ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจภาคเหนือ: พ่อค้าทางไกลในระบอบเศรษฐกิจไร้พรมแดน

บทคัดย่อ

อาณาจักรล้านนามีความสัมพันธ์กับรัฐทางเหนือ เช่น รัฐฉาน เชียงตุง สิบสองปันนา และหลวงพระบาง ผ่านการแลกเปลี่ยนสินค้าทางไกลโดยเริ่มตั้งแต่สิบสองปันนาในจีน ถึงมะละแหม่งในพม่า การค้าทางไกลนี้เกิดขึ้นก่อนพรมแดนรัฐชาติ ก่อให้เกิดวัฒนธรรมพ่อค้า ที่วางอยู่บนความเสี่ยงที่คาดการณ์ไม่ได้ของสินค้า ภูมิประเทศ และผู้คน ไม่สามารถคำนวณได้ล่วงหน้าว่าจะประสบความสำเร็จในการค้าแต่ละเที่ยวหรือไม่ จึงใช้ความสัมพันธ์ในทางวัฒนธรรมเพื่อประกันความเสี่ยงในสังคมพ่อค้า เช่น การแต่งงานในพื้นที่ค้าขายเพื่อให้ภรรยาในพื้นที่นั้นดูแลการค้า สร้างระบบลูกข่าม สร้างเครือข่ายในการส่งข่าวสารเพื่อประกันความเสี่ยงในสังคมพ่อค้า ซึ่งช่วยให้การค้าทางไกลสามารถคาดการณ์ผลของการเดินทางได้ในระดับหนึ่ง แต่เมื่อเกิดพรมแดนของรัฐที่ชัดเจนนี้ส่งผลต่อความสัมพันธ์ทางการค้า จากที่เป็นการค้าภาคพื้นทวีป เปลี่ยนมาเป็นความสัมพันธ์กับสยามผ่านการค้าทางเรือ แทนการค้าทางบก ความเปลี่ยนแปลงนี้นำมาสู่จุดเปลี่ยนและยุคใหม่ของการค้าในล้านนา และทำให้พ่อค้าฮ่อ ไทใหญ่ที่มีบทบาทในการค้าข้ามแดนยุติบทบาทลง