การจัดการพิพิธภัณฑ์เชิงบูรณาการ กรณีศึกษาพิพิธภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่นแหล่งเตาเมืองน่านบ้านเตาไหแช่เลียง ตำบลสวก อำเภอเมือง จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มุ่งศึกษากระบวนการและปัญหาในการจัดการพิพิธภัณฑ์เพื่อหารูปแบบที่เหมาะสมในการ จัดการพิพิธภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่นแหล่งเตาเมืองน่าน บ้านเตาไหแช่เลียงจำนวน 4 แห่ง

ผลการศึกษาพบว่าพิพิธภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่นแหล่งเตาเมืองน่านบ้านเตาไหแช่เลียงทั้ง 4 แห่ง มีปัญหาในการจัดการ คือขาดความเชื่อมโยงแบบพึ่งพิงอิงอาศัยกันในลักษณะต่างคนต่างทำ

รูปแบบการจัดการที่เหมาะสมคือการจัดการพิพิธภัณฑ์เชิงบูรณาการที่อยู่บนฐานของการพึ่งตนเองและพึ่งพา ภายนอกอย่างเหมาะสมบนฐานความรู้ความสามารถที่มีอยู่ในชุมชน และเป็นการจัดการที่สร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชนและ สังคมได้อย่างยาวนาน โดยวิธีการที่ให้พิพิธภัณฑ์ชุมชนท้องถิ่นแหล่งเตาเมืองน่าน บ้านเตาไหแช่เลียงมีการจัดการที่เชื่อม โยงพึ่งพิงอิงอาศัยกันในมิติต่างๆ

1. มิติด้านการเมือง คือ การให้องค์การบริหารส่วนตำบลสวกเป็นผู้ประสานการจัดการ โดยให้ผู้ดูแลจัดการพิพิธภัณฑ์เฮือนบ้านสวกแสนชื่นเป็นที่ปรึกษาและให้คำแนะนำเรื่องการจัดการ

2. มิติด้านความเชื่อ คือ ต้องสร้างศาลเจ้าที่เพื่อสร้างความเคารพ นับถือบรรพบุรุษช่างปั้นดินและเจ้าที่ที่ดูแล คุ้มครองพิพิธภัณฑ์ รวมทั้งการจัดพิธีบวงสรวงบรรพบุรุษช่างปั้นดินร่วมกัน

3. มิติด้านเศรษฐกิจ คือ ต้องมีการกำหนดให้พื้นที่ภายในพิพิธภัณฑ์ทั้ง 4 แห่ง เป็นพื้นที่การอนุรักษ์ทรัพยากรทางโบราณคดี และเพิ่มมูลค่าของสินค้าธุรกิจพิพิธภัณฑ์ผ่านการสร้างสัญลักษณ์

4. มิติด้านการท่องเที่ยว คือ การทำเส้นทางท่องเที่ยวให้มีความเชื่อมโยงกับทรัพยากรวัฒนธรรมที่มีอยู่ในชุมชน โดยเพิ่มกิจกรรมการท่องเที่ยวและการประชาสัมพันธ์