เทพเจ้าจิ่วหวางฝัวจู่ผลงานของช่างเป๋งซ้ง

บทคัดย่อ

บทความเรื่องนี้เป็นการศึกษากลุ่มประติมากรรมเทพเจ้าจิ่วหวางฝัวจู่ที่เป็นผลงานของช่างเป๋งซ้ง แซ่โอ๊ว ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งที่ได้รับความนิยมแพร่หลายในปัจจุบัน โดยสร้างขึ้นในช่วง พ.ศ. 2507-2540 แต่ไม่มีผู้ใดศึกษามาก่อน วัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หาแรงบันดาลใจของรูปแบบโดยการเปรียบเทียบภาพวาดและประติมากรรมที่เกี่ยวข้องซึ่งพบในจีนและไทยก่อนพุทธศตวรรษที่ 26 ประกอบกับสืบหาที่มาของลักษณะทางประติมานวิทยาผ่านการศึกษาคัมภีร์และคติความเชื่อของชาวจีน ผลการศึกษาสรุปได้ว่ารูปแบบประติมากรรมจิ่วหวางฯ ของช่างเป๋งซ้ง อาจได้รับแรงบันดาลใจบางส่วนจากศิลปกรรมจิ่วหวางฯ กลุ่มที่สร้างหลังสมัยรัชกาลที่ 5 ขึ้นไปซึ่งน่าจะเป็นรูปแบบที่เกิดขึ้นในไทย ส่วนประติมานวิทยาจิ่วหวางฯ ของช่างเป๋งซ้งแสดงให้เห็นถึงการนำคติการบูชาดาวเป๋ย์โต่ว (กลุ่มดาวกระบวย) ซึ่งเป็นความเชื่อดั้งเดิมของจิ่วหวางฯ มารวมเข้ากับคติการบูชาดาวนพเคราะห์ อาจเป็นผลมาจากคณะสงฆ์อนัมนิกายที่มีบทบาทสำคัญต่อความเชื่อเรื่องเทพเจ้าจิ่วหวางฯ และเทศกาลกินเจ และให้ความสำคัญแก่ดาวนพเคราะห์มากกว่ากลุ่มอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลกินเจ ทั้งนี้ หากดูจากผลงานของช่างเป๋งซ้งเป็นหลักก็พอสันนิฐานได้ว่า การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเพิ่งเกิดขึ้นในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 26 หรือภายในช่วงไม่เกิน 60 ปีที่ผ่านมานี้