ปากกาและปราการ: นิตยสารไผ่หนามกับสังคมวิทยาของวรรณกรรมลาวสมัยใหม่
คำสำคัญ:
นิตยสารไผ่หนาม, วรรณกรรมลาวสมัยใหม่, สังคมวิทยาวรรณกรรม, สนามวรรณกรรม, วรรณกรรมกับทุนทางวัฒนธรรมบทคัดย่อ
บทความนี้นำมุมมองทางสังคมวิทยาวรรณกรรมมาพิจารณาบทบาทของนิตยสารไผ่หนามซึ่งตีพิมพ์ในช่วงทศวรรษที่ 1970 ต่อการสร้างและเสพวรรณกรรมลาวสมัยใหม่ แนวคิดเรื่องสนามวรรณกรรมของปิแอร์ บูร์ดิเยอช่วยอธิบายปฏิสัมพันธ์อันซับซ้อนระหว่างนักเขียนกลุ่มไผ่หนามกับนักเขียนกลุ่มอื่นๆ ในช่วงเวลาแห่งความขัดแย้งทางอุดมการณ์ยุคสงครามเย็น ในฐานะกระบวนการแสวงหาทุนทางวัฒนธรรมที่จะทำให้นักเขียนแต่ละกลุ่มสามารถหยัดยืนอยู่ในแวดวงวรรณกรรมลาวสมัยใหม่ได้อย่างมั่นคง จุดยืนของนิตยสารไผ่หนามในฐานะ “ปราการ” ของสังคมลาวเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้นิตยสารดังกล่าวมีสถานะที่โดดเด่น เนื่องจากเป็นการประสานแนวคิดเรื่องรากเหง้าทางวัฒนธรรมที่แพร่หลายอยู่ในสังคมลาวยุคก่อร่างสร้างชาติเข้ากับการสร้างวรรณกรรมแบบเสียดสีและวิพากษ์สังคมอย่างแหลมคม การสร้างงานที่มุ่งเน้นมิติทางสังคมและการเมืองในบริบทแห่งการต่อสู้กับจักรวรรดินิยมตะวันตกยังทำให้นักเขียนกลุ่มไผ่หนามมีบทบาทสำคัญในช่วงเปลี่ยนแปลงการปกครองจากรัฐบาลลาวราชอาณาจักรมาเป็นระบอบสังคมนิยม และส่งผลให้นิตยสารดังกล่าวยังคงมีความสำคัญอยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ชาติและประวัติวรรณคดีลาวมาจนถึงปัจจุบัน
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ชนิดา เสงี่ยมไพศาลสุข (ผู้แปล), 2550. เศรษฐกิจของทรัพย์สินเชิงสัญลักษณ์. กรุงเทพฯ: คบไฟ.
ชัยรัตน์ พลมุข, 2558. “นิทานเก่าในโลกใหม่: วรรณกรรมลาวสมัยอาณานิคมฝรั่งเศสกับขบวนการเคลื่อนไหวทางวัฒนธรรม.” ใน สร้อยมาศ รุ่งมณี (บรรณาธิการ), ยาดแย่งการพัฒนาและความทันสมัยในลาว (หน้า 209-242). เชียงใหม่: ศูนย์อาเซียนศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
มนธิรา ราโท, 2553. วรรณกรรมเวียดนามหลังปี ค.ศ. 1975: พลวัตและการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิยะดา พรหมจิตต์, 2541. “พัฒนาการเรื่องสั้นลาว: ความสัมพันธ์กับสังคม.” วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุมมีสาลาม อุมาร, 2558. “พัฒนาการเรื่องสั้นลาว.” รูสมิแล 38 (2): 6-17.
ภาษาลาว
เกียงคำ (นามแฝง), 1972. “หนามไผ่.” ไผ่หนาม 1 (1): 2-4.
เกียงคำ 2 (นามแฝง), 1975. “หนามไผ่.” ไผ่หนาม 4 (37): 4-5.
ครูจันท์ (นามแฝง), 1975. “พาสา พาเสีย.” ไผ่หนาม 4 (37): 21-22.
ดอกเกด (นามแฝง), 1973. “บ่เป็นหยัง.” ไผ่หนาม 2 [[----------(10): 24-25.
ด. วีระวงส์ (นามแฝง), 1975. “12 ตุลา วันมหาชัย.” ไผ่หนาม 4 (38): 8-9.
ท่ง อุบมง (นามแฝง), 1972. “เหลือเชื่อ.” ไผ่หนาม 1 (2): 11-15.
บ่อแสงคำ วงดาลา และคณะ, 2008. วันนะคะดีลาว. เวียงจัน: สำนักพิมและจำหน่ายปึ้มแห่งลัด.
ปาไน (นามแฝง), 1972. “กว่านี้มีอีกบ่?” ไผ่หนาม 1 (2): 56-58.
พะทูทอง (นามแฝง), 1973. “น้ำตาจิกกิ.” ไผ่หนาม 2 (13): 62-68.
ม. มาลาวัลย์ (นามแฝง). 1964. “วันนาผู่อาพับ.” แผ่นดินลาว (ฉบับพิเศษ): 8-9.
---------------, 1964. “กำแพงสังคม.” แผ่นดินลาว (ฉบับพิเศษ): 23.
ลาวสิวิไล (นามแฝง), 1963. “วิจารการเมืองในลาว.” ชาตลาว 1 (4): 4-6.
แลง พูผาเงิน (นามแฝง), 1972. “แดงจัน.” ไผ่หนาม 1 (1): 5-9.
แลง พูผาเงิน (นามแฝง), 1975. “ตายอย่างหมา.” ไผ่หนาม 4 (38): 5-6, 30-31, 41.
สมจิน งิน, 1953. “บันนาทิกานถแลง.” วันคะดีสาน 1 (1): 3-6.
สมพาวัน อินทะวง. “Un homme est mort.” มิตสอน 3 (10): 10.
ส. วีระวงส์ (นามแฝง), 1972. “เมืองไผ่หนาม.” ไผ่หนาม 1 (1): 49-52.
สิลา วีระวงส์, 1975. “วันที่ 12 ตุลา ปี 1945 30 ปีหลังเรายังจำได้.” ไผ่หนาม 4 (38): 18-19, 39.
อินแปง สุริยะไท, 1965. “บันนาทิการถแลง.” แผ่นดินลาว (ฉบับพิเศษ): 3, 39.
อุทิน บุนยาวง, 1988. “คนงาม.” วันนะสิน 9 (98): 11-12.
ภาษาอังกฤษ
Bourdieu P., 1993. The field of cultural production. New York: Columbia University Press.
English J., 2010. “Everywhere and nowhere: The sociology of literature after ‘the sociology of literature’.” New Literary History 41 (2): v-xxiii.
Ivarsson S., 2008. Creating Laos: The making of a Lao Space between Indochina and Siam, 1860-1945. Copenhagen: NIAS Press.
Koret P., 2000. “Books of search: The invention of traditional Lao literature as a subject of study.” In D. Smyth (Ed.), The canon in Southeast Asian literatures: Literatures of Burma, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, the Philippines, Thailand and Vietnam. Richmond: Curzon Press.
----------, 2009. “The short story and contemporary Lao literature.” In T. Yamada (Ed.), Modern short fiction of Southeast Asia: A literary history. Ann Arbor, Michigan: Association for Asian Studies.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2021 ดำรงวิชาการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
