หอไตรสกุลช่างไทยองในจังหวัดลำพูน: กรณีศึกษารูปแบบและพัฒนาการของงานสถาปัตยกรรม

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อระบุรูปแบบสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมประดับอาคารที่เป็นลักษณะเฉพาะของศิลปะไทลื้อที่ปรากฏในหอไตรที่สร้างโดยกลุ่มช่างไทยองในจังหวัดลำพูน ด้วยวิธีการเปรียบเทียบกับศิลปะไทลื้อที่ปรากฏบนศาสนสถานในเมืองยองและเชียงตุงในรัฐฉานตะวันออก เขตปกครองตนเองชนชาติไท สิบสองปันนา สาธารณรัฐประชาชนจีนและเมืองหลวงพระบาง สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ผลการศึกษาพบว่าศิลปะไทลื้อในจังหวัดลำพูนปรากฏชัดเจนในหอไตรที่สร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 25 โดยพบรูปแบบสถาปัตยกรรมของหลังคาทรงโรงแบบไทลื้อในหอไตรกลุ่มช่างไทยองประตูป่า–บ้านหลุก และรูปแบบหลังคาซ้อนชั้นที่หอไตรกลุ่มช่างไทยองแม่ทา–เหมืองจี้ ส่วนศิลปกรรมประดับอาคารพบในหอไตรกลุ่มช่างไทยองป่าซาง ประตูป่า–บ้านหลุกและแม่ทา–เหมืองจี้ รูปแบบสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมประดับอาคารแบบไทลึ้อที่พบนี้เป็นลักษณะถอดแบบแนวความคิดและความนิยมจากรูปแบบดั้งเดิมของศิลปะไทลื้อกลุ่มช่างรัฐฉานตะวันออกมาประยุกต์มากกว่าการนำมาผลิตซ้ำในรูปแบบเดิม ศิลปะไทลื้อเหล่านี้ได้ส่งอิทธิพลต่อรูปแบบศิลปกรรมประดับอาคารและงานพุทธศิลป์ในศิลปะล้านนาของชาวไทยวนจนพัฒนาเป็นงานพุทธศิลป์ที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละพื้นที่