การตีความการออกแบบสถาปัตยกรรมในวัดราชโอรสาราม วัดราชสิทธาราม และวัดสุทัศนเทพวราราม ด้วยคติดาราศาสตร์จีน
คำสำคัญ:
วัดราชโอรสาราม, วัดราชสิทธาราม, วัดสุทัศนเทพวราราม, ดาราศาสตร์จีน, การสืบสวนทางสถาปัตยกรรมบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตีความการออกแบบสถาปัตยกรรมในวัดราชโอรสาราม วัดราชสิทธารามและวัดสุทัศนเทพวรารามด้วยคติดาราศาสตร์จีน ผลการศึกษาพบว่าวัดราชโอรสารามมีประติมากรรมรูปไก่ในวงกลมสีแดงเป็นสัญลักษณ์แทนพระอาทิตย์ แต่สื่อความหมายทางประติมานวิทยาถึงพระอมิตาภพุทธะ (มหายาน) ส่วนเจดีย์ราย 28 องค์ เป็นสัญลักษณ์ของดาวฤกษ์ทั้ง 28 และสื่อถึงอดีตพระพุทธเจ้าฝ่ายมหายาน, วัดราชสิทธารามมีประติมากรรมจานกระเบื้องรูปนกจับกิ่งไม้เป็นสัญลักษณ์แทนดวงพระอาทิตย์ วิปัสสนาสถานทั้ง 28 เป็นสัญลักษณ์แทนดาวฤกษ์ทั้ง 28, วัดสุทัศนเทพวรารามมีสัญลักษณ์พระอาทิตย์และพระจันทร์ ส่วนเจดีย์จีน (ถะ) เป็นสัญลักษณ์แทนดาวฤกษ์จีนทั้ง 28 ส่งผลให้มีสัญลักษณ์ พระอาทิตย์-พระจันทร์-ดวงดาว ครบทั้งสามอย่าง ในขณะเดียวกันเจดีย์จีนทั้ง 28 ยังสื่อถึงอดีตพระพุทธเจ้าฝ่ายเถรวาทด้วย
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กรมศิลปากร, 2479. ประชุมพระราชปุจฉา ภาคปกิรณกะ. พระนคร: ศรีหงส์.
____________, 2509. ประวัติวัดราชสิทธาราม. พระนคร: กรมศิลปากร.
คณะผู้แปลสมัยรัชกาลที่ 1, 2557. ไซ่ฮั่น. กรุงเทพฯ: ยิปซีกรุ๊ป.
คณะผู้แปลสมัยรัชกาลที่ 2, 2514. พงศาวดารจีนเรื่องฮ่องสิน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การขายและ การซื้อแห่งประเทศไทย.
____________, 2556. เลียดก๊ก. กรุงเทพฯ: ยิปซีกรุ๊ป.
____________, 2558. ตั้งฮั่น. กรุงเทพฯ: ยิปซีกรุ๊ป.
ถาวร สิกขโกศล, 2556. “สุภาษิตขงจู๊บานแพนกและนางเคงเกียงสอนบุตร เป็นบทที่หกในโกบุญหวม.” วารสาร จีนศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 6 (6): 1-24.
ธนิต อยู่โพธิ์, 2504. ตำนานวัดราชโอรสาราม. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.
ภาณุวงศ์มหาโกษาธิบดี, เจ้าพระยา, 2549. ไคเภ็ก. นนทบุรี: ศรีปัญญา.
วัดราชโอรสาราม, 2549. วัดราชโอรสารามราชวรวิหาร. กรุงเทพฯ: วัดราชโอรสาราม.
ศักดิ์ชัย สายสิงห์, 2549. “ประติมากรรม.” ใน ทองต่อ กล้วยไม้ ณ อยุธยา (บรรณาธิการ), สองศตวรรษวัด สุทัศนเทพวราราม ศูนย์กลางจักรวาล ศูนย์กลางพระนคร (หน้า 88-145). กรุงเทพฯ: สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร.
ศานติ ภักดีคำ และ นวรัตน์ ภักดีคำ, 2553. เสริมสิริมงคล ยลศิลปะจีน 9 วัดไทยในกรุงเทพฯ. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
ศูนย์ข้อมูลสถาปัตยกรรมไทย, 2552. “สถาปัตยกรรมวัดสุทัศนเทพวราราม.” ใน ฝ่ายศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร (บรรณาธิการ), งานวันพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประจำปี 2552: พระนั่งเกล้าฯ กับความเป็นศูนย์กลางจักรวาลของวัดสุทัศน์ (หน้า 9-32). กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
สำนักศิลปากรที่ 5, 2555. พระศรีอริยเมตไตรย: แนวคิด คติความเชื่อ และรูปแบบประติมากรรม. ปราจีนบุรี: ธุรการเจริญกิจ.
สุรศักดิ์ เจริญวงศ์, 2552. “คติความเชื่อเรื่องไตรภูมิในงานศิลปกรรมของวัดสุทัศนเทพวราราม.” ใน ฝ่าย ศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร (บรรณาธิการ), งานวันพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประจำปี 2552: พระนั่งเกล้าฯ กับความเป็นศูนย์กลางจักรวาลของวัดสุทัศน์ (หน้า 91-138). กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
อชิรัชญ์ ไชยพจน์พานิช, 2549. “เรื่องของศิลปะจีนในวัดสุทัศนเทพวราราม.” ใน ทองต่อ กล้วยไม้ ณ อยุธยา (บรรณาธิการ), สองศตวรรษวัดสุทัศนเทพวราราม ศูนย์กลางจักรวาล ศูนย์กลางพระนคร (หน้า 146-180). กรุงเทพฯ: สำนักผังเมือง กรุงเทพมหานคร.
ภาษาต่างประเทศ
Crawfurd J., 1830. Journal of an embassy from the governor-general of India to the courts of Siam and Cochin China; Vol. I. 2nd edition. London: Samuel Bentley.
Roberts E., 1837. Embassy to the eastern courts of Cochin-China, Siam, and Muscat; in the U.S. sloop-of-war Peacock, David Geisinger, commander, during the years 1832-3-4. New York: Harper & Brothers.
Welch P.B., 2008. Chinese art: A guide to motifs and visual imagery. Tokyo: Tuttle publishing.
Williams C.A.S., 2006. Chinese symbolism and art motifs. 4th edition. Singapore: Tuttle publishing.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 ดำรงวิชาการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้เป็นผลงานของข้าพเจ้าแต่เพียงผู้เดียว และ/หรือเป็นผลงานของข้าพเจ้าและผู้ร่วมงาน ตามชื่อที่ระบุในบทความจริง และเป็นผลงานที่มิได้ถูกนำเสนอหรือตีพิมพ์ที่ใดมาก่อน
