พัฒนาการแนวคิด และวิธีการอนุรักษ์โบราณสถานในประเทศไทย

ผู้แต่ง

  • กรรณิการ์ สุธีรัตนาภิรมย์ อาจารย์ประจำภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

แนวคิด, การอนุรักษ์, โบราณสถาน

บทคัดย่อ

พัฒนาการแนวคิดและวิธีการอนุรักษ์โบราณสถานในประเทศไทย แสดงให้เห็นภาพลำดับการอนุรักษณ์โบราสถานในประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ตลอดจนสภาพทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีอิทธิพลต่อแนวคิดและวิธีการอนุรักษณ์โบราณสถานนั้นๆ ซึ่งแนวคิดการอนุรักษณ์ของไทยในอดีต ก่อนรัชกาลที่ 4 เป็นการอนุรักษณ์ตามคติความเชื่อทางศาสนาและถูกใช้เป็นเครื่องมือของระบบการปกครองของกษัตรย์เป็นสำคัญ ในขณะเดียวกันการอนุรักษณ์ในเวลาหลังรัชกาลที่ 4 ยังคงเป็นเครื่องมอสำคัญของผู้ปกครองในการสร้างเอกลักษณ์ สร้างวัฒนธรรมของชาติ และเพื่อประโยชน์ทางเศรษฐกิจเป็นสำคัญ สำหรับวิธีการอนึรักษณ์นั้นพบว่าอิทธิพลแนวคิดจากตะวันตกมีอิทธิพลต่อวิธีการอนุรักษณ์ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 6 เป็นต้นไป และใช้วิธีการปฏิบัติตามหลักสากล โดยยังไม่มีแนวคิดและวิธีการอนุรักษณ์ที่เหมาะสมกับสภาพสังคมไทยจนกระทั่งถึงปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. ทฤษฎีและแนวทางปฏิบัติการอนุรักษ์อนุสรณ์สถานและแหล่งโบราณคดี. กรุงเทพฯ : บริษัท หิรัญพัฒน์ จำกัด, 2533.

กรมศิลปากร. จารึกในประเทศไทย เล่ม 1. กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ, 2529.

กรมศิลปากร. จารึกสมัยสุโขทัย. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2527. (กรมศิลปากรจัดพิมพ์เนื่องในโอกาสฉลอง 700 ปี ลายสือไทย พุทธศักราช 2526).

จอมพล ป. พิบูลสงคราม. ประวัติศาสตร์สุโขทัย (ภาค 1). กรุงเทพฯ : บริษัท ไทยบริการ จำกัด, 2498.

จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. ประชุมประกาศรัชกาลที่ 4 พ.ศ. 2408-2411. พระนคร : องค์การค้าของคุรุสภา, 2504.

ชาตรี ประกิจนนทการ. การเมืองและสังคมในศิลปสถาปัตยกรรม สยามสมัย ไทยประยุกต์ชาตินิยม. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มติชน, 2547.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา และนริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยา. สาส์นสมเด็จ เล่ม 1. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์คุรุสภา, 2505.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. ประชุมพงศาวคาร ภาคที่ 26 เรื่องตำนานวังเก่า. พระนคร : ราชบัณฑิตยสภา, 2474.

ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. พระราชพงศาวคารกรุงรัตนโกสินทร์ ฉบับหอสมุดแห่งชาติ. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์คลังวิทยา, 2506.

ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. เรื่องพระปฐมเจดีย์. มป.ท., 2502. (พิมพ์เป็นเป็นอนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ พระไชยศาสตร์ราชสภาบดี (เซื้อ จามรมาน) ณ เมรุ วัดมกุฎกษัตริยาราม, 2502).

บริบาลบุรีภัณฑ์, หลวง, การซ่อมโบราณสถานตามแบบ Anastylosis. ศิลปากร. 2, 1 (มิ.ย. 91) : 30-33.

รอง ดยามานนท์. ประวัติศาสตร์ไทยในระบอบรัฐธรรมนูญ. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช, 2520.

สมชาติ จึงสิริอารักษ์. "สองศตวรรษการอนุรักษ์โบราณสถาน : จากอารมณ์และศรัทธาสู่ความเป็นมรดกร่วมของมนุษยชาติ." เมืองโบราณ 31, 4 (ตุลาคม- ธันวาคม 2548) : 78-95.

สุนนท์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา. "70 ปี แห่งการอนุรักษ์มรดกทางสถาปัตยกรรมไทย." หน้าฉั่ว 12, 5 (ตุลาคม 2537) : 30-48.

สัญชัย หมายมั่น. การซ่อมแชมอาคารเก่ให้อยู่ในสภาพที่เหมาะสม. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2525.

สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ, "พระปฐมเจดีย์กับเมืองนครปฐม." ศิลปวัฒนธรรม 12, 1 (เม.ย. 33) : 157-174.

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมศิลปากร กระทรวงศึกษาธิการ. ศธ. 0701.26/63. "เรื่องการบูรณะโบราณสถานเพื่อการท่องเที่ยว." 2513.

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ