เมืองท่า เมืองโบราณ เส้นทางการค้า และการตั้งถิ่นฐาน บนเส้นทาง ปากมังกร - ปากโขง

บทคัดย่อ

การศึกษาเมืองท่า เมืองโบราณ เส้นทางการค้า และการถิ่นฐาน บนเส้นทาง ปากมังกร - ปากโขง เป็นส่วนหนึ่งของ โครงการวิจัยภูมิสัณฐานชายฝั่งทะเลโบราณ เมืองท่า เส้นทางการค้า และ ความเชื่อมโยงกับการตั้งถิ่นฐานแรกเริ่มในประเทศไทยในบริบทของภูมิอารยธรรมสุวรรณภูมิ ซึ่งดำเนินการศึกษาด้วยรูปถ่ายทางอากาศ ภาพจากดาวเทียม และแผนที่่ครอบคลุมถึงการศึกษาความเชื่อมโยงของเมืองท่าโบราณตามเส้นทางปากมังกร (ปากแม่น้ำทวาย) - ปากโขง (ปากแม่น้ำโขง) ที่มีปฏิสัมพันธ์ระดับท้องถิ่นถึงระดับภูมิภาค เน้นชุมชนโบราณตามรายทาง โดยเฉพาะเมืองโบราณสำคัญ และสภาพแวดล้อมการตั้งถิ่นฐานของเมือง ผลการศึกษาสามารถจัดแบ่งกลุ่มเมืองสำคัญเป็น 11 กลุ่มเมือง ได้แก่ กลุ่มเมืองทวาย กลุ่มเมืองสิงห์ กลุ่มเมืองนครปฐม-ราชบุรี กลุ่มเมืองศรีมโหสถ - พระรถ กลุ่มเมืองไผ่ กลุ่มเมืองยโศธรประ - หริหราลัย กลุ่มเมืองเกาะแกร์ - บากัน - สมโบร์ไพรกุก กลุ่มเมืองละแวก กลุ่มเมืองเปรยนกเกาะ กลุ่มเมืองกำปอด และ กลุ่มสันดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำโขง ซึ่งทั้ง 11 กลุ่มเมืองนี้ ปรากฎหลักฐานเมืองบราณทสำคัญ จำนวน 20 เมือง ตามปรากฎหลักฐานทางโบราณคดีภาคพื้นดินซึ่งสอดคล้องกับการแปลความจากภาพถ่ายทางอากาศและภาพจากดาวเทียมดังกล่าวได้แสดงรายละเอียดทั้งรูปแบบผังเมืองและสภาพแวดล้อมการตั้งถิ่นฐาน ซึ่งแสดงถึงความสำคัญของเส้นทางดังกล่าวในสุรรรรณภูมิใต้เป็นอย่างดี