จารึกวัดล่ามช้าง: ความสำคัญต่อชุมชนและท้องถิ่น

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาวัตถุจารึกในวัดล่ามช้าง ตำบลศรีภูมิ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 11 รายการ  ประกอบไปด้วยพระพุทธรูปสัมฤทธิ์ จำนวน 3 องค์ รูปพระสุเมธดาบสสัมฤทธิ์ จำนวน 1 องค์ พระปางลีลาเนื้อปูน จำนวน 1 องค์ และพระพุทธรูปไม้ จำนวน 6 องค์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอจารึกวัดล่ามช้างซึ่งมีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ชุมชนที่ยังไม่เคยเผยแพร่มาก่อน โดยการถ่ายถอดอักษรโบราณและเรียบเรียงเป็นอักษรและภาษาไทยปัจจุบัน จากนั้นนำมาศึกษาร่วมกับข้อมูลจากหลักฐานชั้นทุติยภูมิและการสัมภาษณ์ เพื่อให้ข้อมูลที่ได้มามีส่วนช่วยเสริมการศึกษาประวัติศาสตร์ของชุมชนล่ามช้างและเมืองเชียงใหม่ จากการศึกษาพบว่า วัตถุจารึกที่สำรวจพบในวัดล่ามช้าง เป็นวัตถุจารึกประเภทรูปเคารพ มีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 – 25 ใช้อักษรธรรมล้านนาและอักษรฝักขามเป็นหลักในการจารึก สำหรับวัตถุจารึกที่สร้างขึ้นในสมัยหลัง (ช่วงพุทธศตวรรษที่ 25) ปรากฏมีการใช้อักษรไทยปัจจุบันเข้ามาร่วมใช้ในการจารึกแต่เป็นสัดส่วนที่น้อยมาก จารึกวัดล่ามช้างให้ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ในด้านต่าง ๆ ที่แสดงให้เห็นถึงความเจริญรุ่งเรืองของอาณาจักรล้านนา กล่าวคือ การมีอักษรและภาษาเป็นของตนเอง ความงามทางพุทธศิลป์ที่ถ่ายทอดผ่านรูปลักษณ์ของรูปเคารพ นอกจากนั้น ยังให้ข้อมูลชื่อวัด ชื่อบุคคล มาตราการชั่งน้ำหนักวัตถุ คติความเชื่อในการถวายพระพุทธรูป รวมทั้งประเพณีที่เชื่อมโยงชุมชนเข้ากับวัตถุจารึก