รูปแบบทางสถาปัตยกรรมของมิหร็อบของมัสยิดต้นสนและอิทธิพลต่อความศรัทธาของชาวมุสลิม

ผู้แต่ง

  • วสมน สาณะเสน นักศึกษาระดับปริญญาโท ภาควิชาทฤษฎีศิลป์ คณะจิตรกรรมประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

มิหร็อบ, มัสยิด, ศิลปะอิสลาม, มุสลิม

บทคัดย่อ

“มิหร็อบ”คือองค์ประกอบหนึ่งภายในมัสยิดสำหรับระบุทิศทางไปยังประเทศซาอุดิอาระเบียอันเป็นทิศที่มุสลิมต้องหันไปในยามละหมาด ด้วยเป็นศาสนศิลป์ที่มีความสำคัญมิหร็อบจึงได้รับการออกแบบอย่างดีเสมอ มิหร็อบหลังปัจจุบันของมัสยิดต้นสนสร้างขึ้นเมื่อมัสยิดต้นสนได้รับการออกแบบปรับปรุงใหม่ในพ.ศ. 2552 ภายใต้แนวคิดที่ว่ามัสยิดต้นสนเป็นมัสยิดเก่าแก่และเป็นศูนย์กลางของชนมุสลิมในฝั่งธนบุรีเฉกเช่นมัสยิดสำคัญในประเทศมุสลิมต่างๆ การปรับปรุงครั้งนี้จึงเป็นการรังสรรค์มัสยิดต้นสนให้มีลักษณะเหมือนมัสยิดในประเทศเหล่านั้นให้มากที่สุดโดยเฉพาะองค์ประกอบสำคัญของมัสยิดอย่างมิหร็อบ จากการศึกษาพบว่าสถาปนิกออกแบบมิหร็อบของมัสยิดต้นสนโดยนำแรงบันดาลใจมาจากสถาปัตยกรรมอิสลามในประเทศอิหร่านและประเทศอียิปต์ซึ่งเป็นรูปแบบของมัสยิดที่ยิ่งใหญ่มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ก่อให้เกิดมิหร็อบที่มีความงามตามสุนทรียะของศิลปะอิสลามซึ่งยังความประทับใจให้แก่สัปบุรุษมัสยิดต้นสนเป็นอย่างยิ่ง ทั้งยังพบว่าความงามดังกล่าวมิได้สร้างเพียงความประทับใจให้แก่ชนมุสลิมเท่านั้น หากแต่รูปทรงและการตกแต่งของมิหร็อบของมัสยิดต้นสนยังได้เสริมสร้างความศรัทธาให้แก่มุสลิมในยามละหมาดอีกด้วย อาทิการประดับมิหร็อบของมัสยิดต้นสนด้วยข้อความที่เสริมความเป็นสิริมงคลให้แก่มิหร็อบ การใช้โครงสร้างของช่องเว้าช่วยขยายเสียงของอิหม่าม การใช้ลายประดับที่สื่อถึงองค์พระผู้เป็นเจ้า การปรากฏข้อความสรรเสริญพระผู้เป็นเจ้าสำหรับกล่าวขณะละหมาด การออกแบบมิหร็อบให้แลดูคล้ายช่องประตูที่เปิดไปสู่สวรรค์ เป็นต้น

เอกสารอ้างอิง

เชษฐ์ ติงสัญชลี, 2554. ศิลปะอิสลาม. กรุงเทพฯ: คณะโบราณคดี, จัดพิมพ์เป็นเอกสารประกอบการสอนรายวิชา 310 314 ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ดิเรก กุลสิริสวัสดิ์, 2516. การนมาซตามสุนนะฮ์ เล่ม 2. กรุงเทพฯ: อักษรสมัย.

ทําเนียบ แสงเงิน, 2557. นักวิชาการศูนย์ข้อมูลประวัติศาสตร์ชุมชนธนบุรี และที่ปรึกษาโครงการปรับปรุงสถาปัตยกรรมและภูมิทัศน์มัสยิดต้นสน. สัมภาษณ์, พฤษภาคม.

บรรจง บินกาซัน, 2542. สารานุกรมอิสลามฉบับเยาวชนและผู้เริ่มสนใจ. กรุงเทพฯ: อัลอะมีน.

ประพลทัศน์ พงษ์ฤทธิพร, 2557. กรรมการผู้จัดการ บริษัท วันเพ็ญสตูดิโอ จําากัด และสถาปนิกผู้ออกแบบโครงการปรับปรุงสถาปัตยกรรมและภูมิทัศน์มัสยิดต้นสน. สัมภาษณ์, สิงหาคม.

ฝ่ายประชาสัมพันธ์ คณะกรรมการอิสลามประจําามัสยิดต้นสน, ม.ป.ป. เอกสารเผยแพร่: มัสยิดต้นสนกับชุมชนบางกอก. ม.ป.ท.

พ. อะหมัดจุฬา, ม.ป.ป. “ใครเปนใคร.” ต้นฉบับตัวเขียน, เอกสารอัดสําเนาโดยธีรนันท์ ช่วงพิชิต.

พัฒนา หลังปูเต๊ะ, 2557. อิหม่ามประจํามัสยิดต้นสน. สัมภาษณ์, พฤษภาคม.

มัรวาน สะมะอูน, 2551. อัลฮะดีษ ชุดที่ 1. กรุงเทพฯ: ศูนย์หนังสือมานพวงศ์ เสงี่ยม.

วสมน สาณะเสน, 2555. “มิหร็อบ: ศูนย์รวมศรัทธาและหัวใจของมัสยิด.” วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 14 [1 (27)]: 69-76.

สมาคมนักเรียนเก่าอาหรับประเทศไทย, 2553. พระมหาคัมภีร์อัลกุรอาน พร้อมความหมายภาษาไทย. มะดีนะฮ์: ศูนย์กษัตริย์ฟะฮัดเพื่อการพิมพ์อัลกุรอาน.

สรยุทธ ชื่นภักดี (บรรณาธิการ), 2544. มุสลิมมัสยิดต้นสนกับบรรพชนสามยุคสมัย. กรุงเทพฯ: จิรรัชการพิมพ์.

อาดิศร์ อิดรีส รักษมณี, 2552. แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับสถาปัตยกรรมมัสยิดในกรุงเทพฯ. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

Al-Asad M., Frishman M. & Khan H.-U., 1994. The Mosque: History, Architectural Development & Regional Diversity. London: Thames and Hudson.

Canby S., 2005. Islamic Art in Detail. China: C&C Offset Printing.

Carey M., 2010. The Illustrated Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. UAE: Lorenz Books.

Grabar O., 1978. The Formation of Islamic Art. Westford, MS: Yale University Press.

Hattstein M. & Delius P., 2004. Islam: Art and Architecture. Cologne: Konemann.

Hillenbrand R., 1994. Islamic Architecture: Form, Function and Meaning. New York: Edinburgh University Press.

Khoury N. N., 1998. “The Mihrab: From Text to Form.” International Journal of Middle East Studies 30 (1): 1-27.

Michell G., 1995. Architecture of the Islamic world: Its History and Social Meaning. London: Thames and Hudson.

Osama M., 2011. Sultan Hassan & Al-Rifa’i Mosques. Retrieved August 4, 2014, from http://www.demotix.com/news/703371/sultan-hassan-al-rifai-mosques#

Peterson A., 1996. Dictionary of Islamic Architecture. London: Routledge.

Roojen P. van, 2009. Persian Designs. Singapore: Pepin Press.

Sarwar R., 2012. Mariyam Zarmani Mosque. Retrieved January 8, 2015, from https://www.flickr.com/photos/rsarwar/6695328653/sizes/l

ดาวน์โหลด

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความ