มณฑปในศิลปะล้านช้าง สถาปัตยกรรมในสายสัมพันธ์ล้านช้าง-ล้านนาที่สูญหาย : กรณีศึกษา มณฑป วัดเชียงทอง หลวงพระบาง

บทคัดย่อ

มณฑป วัดเชียงทอง หลวงพระบาง เป็นงานศิลปกรรมที่ยังขาดการศึกษาให้ละเอียดถี่ถ้วน เนื่องจากสภาพของตัวมณฑปปัจจุบันได้ถูกทำลายจนสูญสิ้นไปหมด หลงเหลือเพียงแต่หลักฐานเป็นรูปถ่ายเก่าให้พอได้ศึกษา ถึงอย่างไร จากการศึกษาที่ผ่านมาได้สะท้อนให้เห็นว่ามณฑปดังกล่าว ยังขาดแคลนการศึกษาถึงรูปแบบและที่มา อันสะท้อนถึงรูปแบบทางศิลปกรรมในทฤษฎีทางศิลปกรรมศิลปะล้านช้างที่ยังตกหล่นอยู่ ผู้เขียนจึงเห็นควรว่าควรมีการศึกษาศาสนอาคารในรูปแบบนี้ให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น เพื่อต่อยอดความเข้าใจในศิลปะลาวให้มากยิ่งขึ้น ผลจากการศึกษา ผู้เขียนมีความเห็นว่ามณฑป วัดเชียงทอง ควรมีอายุอยู่ในราวกลาง-ปลายพุทธศตวรรษที่ 22 ภายหลังการสร้างวัดเชียงทองขึ้น อันสะท้อนผ่านรูปแบบทางศิลปกรรมที่ยังคงรับอิทธิพลล้านนาอย่างเด่นชัด แต่มีเทคนิคการก่อสร้างที่แตกต่างไป โดยภายหลังจากการสร้างมณฑปวัดเชียงทองขึ้นในระยะแรกของศิลปะล้านช้าง อาคารทรงมณฑปในศิลปะล้านช้างกลับเริ่มมีลักษณะที่หลากหลายและมีการพัฒนาไปตามอิทธิพลทางศิลปกรรมในช่วงเวลานั้นๆ ดังตัวอย่างเช่น มณฑป วัดสีสะเกด นครหลวงเวียงจันทน์ และมณฑป หน้าพระธาตุก่องข้าวน้อย จ.ยโสธร ซึ่งล้วนเป็นงานศิลปกรรมรุ่นหลังมณฑปวัดเชียงทองทั้งสิ้น