รูปแบบสิมญวนในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือกับพัฒนาการทางงานช่าง

ผู้แต่ง

  • ดร. ชวลิต อธิปัตยกุล รองศาสตราจารย์ประจําหมวดวิชาศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี

คำสำคัญ:

สิมญวน, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, พัฒนาการทางงานช่าง

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องรูปแบบสิมญวนในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือกับพัฒนาการทางงานช่าง ซึ่งผลการวิจัยได้สรุปประเด็นดังนี้ การปรากฏตัวของสิมญวนเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่สภาพเศรษฐกิจในอีสานอยู่ในช่วงยากจน แต่ทว่าหากเป็นหมู่บ้านใหญ่ก็มักว่าจ้างโดยใช้การสบทบทุนของผู้คนภายในชุมชนนั้นๆ และร่วมกันเป็นลูกมือในการก่อสร้างหากไม่ได้บริจาคปัจจัย เหตุผลอย่างหนึ่งของการสร้างสิมญวนเกิดจากการเมืองการปกครองจากส่วนกลางของประเทศไทยไม่มีผลต่อการก่อสร้างสิมในภาคอีสานจนถึงยุคจอมพลป. พิบูลสงคราม ที่มีนโยบายให้ปฏิบัติตาม ภายใต้แนวคิดรัฐนิยมหนึ่งในนั้นคือ ต้องการให้อุโบสถเป็นแบบมาตรฐานเดียวกัน จึงมีการปฏิบัติตามนโยบายบ้างซึ่งเป็นเฉพาะในเขตอำเภอเมืองหรืออำเภอที่มีขนาดใหญ่เท่านั้น ส่วนในเขตต่างอำเภอห่างไกลไม่มีผลจึงเกิดการสร้างสิมญวน เมื่อช่างญวนเป็นผู้รับจ้างช่างย่อมสอดใส่คติของตนเองปะปนเข้าไปในชิ้นงานทุกครั้ง ผนังรับโครงสร้างส่วนบนของหลังคา คือเทคนิคที่โดดเด่นของช่างญวนจากในแง่ประวัติศาสตร์ศิลปะพื้นถิ่น รูปแบบของสิมญวนที่มีความชัดเจนขึ้น คือระหว่าง พ.ศ. 2443-2510 ถือได้ว่าเป็นรูปแบบงานศิลปะสถาปัตยกรรมที่มีรูปแบบเฉพาะของตนเองที่เกิดขึ้นในภาคอีสาน

 

เอกสารอ้างอิง

กรมการศาสนา, 2555. เสนาสนะ. กรุงเทพฯ: การศาสนา.

กรมศิลปากร, 2555. แบบอุโบสถ. ค้นเมื่อ 22 มิถุนายน, จาก http://www.dpt.go.th/download/PW/religion/b01.php

กระทรวงมหาดไทย, 2554. แบบศาสนสถาน. ค้นเมื่อ 17 กุมภาพันธ์, จาก http://www.thaiarch3d.com/chapel5.html

ขจัดภัย บุรุษพัฒน์, 2541. ญวนอพยพ. กรุงเทพฯ: ดวงกมล.

ชวลิต อธิปัตยกุล, 2556. “อาคารแบบอาณานิคมริมฝั่งแม่น้ำโขง.” เมืองโบราณ. 39 (2): 87-89.

ชวลิต อธิปัตยกุล, 2552. รูปแบบอุโบสถในจังหวัดอุดรธานีช่วง พ.ศ. 2511-2530 กับการสืบเนื่องทางงานช่าง. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาประวัติศาสตร์ศิลปะไทย บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

ดิลก ตีระวนิช, 2551. หัวหน้าฝ่ายออกแบบและก่อสร้าง กองพุทธศาสนสถาน สํานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. สัมภาษณ์, 24 พฤศจิกายน.

เดือนเพ็ญ ทองน่วม, 2543. หน้าต่างสู่โลกกว้าง เวียดนาม. กรุงเทพฯ: หน้าต่างสู่โลกกว้าง.

เติม วิภาคย์พจนกิจ, 2546. ประวัติศาสตร์อีสาน. กรุงเทพฯ: ธรรมศาสตร์.

ธรรมะไทย, 2557. ประวัติพระพุทธศาสนาในเวียดนาม. ค้นเมื่อ 7 มิถุนายน, จาก http://www.dhammathai.org/thailand/missionary/vietnam.php

ธีรชัย บุญธรรม, 2542. ประวัติศาสตร์สังคมอีสานตอนบน พ.ศ. 2318-2450. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

พรพรรณ จันทโรนานนท์, 2530. ฮก ลก ซิ่ว ลาภ อายุยืน. กรุงเทพฯ: มติชน.

ศักดิ์ชัย สายสิงห์, 2555. เจดีย์ พระพุทธรูป ฮูปแต้ม สิมศิลปะลาวและอีสาน ประมวลศิลปกรรมโบราณทุกแขนง ทั่วเวียงจันทน์ หลวงพระบาง อีสาน. กรุงเทพฯ: มิวเซียมเพรส.

สมใจ นิ่มเล็ก, 2547. อุโบสถ สถาปัตยกรรมไทย. กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.

สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส, 2514. วินัยมุข เล่ม 3. กรุงเทพฯ:มหามกุฏราชวิทยาลัย.

สันติ เล็กสุขุม, 2546. “อนุรักษ์และสืบทอด” ลีลาไทย เพื่อความเข้าใจความคิดเห็นของช่างโบราณ. กรุงเทพฯ: มติชน.

สันติ เล็กสุขุม, 2550ก. การอนุรักษ์กับพัฒนาตรงข้ามกันจริงหรือ. บรรยาย: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 9-10 ตุลาคม.

สันติ เล็กสุขุม, 2550ข. สัมมนาวิชาศิลปะไทย, สาขาประวัติศาสตร์ศิลปะไทย. บรรยาย: คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 20 ธันวาคม.

สันติ เล็กสุขุม, 2551. อาจารย์พิเศษสาขาประวัติศาสตร์ศิลปะไทย คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร. สัมภาษณ์, 26 สิงหาคม.

อนุวิทย์ เจริญศุภกุล, 2530. “จุดเด่นในงานสถาปัตยกรรมอีสาน.” หน้าจั่ว 7: 21.

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ