จิตรกรรมพุทธประวัติบนแผงไม้ประดับศาลาการเปรียญวัดเกาะแก้วสุทธาราม และ วัดจันทราวาส จ.เพชรบุรี

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาจิตรกรรมพุทธประวัติประดับศาลาการเปรียญวัดจันทราวาส และวัดเกาะแก้วสุทธาราม จ.เพชรบุรี ซึ่งเป็นตัวแทนจิตรกรรมพุทธประวัติฝีมือช่างเพชรบุรีในระยะสุดท้ายที่งานเขียนเฟื่องฟูในระบบสำนักช่างวัด โดยเชื่อมโยงกับจิตรกรรมพุทธประวัติและชาดกฝีมือช่างเพชรบุรีในแหล่งอื่นที่ร่วมสมัยกัน ผลการศึกษาพบว่าบทบาทหน้าที่ของจิตรกรรมพุทธประวัติในเพชรบุรีสร้างขึ้นตามธรรมเนียมการทำบุญของวัดและชาวบ้าน เพื่อยังผลส่วนตน หรืออุทิศผลแก่บุคคลผู้ล่วงลับให้มีความสุข ถึงนิพพาน และเกิดในยุคพระศรีอริยเมตไตรย การแสดงฉากเนื้อเรื่องสัมพันธ์อย่างเด่นชัดกับปฐมสมโพธิกถา ฉบับสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส และให้ความสำคัญกับเหตุการณ์เชิงอิทธิฤทธิ์ปาฏิหาริย์ อย่างไรก็ตามปรากฏฉากพุทธประวัติตอนมารวิชัยปริวรรตที่แตกต่างออกไป และเขียนเฉพาะในกลุ่มจิตรกรรมประดับศาลาการเปรียญเท่านั้น จิตรกรรมทั้งสองแห่งถือเป็นแบบอย่างสำคัญให้กับจิตรกรรมพุทธประวัติประดับศาลาการเปรียญแห่งอื่นในเพชรบุรี แม้จะเป็นจิตรกรรมไทยประเพณีอิทธิพลตะวันตกที่คงแบบแผนการเล่าเรื่องและตัวละครหลักแบบประเพณีอยู่มาก แต่ช่างนิยมปรับรายละเอียดปลีกย่อยในภาพ หรือจัดองค์ประกอบฉากเสียใหม่เพื่อให้เกิดความแตกต่างไม่ซ้ำกับงานเดิมของตน อันเป็นแนวทางนิยมในกลุ่มช่างเพชรบุรีร่วมยุคสืบถึงปัจจุบัน