ลูกปัดแก้วจากแหล่งโบราณคดี: ความสัมพันธ์ทางการค้า ระหว่างภาคใต้ของไทยกับต่างชาติ ช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19
คำสำคัญ:
ลูกปัดแก้ว, แหล่งโบราณคดีภาคใต้ของไทย, ความสัมพันธ์ทางการค้าสมัยโบราณบทคัดย่อ
ลูกปัดแก้วเป็นหลักฐานโบราณคดีประเภทหนึ่งที่พบเป็นจำนวนมากจากการสำรวจและขุดค้นทางโบราณคดีในประเทศไทย บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทางกายภาพและองค์ประกอบทางเคมีของลูกปัดแก้วที่พบในแหล่งโบราณคดีภาคใต้ของไทยมีอายุในช่วงก่อนพุทธศตวรรษที่ 19 โดยการใช้ตัวอย่างลูกปัดแก้ววิเคราะห์ด้วยเครื่องเอ็กซเรย์ฟลูออเรสเซนต์แบบกระจายความยาวคลื่น Wavelength Dispersive X-ray Fluorescence Spectrometer (WD-XRF) เพื่อนำมาอธิบายความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างแหล่งโบราณคดีภาคใต้ของไทยกับต่างชาติ ผลการวิเคราะห์พบว่าลูกปัดแก้วที่พบในภาคใต้ของไทยมีรูปแบบและองค์ประกอบทางเคมีที่บ่งชี้ว่ามีแหล่งผลิตสำคัญอยู่ในอินเดีย จีน และตะวันออกกลาง และยังพบลูกปัดแก้วลักษณะเดียวกันนี้ในแหล่งโบราณคดีหลายแห่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อันแสดงให้เห็นถึงการติดต่อสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างผู้คนในภาคใต้ของไทยกับโพ้นทะเล จากทางตะวันตกคืออินเดีย ตะวันออกกลาง และตะวันออกคือจีน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 5 ถึงพุทธศตวรรษที่ 18 ซึ่งสอดคล้องกับโบราณวัตถุและหลักฐานทางโบราณคดีอื่น ๆ ที่มาจากภูมิภาคเหล่านี้ ซึ่งพบในแหล่งโบราณคดีภาคใต้ของไทยในช่วงเวลาดังกล่าว
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ผุสดี รอดเจริญ, 2556. “การวิเคราะห์ลูกปัดแก้วจากเมืองโบราณสมัยทวารวดี ในภาคกลางของประเทศไทย.” วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ ภาควิชาโบราณคดี บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อมรา ศรีสุชาติ, 2533. “หลักฐานโบราณคดีเกี่ยวกับสินค้าสำคัญในการค้าทางทะเล.” ศิลปากร 33 (6):
ภาษาอังกฤษ
Brill R. H., 1987. “Chemical analyses of some early Indian glasses.” In Archaeometry of
glass: Proceedings of the archaeometry session of the XIV international
congress on glass, 1986. New Delhi: Indian Ceramic Society.
Carolyn M. & Swan, 2017. “Compositional observations for Islamic glass from Siraf,
Iran, in the Corning Museum of Glass collection.” Journal of Archaeological
Science 16: 102–116.
Chau Ju-Kua, 1911. Chau Ju-Kua: His work on the Chinese and Arab trade in the
twelfth and thirteenth centuries, entitled Chu-fan-chi. Michigan: Printing Office of the Imperial Academy of Sciences.
Dussubieux L. & Gratuze B., 2010. “Mineral soda alumina glass: occurrence and meaning.” Journal of Archaeological Science 37: 1646.
______________, 2013 “Glass in South Asia.” In Modern methods for analyzing archaeological and historical glass. Belgium: Department of Chemistry, University of Antwerp.
Francis Jr P., 2020. Asia’s maritime bead trade 300 B.C. to the present. Honolulu:
University of Hawai’i Press.
Gan Fuxi, 2009. “The Silk Road and ancient Chinese glass.” In Ancient Glass Research
Along the Silk Road. Singapore: World Scientific.
Hall K. R., 1985. Maritime trade and state development in Southeast Asia. Hawaii: University of Hawaii Press.
Jiayao An, 1996. “Ancient glass trade in Southeast Asia.” In ancient trades and cultural
contacts in Southeast Asia. Bangkok: The Office.
Lankton J. W., 2006. “Glass from Khao Sam Kaeo: Transferred technology for an early Southeast Asian exchange network.” Bulletin de l’École française d’Extrême-Orient 93: 317-351.
Lankton J. W. & Dussuieux L., 2006. “Early glass in maritime trade: A review and an interpretation of compositional analyses.” Journal of Glass Studies 48: 120-144.
Wang & K-W, 2021. “Glass beads from Guishan in iron age Taiwan: inter-regional
bead exchange between Taiwan, Southeast Asia and beyond.” Journal of
Archaeological Science: Reports 35: 1-15.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 ดำรงวิชาการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
