัฒนธรรม

บทคัดย่อ

หากมองจากหลักฐานทางด้านโบราณคดีและภายใต้เงื่อนไขของสภานิเวศวิทยาวัฒนธรรมแล้ว ทั้งสังคมของชาวจ้วงที่อยู่ทางตอนใต้ของประเทศจีน และสังคมของชาวไทยต่างนับเนื่องเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ร่วมกันมาแต่อดีต คือเป็นสังคมชาวนาที่อยู่ในเขตมรสุม มีภาษา ประเพณี วัฒนธรรมโบราณที่คล้ายคลึงกันมาก (ก่อนการรับวัฒนธรรมจีน-อินเดีย เข้ามาผสมผสาน) เพราะนอกจากผู้คนจะพูดภาษาตระกูล ไทย-ลาว เหมือนกันแล้ว ยังมีประเพณีความเป็นอยู่ที่คล้ายคลึงกันหลายด้าน ตั้งแต่โครงสร้างทางสังคมที่มีการนับญาติทั้งสองฝ่าย การตั้งถิ่นฐานหลังแต่งงานอยู่กับทางฝ่ายแม่ การยกย่องเพศหญิง การมีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับวัฒนธรรมข้าว การกินอาหารหมักดอง มีตำนาน ความเชื่อเกี่ยวกับขวัญ กลองมโหระทึก และพิธีกรรมเกี่ยวกับชีวิต, การทำมาหากินในสังคมเกษตรใกล้เคียงกัน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการมีความสัมพันธ์ติดต่อกันมาเป็นเวลาช้านาน อย่างไรก็ดีความคล้ายคลึงทางวัฒนธรรมทางวัฒนธรรมดังที่กล่าวมายังไม่อาจใช้เป็นข้อสรุปได้ว่า ชาวจ้วงซึ่งมีวัฒนธรรมเก่าแก่ยาวนานถึง 3,000 กว่าปี จะเคยเป็นบรรพบุรุษของคนไทยในประเทศไทยปัจจุบัน เนื่องจากกลุ่มคนต่างตระกูลภาษาและชาติพันธุ์อื่นๆ อีกมากมายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก็ล้วนมีลักษณะร่วมทางวัฒธรรมเช่นเดียวกับชาวจ้วงและชาวไทย วัฒนธรรมของทั้งชาวจ้วงและไทยจึงมีใช่ลักษณะเฉพาะของชนชาติแต่เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมมนุษย์ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ของภูมิภาคนี้ร่วมกันนั่นเอง

เอกสารอ้างอิง

เจีย แยนจอง (2548) "คนไท" ไม่ใช่ "คนไทย" แต่เป็นเครือญาติชาติภาษา, กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน.

ฉลาดชาย รมิตานนท์, วิระดา สมสวัสดิ์, เรณู วิชาศิลปี, บรรณาธิการ (2541) ไทย : Tai, เชียงใหม่ : ศูนย์สตรีศึกษา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ฉลาดชาย รมิตานนท์, วิระดา สมสวัสดิ์, เรณู วิชาศิลปี, บรรณาธิการ (2544) แนวคิดในการศึกษาอัตลักษณ์ความเป็น "ไท". เอกสารเสนอในการประชุมทางวิชาการ เรื่องการศึกษาประวัติศาสตร์และวรรณกรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ไทย จัดโดยสำนักส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ร่วมกับ มูลนิธิโตโยต้า ประเทศญี่ปุ่น.

นิธิ เอียวศรีวงศ์ (2544) "ข้อคิดเห็นจากศาสตราจารย์ ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์" ใน กัญญา ลีลาลัย. การค้นคว้าประวัติศาสตร์ชนชาติไท. กรุงเทพฯ : สถาบันวิถีทรรศน์, 2544.

ปราณี กุลละวณิชย์, บรรณาธิการ (2531) จ้วง : ชนชาติไทในสาธารณรัฐประชาชนจีน ภาคที่ 2 : วัฒนธรรม.ศูนย์ภาษาและวรรณดดีไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปรานี วงษ์เทศ (2538) "สถานกาพการวิจัย เรื่อง จ้วง : พิธีกรรมขอฝนเพื่อความอุดมสมบูรณ์" ในการศึกษาวัฒนธรรมชนชาติไท. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ.

ปรานี วงษ์เทศ (2544) เพศและวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ : เรือนแก้วการพิมพ์.

ปรานี วงษ์เทศ (สุจิตต์ วงษ์เทศ บรรณาธิการ) (2548) ประเพณี 12 เดือนในประวัติศาสตร์สังคม วัฒนธรรมเพื่อความอยู่รอดของคน. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน.

มหาวิทยาลัยศิลปากร (2549) โครงการศึกษาวิจัยเปรียบเทียบวัฒนธรรมประเพณีไทย-จ้วง. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ยศ สันตสมบัติ (2543) หลักช้าง : การสร้างใหม่ของอัตลักษณ์ไทในใต้คง. กรุงเทพฯ : โครงการวิถีทรรศน์

ศรีศักร วัลลิโภดม, ปรานี วงษ์เทศ (2536) จ้วง : พี่น้องเผ่าไทยเก่าแก่ที่สุด. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ศรีศักร วิลลิโภคม (2535) ความล้าหลังและความก้าวหน้าในการศึกษาเรื่องชนชาติไท. เอกสารประกอบการบรรยายครั้งที่ 4 ของโครงการวิจัย เรื่อง การศึกษาเปรียบเทียบวัฒนธรรมประเพณีไทย-จ้วง มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ศรีศักร วิลลิโภคม (2547) โครงการอบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์ โบราณคดีและชาติพันธุ์. กรุงเทพฯ :โดยการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัยแห่งชาติ.

สุมิตร ปีติพัฒน์ และคณะ (2546) คนไทแดงในแขวงหัวพัน สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. สถาบันไทยดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุมิตร ปีติพัฒน์ และเสมอชัย พูลสุวรรณ (2542) คนไทยและเครือญาติในมณฑลไหหลำและกุ้ยโจว ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน. สถาบันไทยดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุจิตต์ วงษ์เทศ (2537) คนไทยอยู่ที่นี่ที่อุษาคเนย์. กรุงเทพฯ : เรือนแก้วการพิมพ์.

หลี, ฟู่เซิน และคณะ (2539) ชาวจ้วง. เชียงใหม่ : สุริวงศ์บุ๊ดเซนเตอร์.

อานันท์ กาญจนพันธุ์ (2541) การผสมผสานทางชาติพันธุ์และการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม. เอกสารประกอบการประชุมเสนอผลการวิจัยโครงการประเมินสถานภาพไทศึกษา สถาบันไทยศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ