ศรีรามเทพนคร : สร้อยนามหรือชื่อเมือง

ผู้แต่ง

  • ศานติ ภักดีคำ อาจารย์ประจำภาควิชาภาษาไทยและภาษาตะวันออก คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัย มศว. ประสานมิตร

คำสำคัญ:

ศรีรามเทพนคร, ชื่อเมือง, ศิลาจารึก

บทคัดย่อ

“ศรีรามเทพนคร” เป็นชื่อที่ปรากฏอยู่ในศิลาจารึกสมัยสุโขทัย 2หลัก คือ ศิลาจารึกหลักที่2 (วัดศรีชุม) และศิลาจารึกหลักที่11 (จารึกวัดเขากบ) จากการศึกษาพบว่าจารึกวัดศรีชุมกล่าวถึง “ศรีรามเทพนคร” โดยไม่กล่าวถึง “อโยธยา” แสดงว่า “ศรีรามเทพนคร” น่าจะเป็นชื่อเมือง ไม่น่าจะเป็นชื่อสร้อยนามของ “อโยธยา” จากการศึกษาตามเส้นทางการเดินทางของพระมหาเถรศรีศรัทธาฯ เมืองศรีรามเทพนครน่าจะตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเมืองอโยธยา เมือง “ศรีรามเทพนคร” น่าจะได้แก่เมือง “นครพระราม” ตามจารึกวัดส่องคบ ในกฎหมายตราสามดวงปรากฏชื่อ “นครพระราม” เป็นราชทินนามของเจ้าเมืองลพบุรี เมือง “นครพระราม” ก็น่าจะเป็นอีกชื่อหนึ่งของ “เมืองลพบุรี” นอกจากนี้การที่ศิลาจารึกวัดเขากบระบุว่า “ศรีรามเทพนครที่ศรพิรุณาสตรงบาดาล” ก็สอดคล้องกับตำนาน “ทะเลชุบศร” ของเมืองลพบุรี ดังนั้น “ศรีรามเทพนคร” ในจารึกวัดศรีชุมและจารึกวัดเขากบจึงน่าจะเป็นเมืองเดียวกับ “นครพระราม” ซึ่งหมายถึง เมือง “ลพบุรี” ในสมัยอยุธยาตอนต้นนั่นเอง

เอกสารอ้างอิง

จิตร ภูมิศักดิ์. สังคมไทยลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาก่อนสมัยกรุงศรีอยุธยา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ ดอกหญ้า, ๒๕๒๗.

จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. ระยะทางเสด็จประพาสมณฑลอยุธยา เมื่อปีขาล พ.ศ. ๒๔๒๑. พระนคร: โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร. ๒๔๗๐.

ทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์รัชกาลที่ ๔. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ต้นฉบับ, ๒๕๔๖.

ผาสุก อินทราวุธ, "ตำนานเมืองลพบุรี (ละโว้," ดำรงวิชาการ หนังสือรวบบทความทางวิชาการ คณะโบราณคดี. กรุงเทพฯ: คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๕.

พ. ณ ประมวลมารค (นามแฝง). กำสรวลศรีปราชญ์ - นิราศนรินทร์. พระนคร : แพร่พิทยา, ๒๕๑๕.

พิเศษ เจียจันทร์พงษ์. การเมืองในประวัติศาสตร์ยุคสุโขทัย - อยุธยา พระหาธรรมราชา กษัตราธิราช. กรุงเทพฯ: มติชน, ๒๕๔๖.

วินัย พงศ์ศรีเพียร (บรรณาธิการ). ศรีชไมยาจารย์ พิพิธนิพนธ์เชิดชูเกียรติศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร - ศาสตราจารย์ วิสุทธ์ บุษยกุล เนื่องในโอกาสมีอายุครบ ๘๔ ปี ใน พ.ศ. ๒๕๔'๖. กรุงเทพฯ: เฟื่องฟ้า พริ้นติ้ง, ๒๕๔๖.

ศิลปากร, กรม. กฎหมายตราสามดวง เล่ม ๑. กรุงเทพ: คุรุสภา, ๒๕๓๗.

ศิลปากร, กรม. การแต่งตั้งขุนนางไทยในสมัยรัชกาลที่ ๕. กรุงเทพฯ: กองหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๑.

ศิลปากร, กรม. จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ภาพพิมพ์, ๒๕๒๙.

ศิลปากร, กรม. จารึกสมัยสุโขทัย. กรุงเทพฯ: ม.ป.ท..

ศิลปากร กรม. บทละรเรื่องรามเกียรติ์ พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๑. กรุงเทพฯ, ๒๕๔๐.

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ