ศิลปกรรมในหมู่พระมหามณเฑียรกับคติจักรวาลวิทยาโบราณและพระมหากษัตริย์

ผู้แต่ง

  • ดร.พัสวีสิริ เปรมกุลนันท์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร อีเมล patsaweesiri@gmail.com

คำสำคัญ:

หมู่พระมหามณเฑียร, พระมหากษัตริย์, พระราชพิธี, ราชสำนัก, ศิลปกรรม

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของศิลปกรรมในหมู่พระมหามณเฑียรที่มีความเชื่อมโยงกับคติจักรวาลวิทยาอย่างโบราณ และคติความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ โดยสะท้อนผ่านศิลปกรรมต่าง ๆ ได้แก่ นามของพระที่นั่งและการยกระดับความสูง  การเขียนจิตรกรรมประดับฝาผนังภายในพระที่นั่งองค์ต่าง ๆ  พระราชบัลลังก์ และการประดับประติมากรรมเกี่ยวกับเทวดา ศิลปกรรมเหล่านี้ทำหน้าที่ถ่ายทอดแนวความคิดและความหมายที่ส่งเสริมความศักดิ์สิทธิ์แห่งองค์พระมหากษัตริย์ที่มีมาแต่โบราณให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น  ซึ่งจะเป็นประโยชน์สำคัญเนื่องจากหมู่พระมหามณเฑียรเป็นมณฑลในการประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ตลอดจนพระราชพิธีสำคัญอื่นในราชสำนักซึ่งล้วนแต่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์ทั้งสิ้น

เอกสารอ้างอิง

จตุพร ศิริสัมพันธ์ และคณะ, 2545. ตำราช้างฉบับรัชกาลที่ 1. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

จุลทัศน์ พยาฆรานนท์, 2554. หมู่พระมหามณเฑียร. กรุงเทพฯ: ฝ่ายประชาสัมพันธ์และเผยแพร่ สำนักพระราชวัง.

ณัฏฐภัทร จันทวิช, 2539. ช้างต้น สัตว์มงคลแห่งพระจักรพรรดิ์ เล่ม 2. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร ร่วมกับ บริษัทคาร์ลสเบอร์ก บริวเวอรี่ (ประเทศไทย).

นภาพร เล้าสินวัฒนา, 2549. การเสด็จขึ้นครองราชย์: พระราชพิธี คติ ความหมาย และสัญลักษณ์แห่ง "สมมติเทวราช". กรุงเทพฯ: มิวเซียมเพรส.

นิยะดา ทาสุคนธ์, 2535. ตำราภาพเทวรูปและเทวดานพเคราะห์. กรุงเทพฯ: กองหอสมุดแห่งชาติ.

แน่งน้อย ศักดิ์ศรี, ม.ร.ว. และคณะ, 2531. สถาปัตยกรรมพระบรมมหาราชวัง. กรุงเทพฯ: สำนักราชเลขาธิการ.

ราชบัณฑิตยสถาน, 2511. ตำนานวัตถุสถานต่าง ๆ ที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสถาปนา. พระนคร: บริษัทประชาช่าง.

แสงสูรย์ ลดาวัลย์, ม.ร.ว., 2519. พระมหาปราสาทและพระราชมณเฑียรสถานในพระบรมมหาราชวัง. กรุงเทพฯ: สำนักพระราชวัง.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2023-06-29

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ