จารึกวัดบ้านหนองเสม็ด (K.1588): จารึกพระเจ้ามเหนทรวรมันพบใหม่ ที่ บ้านหนองเสม็ด อำเภอโนนดินแดง จังหวัดบุรีรัมย์
คำสำคัญ:
ศิลาจารึก, มเหนทรวรมัน, จิตรเสนบทคัดย่อ
จารึกวัดบ้านหนองเสม็ด (K.1588) เป็นจารึกที่พบใหม่ภายในวัดหนองเสม็ดวนาราม อำเภอโนนดินแดง จังหวัดบุรีรัมย์ จารึกเป็นภาษาสันสกฤต อักษรปัลลวะ เนื้อความในจารึกกล่าวถึงเจ้าจิตรเสนได้สถาปนาศิวลึงค์ตามคำสั่งของมารดาและบิดา สำหรับเจ้าจิตรเสนนั้นต่อมาราชาภิเษกเป็นพระเจ้ามเหนทรวรมัน ครองอาณาจักรเขมรโบราณในช่วงพุทธศตวรรษที่ 12 จากข้อมูลในศิลาจารึกแสดงให้เห็นว่าพระองค์คงจะนับถือศาสนาพราหมณ์ ลัทธิไศวนิกาย
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กรมศิลปากร, 2559. จารึกในประเทศไทย เล่ม 1. กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.
กรรณิการ์ วิมลเกษม, 2554. ตำราเรียนอักษรไทยโบราณ. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
________, 2565. “พัฒนาการของอักษรโบราณในประเทศไทย.” ใน ภาษา-จารึก ฉบับที่ 14: เนื่องในวาระครบรอบ 72 ปี รองศาสตราจารย์กรรณิการ์ วิมลเกษม (หน้า 107-191). กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ก่องแก้ว วีระประจักษ์, 2560. “จารึกพระเจ้าจิตรเสนกษัตริย์ลุ่มแม่น้ำมูลและแม่น้ำชี.” วารสารศิลปากร 60 (4): 5-23.
กังวล คัชชิมา, 2565. รายงานวิจัยเรื่อง “จารึกพระเจ้ามเหนทรวรมัน. กรุงเทพฯ: สนับสนุนทุนวิจัยโดยกองทุนสนับสนุนการวิจัยนวัตกรรมและการสร้างสรรค์ของคณะโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ทรงธรรม ปานสกุณ, 2548. “ร่องรอยพระพุทธศาสนาในอาณาจักรเขมรโบราณก่อนพุทธศตวรรษที่ 17.” วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ธวัช ปุณโณทก, 2549. อักษรไทยโบราณ ลายสือไทย และวิวัฒนาการอักษรของชนชาติไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุภัทรดิศ ดิศกุล, หม่อมเจ้า, 2547. ศาสนาพราหมณ์ในอาณาจักรขอม. กรุงเทพฯ: คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ภาษาต่างประเทศ
Briggs L. P., 1951. The ancient Khmer empire. Philadelphia: American Philosophical Society.
Cœdès G., 1942. Inscriptions du Cambodge Vol II. Hanoi: École française d’ Extrême-Orient.
________, 1943 “Quelques précisions sur la fin du Fou-nan.”Bulletin École française d’Extrême-Orient 43: 1-8.
________, 1953. Inscriptions du Cambodge Vol V. Paris: École française d’ Extrême-Orient.
________, 1954. Inscriptions du Cambodge Vol VI. Paris: École française d’ Extrême-Orient.
________, 1964. Inscriptions du Cambodge Vol VII. Paris: École française d’ Extrême-Orient.
________, 1966. Inscriptions du Cambodge Vol VIII. Paris: École française d’ Extrême-Orient.
________, 1968. The Indianized state of Southeast Asia. (Translated by S. B. Cowing). Honolulu: The University Press of Hawaii. (Original work – French).
Cœdès G. & Parmentier H., 1923. Listes generales des inscriptions et des monuments du Champa et du Cambodge. Hanoi: École française d’ Extrême-Orient.
Finot L., 1903. “Notes d’Épigraphie.” Bulletin École française d’Extrême-Orient 3: 212-213.
Long S., 2000. Dictionnaire du Khmer ancien: (D’ après les inscriptions du Cambodge du Vie.-VIIIe. Siècles). Phnom Penh: Fondation TOYOTA du Japon.
Majumdar R. C., 1953. Inscriptions of Kambuja. Calcutta: The Asiatic Society.
Pelliot P., 1903. “Le Fou-nan.” Bulletin de l’ École française d’ Extrême-Orient 3: 248-303.
Pou S., 1999. Dictionnaire vieux Khmer–Français-Anglais. Paris: Cedoreck.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 ดำรงวิชาการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
