กระบวนการต่อรองของคนจนเมืองเพื่อที่อยู่อาศัย กรณีศึกษาชุมชนริมทางรถไฟตลิ่งชัน
คำสำคัญ:
คนจนเมือง, ชุมชนริมทางรถไฟ, กระบวนการต่อรองบทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาและอธิบายถึงกระบวนการต่อรองของคนจนเมืองเพื่อที่อยู่อาศัย จากการศึกษางานเอกสารและเก็บข้อมูลภาคสนามทางมานุษยวิทยา โดยสัมภาษณ์คนจนเมืองในชุมชนริมทางรถไฟตลิ่งชัน ทั้งผู้นำชุมชน คณะกรรมการชุมชน และสมาชิกในชุมชน เพื่อหาคำตอบของวิจัยที่ว่า “กระบวนการต่อรองเพื่อที่อยู่อาศัยของคนจนเมืองในพื้นที่กรณีศึกษาเป็นอย่างไร” ประกอบการใช้แนวคิดการต่อรอง ในรูปแบบของคู่ความสัมพันธ์โครงสร้างและผู้กระทำการ จากผลการศึกษาพบว่า การพัฒนาเมืองของรัฐได้สร้างคนจนเมืองและชุมชนบุกรุกในเมืองขึ้นมา อีกทั้ง รัฐได้พยายามไล่รื้อที่อยู่อาศัยของพวกเขา นำมาสู่การสร้างกระบวนการต่อรองของคนจนเมือง เพื่อเรียกร้องการมีที่อยู่อาศัยในเมืองอย่างมั่นคง ดังกรณีชุมชนริมทางรถไฟตลิ่งชันที่มีคู่ความสัมพันธ์ทางอำนาจระหว่างรัฐและคนจนเมือง โดยการสร้างกระบวนการต่อรองกดดันให้รัฐบาลแก้ปัญหาเรื่องสิทธิและความมั่นคงในที่อยู่อาศัยของพวกเขา
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กิติพัฒน์ นนทปัทมะดุล, 2555. ทฤษฎีวิพากษ์ในนโยบายและการวางแผนสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ขวัญชนก อำภา และรวี หาญเผชิญ, 2562. “การพัฒนากรอบแนวคิดปฏิสัมพันธ์เชิงอำนาจกับกระบวนการ วางแผนแบบรวมพลัง.” วารสารการบริหารการปกครอง 8 (1): 288–313.
ชมพูนุช พบสุข, 2549. “การแก้ปัญหาด้านที่อยู่อาศัยของชุมชนบุกรุกพื้นที่ในเขตเมืองโดยการมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาชุมชนคลองลำนุ่น กรุงเทพมหานคร.” วิทยานิพนธ์ปริญญาการวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต สาขาวิชาการวางผังชุมชน คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ, 2546. บทสังเคราะห์ภาพรวมการพัฒนาระบบสวัสดิการสำหรับคนจนและคนด้อยโอกาสในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ศูนย์ศึกษาเศรษฐศาสตร์การเมือง คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เดชา สังขวรรณ และรุ่งนภา เทพภาพ, 2553. “ปัญหาคนจนเมืองในชุมชนแออัด: องค์ความรู้และกระบวนการขับเคลื่อน เปรียบเทียบประเทศไทย และประเทศเกาหลี.” วารสารเอเชียตะวันออกศึกษา 15 (1): 39-56.
ธิติญา เหล่าอัน, 2563. “ชุมชนข้างทางรถไฟกับผลกระทบจากการสร้างรางรถไฟคู่: ศึกษากรณีชุมชนข้างทางรถไฟ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น.” วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ 46 (1): 254–289.
บุญเลิศ วิเศษปรีชา, 2564. “การเคลื่อนไหวแนวปะทะเพื่อเรียกร้องสิทธิที่จะมีส่วนร่วมในเมืองโดยเครือข่ายสลัม 4 ภาค.” วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร 17 (2): 177–217.
ประภาส ปิ่นตบแต่ง, 2541. การเมืองบนท้องถนน 99 วัน สมัชชาคนจน และประวัติศาสตร์การเดินขบวน ชุมนุมประท้วงในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและผลิตตำรา มหาวิทยาลัยเกริก.
พัทธ์ธีรา นาคอุไรรัตน์, 2556. “‘คนกลุ่มน้อยนิด’ กับ ‘ชีวิตแห่งการต่อรอง’ ในบริบทความรุนแรงถึงตาย: กรณีศึกษาชาวคาทอลิกในปัตตานี.” วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต วิทยาลัยสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อนณ โสมนัด, 2559. “โครงการพัฒนาชุมชนส่งเสริมอาชีพเพื่อความยั่งยืน.” วิทยานิพนธ์ปริญญาสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต ภาควิชาสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม.
อรทัย ก๊กผล, 2559. Urbanization เมื่อ “เมือง” กลายเป็นโจทย์ของการบริหารจัดการท้องถิ่นสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
ภาษาอังกฤษ
Andreoli F., Mussini M., and Prete V., 2019. “Urban poverty: Theory and evidence from American cities.” Luxembourg Institute of Socio-Economic Research (LISER). LISER Working Paper Series 2019 (07): 1–61.
Coad A., 2015. “Structuration theory: Reflections on its further potential for management accounting research.” Qualitative Research in Accounting & Management 12 (2): 1-26.
Coker A., 2016. Negotiating informal housing in metro Manila forging communities through participation. Jyvaskyla: Department of Social Sciences and Philosophy, University of Jyvaskyla.
Crothers C., 2010. Historical developments and theoretical approaches in sociology Volume 2. Oxford: Eolss Publishers Co. Ltd., United Kingdom.
Giddens A., 1984. The constitution of society. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Goldsbury A. P., 2004. “The art & science of Harvard–style negotiation.” Hiroshima University Management Review, Issue 4: 271–274.
Lamsal M., 2012. “The structuration approach of Anthony Giddens.” Himalayan Journal of Sociology & Anthropology 5: 111-122.
Wratten E., 1995. “Conceptualizing urban poverty.” Environment & Urbanization 7 (1): 11-38.
สัมภาษณ์
ทองเชื้อ วรยชุน, 2565. ประธานชุมชน. สัมภาษณ์, 7 สิงหาคม.
นิวัฒน์ นันทภา, 2565. คณะกรรมการชุมชน. สัมภาษณ์, 7 สิงหาคม.
บุญธรรม อ่อนกุย, 2565. คณะกรรมการชุมชน. สัมภาษณ์, 7 สิงหาคม.
อรุโณทัย วงศ์ศรี, 2564. สมาชิกชุมชน. สัมภาษณ์, 10 ธันวาคม.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 ดำรงวิชาการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
