พระบรมมหาราชวัง : ต้นแบบของงานช่างหลวงสมัยรัตนโกสินทร์กับสถาบันพระมหากษัตริย์

บทคัดย่อ

ศิลปกรรมต่าง ๆ ในพระบรมมหาราชวังสร้างขึ้นโดยช่างหลวงตามพระราชประสงค์  เป็นศูนย์กลางแห่งความเจริญงอกงามของบ้านเมืองในสมัยรัตนโกสินทร์ จึงมีความเป็นเอกลักษณที่โดดเด่น งดงาม มีคุณค่า ซึ่งไม่อาจเทียบได้กับแหล่งศิลปกรรมอื่น  ศิลปกรรมในพระบรมมหาราชวังล้วนสร้างขึ้นโดยมีหน้าที่ความสำคัญที่เกี่ยวข้องกับพระราชพิธีในสมัยรัตนโกสินทร์ เป็นสิ่งสะท้อนแนวความคิดและคติความเชื่อที่มีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ โดยมีแนวคิดที่สำคัญ ได้แก่ แนวคิดเรื่องสมมติเทพ แนวคิดเรื่องพระจักรพรรดิราช และแนวคิดเรื่องความเป็นศูนย์กลางจักรวาลตามคติจักรวาลวิทยาอย่างโบราณ ซึ่งแนวความคิดเหล่านี้ผูกโยงอยู่กับคติความเชื่อในศาสนา ตลอดจนเกี่ยวข้องกับการเมืองการปกครองที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขนับแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน