ความเป็นอื่นของพื้นที่สาธารณะ ในวิถีชาวบ้านชุมชนทะเลน้อย

ผู้แต่ง

  • สุภาวดี เชื้อพราหมณ์, อรศิริ ปาณินท์ นิสิตปริญญาเอก หลักสูตรสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และเป็นอาจารย์สําานักวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์06

คำสำคัญ:

ความเป็นอื่น, ความเปลี่ยนแปลง, วิถีชีวิตพื้นถิ่น, พื้นที่สาธารณะ, ชุมชน ทะเลน้อย

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยที่มุ่งสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างระบบนิเวศชุมชนกับวิถีชีวิตชาวบ้านท่ามกลางกระแสการพัฒนาสมัยใหม่ที่ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงต่อความหมายและการใช้พื้นที่สาธารณะในชุมชน โดยมีคำถามของการศึกษา คือ ความหมายและการใช้พื้นที่สาธารณะในชุมชนที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตชาวบ้านเป็นอย่างไร และเปลี่ยนแปลงอย่างไร โดยใช้การศึกษาเชิงคุณภาพและการศึกษาแบบองค์รวม ในการ “อ่าน” พื้นที่ผ่านมุมมองด้านนิเวศวัฒนธรรม ระบบนิเวศชุมชน การเปลี่ยนแปลงของสังคมวัฒนธรรม และการพัฒนาของรัฐ ร่วมกับการสำรวจภาคสนาม(การสังเกตแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก แผนที่ ภาพถ่าย และการเขียนแบบทางถาปัตยกรรม)เป็นเครื่องมือในการอภิปรายผล การศึกษานี้มุ่งหวังเพื่อเข้าใจปรากฏการณ์ความเปลี่ยนแปลงของความหมายและการใช้พื้นที่ ซึ่งสัมพันธ์กับวิถีชีวิต มิติทางสังคมวัฒนธรรม กับการพัฒนาทางกายภาพของภาครัฐ กรณีศึกษาพื้นที่สาธารณะของชุมชนทะเลน้อยจังหวัดพัทลุง ทั้งสิ่งแวดล้อมธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง ซึ่งจากการศึกษาพบว่า ความหมายของพื้นที่สาธารณะแบบดั้งเดิมและการใช้พื้นที่มีความซับซ้อนเพิ่มขึ้นจากการปรับตัวของชาวบ้านภายใต้นโยบายของภาครัฐ

เอกสารอ้างอิง

ไขศรี ภักดิ์สุขเจริญ. “เอะอะอะไรก็สเปส.” อาษา 8, 9, 2548.

ฉัตรทิพย์ นาถสุภา. จากประวัติศาสตร์หมู่บ้านสู่ทฤษฎีสองระบบ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สถาบันราชภัฎสุรินทร์, 2548.

ฉัตรทิพย์ นาถสุภา. บ้านกับเมือง. กรุงเทพฯ: สําานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2540.

ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. วาทกรรมการพัฒนา: อําานาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์ และความเป็นอื่น. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: สําานักพิมพ์วิภาษา, 2549.

ต้นข้าว ปาณินท์. “ที่ว่างที่ไม่ว่าง ความหมายของ space.” อาษา 8, 9, 2548.

นฤทธิ์ ดวงสุวรรณ. ฅนลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ชีวิตที่อยู่ท่ามกลางกระแสความขัดแย้งในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. สงขลา: โครงการจัดการทรัพยากรชายฝั่งภาคใต้, 2545.

นิธิ เอียวศรีวงศ์. “พื้นที่ในคติไทย.” ใน ศิลปวัฒนธรรมฉบับพิเศษผ้าขาวม้า, ผ้าซิ่น, กางเกงใน และ ฯลฯ ว่าด้วยประเพณี, ความเปลี่ยนแปลงและเรื่องสรรพสาระ. กรุงเทพฯ: มติชน, 2538.

นิธิ เอียวศรีวงศ์. “พื้นที่ในหมู่บ้าน.” ใน ความยุ่งของการอยู่. กรุงเทพฯ: มติชน, 2548.

นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว. อนุทินทะเลสาบ. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ, 2543.

ปิยลดา ทวีปรังษีพร และดาวิษี บุญธรรม. “a space/ place dialogue.” อาษา 8, 9, 2548.

ยงยุทธ ชูแว่น และคนอื่นๆ. บทสังเคราะห์เศรษฐกิจชุมชนหมู่บ้านบริเวณลุ่มทะเลสาบสงขลาในมิติประวัติศาสตร์. กรุงเทพฯ: สําานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2546.

ศรีศักร วัลลิโภดม. พัฒนาการทางสังคม-วัฒนธรรมไทย. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ, 2554.

ศิริจิต ทุ่งหว้า และคนอื่นๆ. การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของชุมชนชาวประมง (บริเวณ) ทะเลน้อย อําาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง. กรุงเทพฯ: ภาควิชาพัฒนาการเกษตร คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 2544.

สมคิด จิระทัศนกุล, โชติมา จตุวงค์ และชาญวิทย์ สรรพศิริ. รูปแบบทางสถาปัตยกรรมของวัดในพระพุทธศาสนาในชุมชนท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2548.

สุธิวงศ์ พงศ์ไพบูลย์. “ข้อจําากัดและปัจจัยทางวัฒนธรรมกับการพัฒนาชุมชนรอบลุ่มทะเลสาบสงขลา,” ใน รู้จักทักษิณ รวมบทความคัดสรรด้านทักษิณศึกษา. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ, 2548.

Auge’ Mark. Non-lieux. Introduction_unanthropologie de la modernit. Seuil. 1992 อ้างถึงใน ปิยลดา ทวีปรังษีพร และดาวิษี บุญธรรม. “a space/ place dialogue.” อาษา 8, 9, 2548.

Cuttaleeya Noparatnaraporn.“Transforming ‘unbounded’ nature: the evolution of a Thai cultural landscape.” Ranaeang 4. n.p., 2004.

Descartes. อ้างถึงใน ปิยลดา ทวีปรังสี และดาวิษี บุญธรรม. “a space/ place dialogue.” อาษา 8, 9, 2548.

Norberg-Schulz. อ้างถึงใน หม่อมหลวงปิยลดา เทวกุล ทวีปรังสีพร. คํา ความคิด สถาปัตยกรรม ว่าด้วยทฤษฎีสถาปัตยกรรมในโลกโพสต์โมเดิร์น. กรุงเทพฯ: ลายเส้น, 2554.

สื่ออิเล็กทรอนิกส์

สถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าทะเลน้อย. Ramsar site แห่งแรกของประเทศไทย, เข้าถึงเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2552, เข้าถึงได้จาก http://www.dnp.go.th/tln/ramsarsite.htm.

สัมภาษณ์

สัมภาษณ์ จําปา หมื่นหนู. ชาวบ้านในหมู่ที่ 1 ตําาบลพนางตุง อําาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง. 8 มกราคม 2552.

สัมภาษณ์ ล้อม เพ็งแก้ว. อ้างถึงใน นิพัทธ์พร เพ็งแก้ว. อนุทินทะเลสาบ. กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ, 2543

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ