งานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในอุโบสถวัดป่าสายพระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ในภาคอีสาน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์นำเสนอรูปแบบอุโบสถวัดป่าในภาคอีสาน ที่ได้รับอิทธิพลงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ช่วงทศวรรษ 2510-2530 เกณฑ์การคัดเลือกพิจารณาจากอุโบสถในวัดที่มีความเกี่ยวข้องพระป่าสาย      พระอาจารย์มั่น ภูริทตฺโต ในภาคอีสาน จากการสำรวจอุโบสถที่ได้รับอิทธิพลงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่มีทั้งหมด 8 แห่ง แบ่งออกเป็น 3 รูปแบบ ได้แก่ อุโบสถแบบสถาปัตยกรรมไทยประยุกต์ อุโบสถแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ และอุโบสถสถาปัตยกรรมไทยร่วมสมัย 1. อุโบสถแบบสถาปัตยกรรมไทยประยุกต์ โดยทั่วไปมีการทำรูปแบบที่สืบเนื่องต่อกันมาจากอาคารไทยประยุกต์ ส่วนงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ที่ปรากฏในอุโบสถรูปแบบนี้    มีการใช้ผังสี่เหลี่ยมผืนผ้า อาคารภายนอกตกแต่งแบบผนังเรียบเกลี้ยงซึ่งเป็นลักษณะสถาปัตยกรรมโมเดิร์น นอกจากนี้ยังพบเทคนิคการออกแบบอาคารให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ โดยให้ความสำคัญกับด้านการใช้งานและการประหยัดมากขึ้น 2. อุโบสถแบบสถาปัตยกรรมไทยสมัยใหม่ กลุ่มนี้จัดเป็นกลุ่มงานที่แสดงถึงอิทธิพลงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่มากที่สุด โดยด้านรูปแบบเริ่มจากการนำรูปแบบสถาปัตยกรรมแบบสากลมาใช้ ส่วนด้านเทคนิคงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่เป็นการให้ความสำคัญกับแนวการออกแบบปัจจัยแวดล้อมที่กลมกลืนกับรูปแบบสถาปัตยกรรมในภูมิภาค รวมถึงมีการใช้เรื่องแนวความคิด (Concept) เพื่อออกแบบอุโบสถ เกิดการตีความอุโบสถใหม่จากมุมมองสถาปนิก 3. อุโบสถแบบสถาปัตยกรรมไทยร่วมสมัยเป็นการผสมระหว่างการนำรูปแบบอุโบสถไทยประเพณี และรูปแบบสิมอีสานมาออกแบบใหม่ โดยใช้เทคโนโลยีการก่อสร้างที่พบในงานสถาปัตยกรรมสมัยใหม่เพื่อให้ลวดลายหรือรูปลักษณ์ของไทยประเพณีไปประดับหรือประกอบอาคารให้ดูเป็นไทยมากขึ้น