เมืองพระประแดง: จากคลองเตย มานครเขื่อนขันธ์จบที่อำเภอพระประแดง
คำสำคัญ:
นครเขื่อนขันธ์, พระประแดง, คลองเตยบทคัดย่อ
เมืองพระประแดงปรากฏขึ้นครั้งแรกในพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพระจักรพรรดิพงษ(จาด) ว่าในครั้งสมเด็จพระมหาจักรพรรดิได้อัญเชิญเทวรูปที่ได้จากขุดลอกคลองสำโรงมาประดิษฐานที่เมืองนี้ สันนิษฐานว่าชื่อเมืองพระประแดงคงจะมาจากคำว่า "กมรเตง" ที่หมายถึงรูปเคารพศักดิ์สิทธิ์ นอกจากนี้เมื่อพิจารณาจากหลักฐานแผนที่ของชาวยุโรปทำให้น่าเชื่อได้ว่าตำแหน่งเมืองพระประแดงก่อนกลางพุทธศตวรรษที่ 23 อยู่ที่บริเวณท่าเรือคลองเตยในปัจจุบัน พอต่อในสมัยอยุธยาช่วงรัชกาลสมเด็จพระเจ้าบรมโกศเมืองพระประแดงได้เลื่อนลงไปบริเวณปากอ่าวตรงตำแหน่งจังหวัดสมุทรปราการในปัจจุบัน
ส่วนเมืองนครเขื่อนขันธ์เป็นเมืองที่ตั้งใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยไม่มีความเกี่ยวข้องกับเมืองพระประแดงครั้งกรุงเก่าแต่ประการใด จนต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 จึงมีการเปลี่ยนชื่อเมืองนครเขื่อนขันธ์มาเป็นเมืองพระประแดง
เอกสารอ้างอิง
จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 เล่ม 2. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2530.
จดหมายเหตุรัชกาลที่ 3 เล่ม 4. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2530.
จอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. ประชุมประกาศรัชกาลที่ 4. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโตโยต้า, 2547.
จิตร ภูมิศักดิ์. ศัพท์สันนิษฐานและอักษรวินิจฉัย. กรุงเทพฯ: ฟ้าเดียวกัน, 2548.
ดํารงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. เรื่องประดิษฐานพระสงฆ์สยามวงศ์ในลังกาทวีป. (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2531. ที่ระลึกสมโภชหิรัณยบัฎ พระธรรมปัญญาบดี 24 เมษายน 2531)
ดํารงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. “อธิบายเรื่องในรัชกาลสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2.” พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 1. กรุงเทพฯ: โอเดียน สโตร์, 2505.
ดํารงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา และนริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จฯเจ้าฟ้ากรมพระยา. สาส์นสมเด็จ เล่ม 12. กรุงเทพฯ: องค์การค้าคุรุสภา, 2504.
ตรัง , พระยา. “โคลงดั้นเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย.” ชุมนุมวรรณกรรมพระยาตรัง. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2547.
ตรัง , พระยา. “โคลงนิราศพระยาตรัง.” ชุมนุมวรรณกรรมพระยาตรัง. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2547.
ตํานานพื้นเมืองเชียงใหม่. อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว และเดวิด เค วัยอาจ ชําาระ. เชียงใหม่: สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2543.
ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1.ชําระโดย นฤมล ธีรวัฒน์. กรุงเทพฯ: สําานักพิมพ์อมรินทร์, 2539.
ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2. ชําระโดย นฤมล ธีรวัฒน์. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์อมรินทร์, 2548.
ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 3. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2538.
ทิพากรวงศ์, เจ้าพระยา. พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 4. (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2507. พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ นาง อนงค์ เฑียรฆราษ)
นริศรานุวัดติวงศ์, สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยา. จดหมายเหตุระยะทางไปพิษณุโลก. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พระจันทร์, 2506.
นั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. “โคลงปราบดาภิเษกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย.” ประชุมพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2530, 1–25.
บาทหลวงตาชาร์ด. จดหมายเหตุการเดินทางสู่ประเทศสยาม. แปลโดยสันต์ ท. โกมลบุตร. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2528.
ประชุมหมายรับสั่งภาคที่ 3. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการชําระประวัติศาสตร์, 2528.
ประชุมหมายรับสั่งภาคที่ 4 ตอน 1. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการชําระประวัติศาสตร์, 2537.
ประชุมหมายรับสั่งภาคที่ 4 ตอน 2. กรุงเทพฯ: คณะกรรมการชําระประวัติศาสตร์, 2537.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. ต้นทางฝรั่งเศส. กรุงเทพฯ: มติชน, 2544. “พระราชพงศาวดารกรุงธนบุรี ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม).” ประชุมพงศาวดารภาคที่ 65. (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2503. พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ นางสงวน นพวงศ์ ณ อยุธยา)
พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด). กรุงเทพ: กรมศิลปากร, 2533.
พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2549.
“พระราชพงศาวดารกรุงสยาม จากต้นฉบับของบริติชมิวเซียมกรุงลอนดอน.” ประชุมพงศาวดารภาคที่ 82. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2537.
พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม 2. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์, 2505.
พระราชสาส์นไปเมืองจีนครั้งธนบุรี และ พระราชสาส์นกรุงจีนมีมาในรัชกาลที่ 1 กรุงรัตนโกสินทร์. (กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2507. พิมพ์เป็นอนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพ นายโชติ เหล็งสุวรรณ)
พิพิธสาลี, พระ. “โคลงนิราศชุมพร.” โคลงนิราศพระพิพิธสาลี. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2542, 59–108.
ฟานฟลีต. “พรรณนาเรื่องอาณาจักรสยาม.” แปลโดย นันทนา ตันติเวสส. รวมบันทึกประวัติศาสตร์อยุธยาของฟาน ฟลีต. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2548.
มานิต วัลลิโภดม. “ตามเรือใบขทิงทอง.” กําสรวลศรีปราชญ์ นิราศนรินทร์. กรุงเทพฯ: แพร่พิทยา, 2502.
“สัญญาไทย–ฝรั่งเศส ครั้งสมเด็จพระนารายณ์ และหนังสือออกพระวิสูตรสุนทร.” ประชุมจดหมายเหตุอยุธยา ภาค 1. กรุงเทพฯ: คณะ กรรมการชําาระประวัติศาสตร์, 2511.
สุนทรภู่. “นิราศเมืองแกลง.” ชีวิตและงานของสุนทรภู่. กรุงเทพฯ: องค์การค้าคุรุสภา, 2534, 61–80.
โยส เซาเตน. “เรื่องราวเกี่ยวกับราชอาณาจักรสยามในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้าทรงธรรมและพระเจ้าปราสาททอง.” แปลโดย สมศรี เอี่ยมธรรม.รวมเรื่องแปลหนังสือและเอกสารทางประวัติศาสตร์ เล่ม 4. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2541.
เอกสารของเฮนรี่ เบอร์นี่ เล่ม 1. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, 2514
Boering, Sir J. The Kingdom and People of Saim Vol. I. Kuala Lampu: Oxford University Press, 1969.
Crawfurd, J. The Crawfurd Papers. Hant: Gregg International Pub, 1971.
Kaempfer, E. A description of the Kingdom of Siam. Bangkok: Orchid Press, 1998.
Pou, S. Dictionnaire Vieux Khmer-Français–Anglais. Paris: Cedoreck, 1992.
ดาวน์โหลด
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
