พระพุทธรูปทรงเครื่องในเมืองพระตะบองที่สร้างขึ้นในช่วงภายใต้การปกครองของสยาม

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะรูปแบบ แนวความคิด และคติการสร้างพระพุทธรูปทรงเครื่องในเมืองพระตะบองที่สร้างขึ้นในช่วงที่อยู่ภายใต้การปกครองสยาม (พ.ศ. 2338-2450) การสร้างพระพุทธรูปทรงเครื่องในเมืองพระตะบองเริ่มมีมาแล้วอย่างน้อยในช่วงพุทธศตวรรษที่ 17 โดยมีลักษณะทั่วไปเช่นเดียวกับศิลปะเขมรสมัยเมืองพระนคร แต่ในขณะที่อยู่ภายใต้การปกครองของสยาม รูปแบบของพระพุทธรูปทรงเครื่องในเมืองนี้ได้มีวิวัฒนาการทางรูปแบบที่แตกต่างไปจากรูปแบบพระพุทธรูปทรงเครื่องในสมัยก่อนอย่างเห็นได้ชัด โดยลักษณะส่วนมากมีความใกล้เคียงกับพระพุทธรูปทรงเครื่องต้นอย่างมหาจักรพรรดิในศิลปะไทยสมัยรัตนโกสินทร์และส่วนหนึ่งมีความใกล้เคียงกับศิลปะเขมรจากศูนย์กลาง ดังนั้นการศึกษาในหัวข้อนี้จึงทำขึ้นโดยการเปรียบเทียบรูปแบบ แนวความคิดและคติการสร้างของพระพุทธรูปทรงเครื่องที่สร้างขึ้นในช่วงที่พระตะบองอยู่ภายใต้การปกครองสยาม กับพระพุทธรูปทรงเครื่องในศิลปะไทยและศิลปะเขมรที่สร้างขึ้นในสมัยเดียวกัน จากการศึกษาพบว่า พระพุทธรูปทรงเครื่องในเมืองพระตะบองมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพระพุทธรูปทรงเครื่องในศิลปะไทยสมัยรัตนโกสินทร์ ทั้งในด้านรูปแบบ เครื่องทรง เทคนิคการสร้าง แนวความคิด และคติการสร้างพระพุทธรูป ความสัมพันธ์ดังกล่าวน่าจะเกิดขึ้นผ่านความสัมพันธ์ทางด้านพุทธศาสนาและการเมืองของไทยที่มีอิทธิพลเป็นอย่างมากต่อเมืองพระตะบองในขณะนั้น