เพื่อนกันหลังวันเกษียณ : การใช้ชุมชนเสมือนของผู้สูงอายุในกลุ่มแอปพลิเคชันไลน์

บทคัดย่อ

บทความชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตอบคำถาม ถึงพฤติกรรมการใช้ชุมชนเสมือนของกลุ่มผู้สูงอายุที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อนในชีวิตจริงว่าเป็นอย่างไรและชุมชนเสมือนส่งผลต่อผู้สูงอายุกลุ่มในด้านใดบ้าง โดยทำการเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วมในกลุ่มผู้สูงอายุที่รวมกลุ่มกันในเว็บไซต์พันทิปและกลุ่มในแอปพิลเคชันไลน์ ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 5 คน ที่อาศัยอยู่ในเขตกรุงเทพมหานคร ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มผู้สูงอายุใช้งานชุมชนเสมือนอย่างเว็บไซต์พันทิปมาตั้งแต่ก่อนเกษียณจากการทำงาน เพื่อใช้หาข้อมูลที่ตนเองสนใจในช่วงเวลาว่าง ทั้งนี้หลังจากเกษียณแล้วผู้สูงอายุได้ใช้เว็บไซต์พันทิปเพื่อสร้างความสัมพันธ์ใหม่กับผู้สูงอายุที่ไม่เคยรู้จักกันมาก่อนในชีวิตจริง จนนำไปสู่การรวมกลุ่มในชุมชนเสมือนแห่งใหม่อย่างแอปพลิเคชันไลน์ ที่มีรูปแบบการปฏิสัมพันธ์อันหลากหลาย อาทิ การส่งต่อรูปภาพ ข้อมูลข่าวสาร คลิปวิดีโอ การสนทนาในประเด็นที่สนใจร่วมกัน รวมถึงใช้นัดหมายเพื่อต่อยอดความสัมพันธ์เข้ามาสู่การรวมกลุ่มในพื้นที่กายภาพอีกด้วย ทั้งนี้ชุมชนเสมือนได้ส่งผลกระทบต่อผู้สูงอายุในด้านบวก คือ การได้รับข้อมูลข่าวสารที่เพิ่มขึ้น การผ่อนคลายความเหงาและการสนับสนุนทางด้านจิตใจ ในขณะเดียวกันชุมชนเสมือนก็ส่งผลด้านลบให้ผู้สูงอายุเช่นกัน กล่าวคือ ค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นจากการใช้ชุมชนเสมือนและการรวมกลุ่มในพื้นที่กายภาพ อีกทั้งยังมีปัญหาสุขภาพที่เกิดขึ้นจากการใช้ชุมชนเสมือนเป็นระยะเวลานาน